Netanyahu yasabye 'imbabazi' kubera impfu z'abashimuswe mu gihe imyigaragambyo ikomeje

Ahavuye isanamu, Reuters
- Umwanditsi, Jack Burgess
- Igikorwa, BBC News
Minisitiri w'intebe wa Israel Benjamin Netanyahu yasabye "imbabazi" Abanya-Israel kubera kunanirwa kugarura abashimuswe batandatu basanzwe muri Gaza ku wa gatandatu bapfuye, mu gihe Hamas yaburiye ko abandi bashobora "gusubizwa imiryango yabo bari mu bitambaro [by'abapfuye]" niba agahenge katagezweho.
Netanyahu avuze aya magambo mu gihe imyigaragambyo yo mu mihanda muri Israel irimo gukaza umurego mu ijoro ryayo rya kabiri, mu kwamagana uburyo leta ye yitwara mu biganiro.
Arimo kotswa n'igitutu mu mahanga. Ubwongereza bwahagaritse kugurisha intwaro zimwe kuri Israel, buvuga ko hari ibyago ko ibyo bikoresho bishobora gukoreshwa mu guhonyora amategeko mpuzamahanga.
Ariko Minisitiri w'intebe Netanyahu yumvikanishije kwinangira mu mvugo ye, ashimangira ko ingabo za Israel zigomba kugenzura umuhora wo muri Gaza uzwi nka 'Philadelphi Corridor' – agace k'ubutaka k'ingenzi kabaye inzitizi ikomeye mu biganiro na Hamas.
Abanya-Israel babarirwa mu bihumbi biraye mu mihanda ku wa mbere mu myigaragambyo mishya yahamagajwe n'imiryango ifite abayo bashimuswe, kugira ngo bagaragaze uburakari bwabo ku kuba Netanyahu yarananiwe gutahana ababo nyuma y'amezi hafi 11 ashize bashimuswe.
Ikinyamakuru The Times of Israel cyo muri icyo gihugu cyatangaje ko polisi yari irimo gukoresha ubushotoranyi bwinshi mu myigaragambyo imwe yo mu gace kari hanze y'urugo rwa minisitiri w'intebe i Yeruzalemu, harimo no gusunika cyane abigaragambya, bamwe ibakubita hasi, abandi benshi irabirukana.
Umwe mu bapolisi yanize umunyamakuru wa The Times of Israel, nkuko icyo kinyamakuru cyabitangaje.
Iyi myigaragambyo mishya ibaye nyuma yuko abantu babarirwa mu bihumbi amagana biraye mu mihanda ku cyumweru mu myigaragambyo mu bice bitandukanye by'igihugu, bamwe mu bigaragambya bafunga umuhanda munini wo mu mujyi wa Tel Aviv.
Benshi bari bambaye amabendera ya Israel ndetse bamanika imishumi y'ibara ry'umuhondo – ikimenyetso cyo kwifatanya n'abashimuswe – ku iteme ryitegeye umuhanda munini wa Ayalon.
Abashimuswe 97 bose hamwe kugeza ubu ntibizwi aho baherereye cyangwa amakuru yabo, nyuma yuko bashimuswe na Hamas ku itariki ya 7 Ukwakira (10) mu mwaka ushize.
Ku wa mbere, Hamas yavuze ko abashimuswe bazatahanwa "mu masanduku" niba igitutu cy'igisirikare cya Israel gikomeje, yongeraho ko "amabwiriza mashya" yatanzwe ku ntagondwa zibacunga aho bafungiye, mu gihe zaba zegerewe n'ingabo za Israel.
Umuvugizi w'uwo mutwe, utatanze amakuru arambuye kuri ayo mategeko mashya yatanzwe, yagize ati: "Gutsimbarara kwa Netanyahu kwo kubohora imfungwa ku gitutu cya gisirikare, aho kugeza ku masezerano, gusobanuye ko bazasubizwa imiryango yabo mu bitambaro. Imiryango yabo igomba guhitamo niba ibashaka bapfuye cyangwa ari bazima."
Mbere yaho ku wa mbere, ishyirahamwe rya mbere rinini ry'abakozi ryo muri Israel ryavuze ko abantu babarirwa mu bihumbi amagana bitabiriye imyigaragambyo rusange yahamagajwe mu rwego rwo kotsa igitutu leta ngo yemere amasezerano na Hamas y'agahenge muri Gaza no kurekura abashimuswe.
Nubwo bimeze gutya, ikibuga cy'indege cyitiriwe Ben Gurion cy'i Tel Aviv cyatangaje ko habayeho ihungabana rito ku ngendo ndetse inzu z'uburiro (restaurants) nyinshi na serivisi nyinshi zo kwakira abashyitsi zakoze nkuko bisanzwe.
Minisitiri w'imari wa Israel wo mu murongo w'ibitekerezo by'ubuhezanguni mu gukomera ku bya kera, Bezalel Smotrich, yarase ko Abanya-Israel bagiye ku murimo "ku bwinshi cyane", ndetse ko bagaragaje ko batakiri abacakara b'"ibyifuzo bya politike".
Ahandi, Perezida w'Amerika Joe Biden yavuze ko Netanyahu atarimo gukora ibihagije kugira ngo amasezerano na Hamas yo kurekura abashimuswe n'ay'agahenge agerweho.
Hari amakuru yumvikanisha ko icyifuzo gishya kizohererezwa Minisitiri w'intebe wa Israel nk'"icya nyuma".
Benshi bashinja Netanyahu guhagarika amasezerano agashyira imbere kurokoka kwe bwite muri politike, we arabihakana.
Inshuti za Netanyahu z'abahezanguni mu gukomera ku bya kera zakangishije kwikura muri leta y'urugaga, ibintu bibangamiye amahirwe ye yo kuguma ku butegetsi, naramuka yemeye amasezerano ashingiye ku gahenge gahoraho mbere yuko Hamas isenywa.
Abahuza bo muri Amerika, Misiri na Qatar barimo kugerageza kugeza ku masezerano y'agahenge, yatuma Hamas irekura abashimuswe 97 igifunze, barimo nibura 33 bifatwa ko bapfuye, na yo igahabwa imfungwa z'Abanye-Palestine zifungiye mu magereza yo muri Israel.

Ahavuye isanamu, EPA
Ku wa mbere, Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'Ubwongereza David Lammy yavuze ko Ubwongereza bwahagaritse impushya 30 muri 350 zo kohereza intwaro muri Israel, avuga ko hari "ibyago bigaragara" ko ibyo bikoresho bishobora gukoreshwa mu ihonyora rikomeye ry'amategeko mpuzamahanga.
Ibikoresho byahagaritswe birimo ibice by'indege z'intambara, indege za kajugujugu n'indege nto z'intambara zitajyamo umupilote (zizwi nka 'drone').
Lammy yavuze ko Ubwongereza bukomeje gushyigikira uburenganzira bwa Israel bwo kwirwanaho, kandi ko ibyo bwakoze atari ugukomanyirizwa mu kugura intwaro.
Ku rubuga nkoranyambaga X, Minisitiri w'ingabo wa Israel Yoav Gallant yatangaje ko ababajwe cyane n'icyo cyemezo. Minisitiri w'ububanyi n'amahanga wa Israel, Israel Katz, yavuze ko icyo cyemezo gitanze "ubutumwa buteje ikibazo cyane" kuri Hamas na Iran.
Hagati aho, imihango yo gushyingura bamwe mu bashimuswe bishwe ku wa gatandatu yabaye.
Nyina wa Hersh Goldberg-Polin – umwe mu bashimuswe umurambo we watowe n'igisirikare cya Israel ku wa gatandatu – yavuze ijambo mu gushyingurwa kwe, avuga ko hari hashize amezi afite "akababaro kenshi no guhangayika" kubera umuhungu we.
Rachel Goldberg-Polin yavuze ko cyabaye "icyubahiro gihebuje" kuri we kuba nyina w'uwo muhungu. Mu gihe yashimuswemo, Hersh yoherereje umuryango we ubutumwa bubiri bwo kuri telefone, yandika ati: "Ndabakunda" na "Mumbabarire".
Abitabiriye umuhango wo gushyingura bari bari mu mihanda y'i Yeruzalemu. Muri uwo muhango, Perezida wa Israel Isaac Herzog yagejeje ijambo ku bo mu miryango yabuze abayo.
Igisirikare cya Israel cyatangiye igikorwa cyacyo cyo gusenya Hamas muri Gaza, mu gusubiza ku gitero kitari cyarigeze kibaho mbere Hamas yagabye mu majyepfo ya Israel ku itariki ya 7 Ukwakira mu mwaka ushize, cyiciwemo abantu hafi 1,200, naho abandi 251 barashimutwa.
Abantu barenga 40,000 bamaze kwicwa muri Gaza kuva icyo gihe, nkuko bitangazwa na minisiteri y'ubuzima ya Gaza itegekwa na Hamas.













