Izi ni zimwe mu ntwaro zikomeye Amerika irimo gukoresha mu gutera Iran

Ndege ya gisirikare

Ahavuye isanamu, U.S.Central Command

Igihe co gusoma: iminota 6

Igitero cya gisirikare cyagabwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Israel kuri Iran cyatangiye tariki 28 Gashyantare(2), 2026.

Mu ntangiriro z'ibitero, indege z'intambara z'ingabo zirwanira mu kirere za Israel zirimo izitwa F 15 Eagle, F 22 Raptor, na F 35 Lightning II, zagabye ibitero ahantu hatandukanye muri Iran zirasa ibisasu.

Leta Zunze Ubumwe za Amerika zinjiye muri icyo gikorwa zirasa ibisasu bya Tomahawk byo mu bwoko bwa 'cruise misile' ndetse zinagaba ibitero by'indege.

Nk'uko raporo za gisirikare zibivuga, Leta Zunze Ubumwe za Amerika zari ziteguye kugaba ibitero bya gisirikare kuri Iran kuva mu kwezi kwa mbere uyu mwaka.

Iri ni iperereza ryakozwe na BBC, ku bwoko bw'intwaro n'ubushobozi bwo kurwana byakoreshejwe mu masaha 48 ya mbere y'igitero kuri Iran:

Drone za Lucas

Ubutegetsi bukuru bw'ingabo za Amerika (central command), bugenzura ibikorwa bya gisirikare mu Burasirazuba bwo Hagati, bwemeje ko Leta Zunze Ubumwe za Amerika zakoresheje, ku nshuro ya mbere, indege zitayoborwa n'abapilote zizwi nka Lucas mu bikorwa by'intambara.

Izi ndege, zikozwe mu buryo busa n'izo muri Irani zo mu bwoko bwa Shahed 136, zakozwe n'ikigo cy'ingabo cyo muri Arizona cyitwa SpektreWorks.

Indege irasa ibibombe bya B-1

Indege izwi ku izina rya Rockwell B 1 Lancer, yakoreshejwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika kuwa mbere ushize mu kugaba ibitero ku bubiko bw'ibisasu bya balistiki buri munsi y'ubutaka n'ahantu hakoreshwa gutera ibibombe muri Iran.

Ingabo za Amerika zavuze ko ibitero byagabwe n'indege zo mu bwoko bwa Rockwell B 1 Lancer zitera ibisasu kure ziva muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika zigera muri Iran, kandi ko indege eshatu zagize uruhare muri icyo gitero.

B2 Spirit - Indege zirasa bombe kure

Indege y'intambara ya B-2 Spirit

Ahavuye isanamu, US-Air force

Insiguro y'isanamu, Indege y'intambara ya B-2 Spirit
Skip podcast promotion and continue reading
WhatsApp channel ya BBC Gahuza

Amakuru ya BBC Gahuza ako kanya kuri WhatsApp yawe

Kanda hano ujyeho

End of podcast promotion

B-2 Spirit, yakozwe na Northrop Grumman, ni imwe mu indege z'intambara ziri mu rwego rwo hejuru cyane mu gisirikare cya Amerika zirwanira mu kirere.

Leta Zunze Ubumwe za Amerika zakoresheje indege enye zo muri ubu bwoko mu kugaba igitero ku nyubako za nikliyeli za Iran.

Iyo ndege yagurutse amasaha agera kuri 37 ivuye ku Kigo cy'Ingabo zirwanira mu kirere cya Whiteman muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika igaba igitero muri Iran.

Leta Zunze Ubumwe za Amerika zongeye gukoresha indege enye za B-2 Spirit mu gutera ahantu hatandukanye muri Iran ku tariki ya mbere mu kwezi kwa Gatatu.

Nk'uko byatangajwe n'uwakoze iyi ndege, B-2 ishobora gutwara ibiro 18,000.

Ariko, Ingabo zirwanira mu kirere za Amerika zavuze ko B-2 yigeze gutwara indege ebyiri za GBU 57A/B bunker busters, hamwe zifite ibiro bigera kuri 27, 200.

Iyi ndege ifite ubushobozi bwo gutwara ibisasu ahantu harehare ishobora kuguruka intera ya kilometero zigera kuri 11.000 idakeneye kunywa ibitoro, ndetse ikanagenda kilometero zigera ku 18,500 yongewemo ibitoro rimwe, bigatuma ishobora ahantu hose ku isi mu masaha make, ugereranyije n'i zindi ndege z'intambara.

Indege ya B-52

B-52 Stratofortress ni indege y'igisirikare cy'ingabo zirwanira mu kirere za Leta Zunze Ubumwe za Amerika nayo itwara ikanarasa ibisasu

Iyi ndege yakozwe na kompanyi ya Boeing.

Iyi ishobora gutwara intwaro zipima ibiro bigera ku 32.000 kandi ikaba ishobora kuguruka intera ya kilometero zigera ku 14,200 idakeneye kunywa ibitoro.

 B-2 Spirit na B-1B Lancer

Ahavuye isanamu, Getty Images

Insiguro y'isanamu, B-2 Spirit na B-1B Lancer

Uburyo bwo kurinda ikirere bwa Patriot

Ubu buryo bwo kurinda ikirere, buzwi nka Patriot, bwakoreshejwe n'igisirikare cya Amerika nk'uburyo bwo kurinda ikirere kuva mu 1981.

Ubu buryo bukoreshwa kandi n'ibihugu by'inshuti ya Amerika.

Ubu buryo bukoresha kurasa misile ya MIM-104 Patriot mu guturitsa ibisasu birasiwe kure bitaragera ku ntego.

Uburyo bwa Patriot bukoreshwa na byinshi mu bihugu byo kigobe cy'Abarabu harimo na Arabiya Sawudite.

Patriot

Uburyo bwo kurinda ikirere bwa THAAD

Ubu buryo buzwi nka 'Terminal High Altitude Area Defense' (THAAD), bwagenewe kugaba ibitero no gusenya ibisasu bya misile za balistike ziterwa ahantu hagufi, no ku ntera igereranyije.

Igisirikare cya Amerika cyatangiye gukoresha ubu buryo bwo kurinda indege mu 2008, kandi bwakozwe na Lockheed Martin Missile.

Ikiguzi cy'ubu buryo bwa THAAD ni miliyari 1.25 z'amadolari y'Amerika.

THAAD yakoreshejwe mu bitero bya misile za balistike 2022 by'inyeshyamba z'aba Houthi bo muri Yemeni zarasaga kuri Emira Zunze Ubumwe z'Abarabu, no mu ntambara y'iminsi 12 hagati ya Israel na Iran mu mwaka ushize, ndetse n'intambara irimo kuba ubu mu Burasirazuba bwo Hagati.

Terminal High Altitude Area Defense (THAAD) .

Ahavuye isanamu, Getty Images

Insiguro y'isanamu, Terminal High Altitude Area Defense (THAAD)

Indege z'intambara zigenzura mu kirere

Izi ndege z'intambara zakoreshejwe na Leta Zunze Ubumwe za Amerika mu bikorwa byo kurwanya Irani ni F 15, F 16, F 18, F 35, na A10.

Izi ndege zigaragara ku birindiro bya gisirikare bya Amerika mu Burasirazuba bwo Hagati ndetse no ku mato y'intambara mu nyanja y'Abarabu.

Ikigo cy'ubuyobozi bw'igisirikare cya Amerika kivuga kandi ko izi indege zo mu bwoko bwa EA 18 Growler, zifite ubushobozi bwo guhagarika itumanaho ry'abanzi n'uburyo bwa radar, nazo zakoreshejwe mu bikorwa byo kurwanya Iran.

Hagati aho, Leta Zunze Ubumwe za Amerika zakoresheje kandi indege zo mu bwoko bwa Airborne Early Warning & Control (AEW&C), indege zo mu bwoko bwa P 8 Maritime Surveillance, n'indege zo mu bwoko bwa Airborne Communication Relay mu bikorwa byazo byo kurwanya Iran.

Leta Zunze Ubumwe za Amerika zohereje indege nyinshi zo mu kirere zo mu bwoko bwa KC 46A, KC 135R, na KC 135T ziha izindi ibitoro kugira ngo zikomeze ibikorwa byazo byo mu kirere.

F-35

Ahavuye isanamu, U.S.Central Command

Insiguro y'isanamu, Indege y'intambara ya F-35

'Drone' zo mubwoko bwa MQ 9

Leta Zunze Ubumwe za Amerika zagabye igitero muri Iran zikoresheje indege zitagira abapilote zo mu bwoko bwa MQ 9 Reaper, zishobora kugenzura ndetse no kugaba ibitero.

'Drone' yo mu bwoko bwa MQ 9 Reaper yakoreshejwe na Amerika mu gitore kizwi cyane cyo kwica umwe mu bakuru b'ingabo za Iran, Gen Qassem Soleimani, muri Iraq muri 2020.

MQ 9A ni ubwoko bwa 'drone' ya MQ 9 Reaper ishobora kuguruka amasaha arenga 27 kandi ishobora gukora ku butumburuke bwa metero zigera ku 15.000.

Ishobora gutwara ibisasu bya misile bipima ibiro 1.746

 MQ -9.

Ahavuye isanamu, Getty Images

Insiguro y'isanamu, Drone ya MQ -9

Sisitemu ya misile ya M-142

M-142 High-Power Artillery Rocket System

Ahavuye isanamu, Getty Images

Insiguro y'isanamu, M-142 High-Power Artillery Rocket System

Sisitemu ya 'M-142 High-Power Artillery Rocket System' ni sisitemu irasa misile ikaba yarakozwe kugira ngo ikoreshwe n'igisirikare cya Amerika mu 2005.

Igisirikare cya Amerika cyakoresheje M-142 mu ntambara yo muri Afganistan, intambara yo muri Syriya, intambara y'Uburusiya kuri Ukraine, ndetse n'intambara iriho ubu kuri Iran.

Ubu buryo bwa misile, bufite agaciro ka miliyoni 20 z'amadolari y'Amerika, bushobora gutwarwa gusa n'indege za C-17 Globemaster, C-5 Galaxy, na C-130 Hercules.

Indege rutura ya C-130 Hercules ishobora kujyana ku ntambara 'system' ya M-142 irasa za misile

Ahavuye isanamu, US AIR FORCE

Insiguro y'isanamu, Indege rutura ya C-130 Hercules ishobora kujyana ku ntambara 'system' ya M-142 irasa za misile

Ubwato butwara indege za gisirikare

USS Abraham Lincoln.

Ahavuye isanamu, USCentral Command

Insiguro y'isanamu, Ubwato rutura bw'intambara bwa USS Abraham Lincoln

Ubwato butwara indege bwa USS Abraham Lincoln bwajyanywe mu Burasirazuba bwo Hagati ibyumweru bitanu mbere y'uko Amerika itangira ibikorwa byo kurwanya Iran.

Benshi bahise batangira kunuganuga ko Amerika igiye gutangira ibitero byayo kuri Iran.

USS Abraham Lincoln ni ubwato bwa gatanu bwo gutwara bukanahagurukiraho indege zo mu bwoko bwa Nimitz bwitiriwe uwahoze ari Perezida Abraham Lincoln.

Ubu bwato bukoresha ingufu za nikliyeli bufite abakozi 5.600 kandi bushobora gutwara indege 90.

Hagati aho, ubwato bw'intambara bwa USS Gerald R. Ford, (ubundi bwato bunini bw'intambara bwa Amerika) nabwo bwakuwe aho bwakoreraga mu Nyanja ya Karayibe bugana mu Burasirazuba bwo Hagati.

Ubu bwato nabwo yitiriwe Perezida wa 38 wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika, bufite ubushobozi bwo gutwara indege 74 z'intambara kandi bufite abakozi bagera ku 4,600.

Uretse aya mato manini y'ubwikorezi bw'ibikoresho by'intambara kandi na yo ashobora kurasirwaho ibisasu, Amerika yohereje amato menshi y'ibitero ashobora kurasa ibisasu bya Tomahawk.

Leta Zunze Ubumwe za Amerika zohereje amato atwara ibitoro ku nkengero z'Uburasirazuba bwo Hagati kugira ngo atange ibikoresho n'inkunga ku mato y'intambara.