Umutwe witwara gisirikare watangaje leta ibangikanye n'iy'igisirikare muri Sudani

Umutwe witwara gisirikare wo muri Sudani watangaje ko ushyizeho leta ibangikanye, ihanganye na leta ya gisirikare iri ku butegetsi muri icyo gihugu, nyuma y'imyaka ibiri ishize intambara muri Sudani iteje amakuba ya mbere akomeye cyane ku isi ku mibereho y'abaturage.

Umukuru w'uwo mutwe wa RSF (Rapid Support Forces), Mohamed Hamdan Dagalo uzwi no ku izina rya "Hemedti", yavuze ko urimo "kubaka ejo hazaza honyine hashoboka by'ukuri ha Sudani".

RSF yatangaje iyo leta ibangikanye mu gihe ku wa kabiri i London mu Bwongereza habereye inama yo ku rwego rwo hejuru yo kuzirikana imyaka ibiri ishize intambara itangiye muri Sudani. Muri iyo nama, Minisitiri w'ububanyi n'amahanga w'Ubwongereza David Lammy yasabye ko habaho "inzira iganisha ku mahoro".

Imirwano yarakomeje, igisirikare kivuga ko cyamishe ibisasu ku birindiro bya RSF hanze y'umujyi wa el-Fasher, bituma abantu babarirwa mu bihumbi amagana bahunga inkambi y'impunzi ya Zamzam.

Hemedti yavuze ko RSF irimo kubaka "leta yubahiriza amategeko", aho kuba leta itegekwa n'abantu.

Itangazo yasohoye ku rubuga nkoranyambaga rwa Telegram rigira riti: "Ntidushaka gutegeka, ahubwo [turashaka] ubumwe. Twemera ko nta bwoko, nta karere, cyangwa idini rirusha abandi ubunyasudani."

Yongeyeho ko leta ye izatanga serivisi z'ingenzi cyane nk'uburezi n'ubuvuzi, atari mu duce gusa tugenzurwa na RSF, ahubwo no mu gihugu hose.

Ushingiye ku bawuhaye amakuru "bo kwizerwa", Umuryango w'Abibumbye uvuga ko abantu barenga 400 bishwe na RSF mu bitero iherutse kugaba mu karere ka Darfur ko muri Sudani.

Nyuma y'iyi myaka ibiri y'intambara, igisirikare na RSF byombi byashinjwe gukora ibyaha byo mu ntambara, birimo na jenoside n'ihohoterarishingiye ku gitsina ryakorewe imbaga y'abantu.

Kuva ku itariki ya 15 Mata (4) mu mwaka wa 2023, Hemedti arimo guhatanira ubutegetsi n'umukuru w'igisirikare cya Sudani, Jenerali Abdel Fattah al-Burhan. Ibyo byateje amakuba ku mibereho y'abaturage, amaze kwicirwamo abantu barenga 150,000 ndetse abandi barenga miliyoni 12 bataye ingo zabo.

Iyi mirwano mishya mu murwa mukuru el-Fasher wa leta ya Darfur ya Ruguru, yatumye abaturage b'abasivile babarirwa mu bihumbi za mirongo bahunga bava mu nkambi y'impunzi ya Zamzam, bagenda n'amaguru intera ya kilometero 70 berekeza mu mujyi wa Tawila, nkuko bivugwa n'umuryango w'ubutabazi w'abaganga batagira imipaka, Médecins Sans Frontières (MSF).

Benshi bahageze bagize ikibazo cy'igabanuka cyane ry'amazi mu mubiri ndetse bitangazwa ko abana bamwe bapfuye bazize kwicwa n'inyota.

Imiryango y'ubutabazi yatangaje ko abantu barenga 700,000 bo mu nkambi z'agateganyo zikikije el-Fasher babayeho mu buryo bumeze nko kwicwa n'inzara, ndetse ko inkeke ku mutekano hamwe na za bariyeri (barrières) bitambamira itangwa ry'imfashanyo icyenewe cyane.

Mu nama mpuzamahanga yo ku wa kabiri, Ubwongereza bwasezeranyije gutanga imfashanyo y'inyongera y'ibiribwa n'ubufasha bwo mu buvuzi ifite agaciro ka miliyoni 120 z'amapawundi (angana na miliyari 225FRW). Ubwongereza bwashishikarije isi kudatererana Sudani.

Minisitiri Lammy yagize ati: "Benshi batereranye Sudani – ibyo si byo – ntibirimo gushyira mu gaciro mu gihe tubona abasivile benshi cyane baciwe imitwe, impinja zirimo n'iz'umwaka umwe zikorerwa ihohoterwa rishingiye ku gitsina, abantu benshi cyane bugarijwe n'inzara kurusha ahandi hantu aho ari ho hose ku isi... Rwose ntidushobora kubyirengagiza."

Iyo nama yanasabye ko habaho agahenge aka kanya kandi gahoraho muri Sudani ndetse umuryango w'Ubumwe bw'Afurika wavuze ko utazemera ko iki gihugu gicibwamo ibice na RSF n'igisirikare.