Magdalena Andersson: Minisitiri w'intebe wa Sweden wa mbere w'umugore yeguye akimara gutorwa

Abadepite bo muri Sweden bakoma amashyi ubwo Magdalena Andersson yari atowe nka Minisitiri w'intebe

Ahavuye isanamu, Reuters

Insiguro y'isanamu, Mbere yaho ku wa gatatu, abadepite benshi bahagurutse mu guha icyubahiro Magdalena Andersson (iburyo) mu nteko ishingamategeko izwi nka Riksdag ubwo yari atowe nka Minisitiri w'intebe

Minisitiri w'intebe wa mbere w'umugore wa Suède (Sweden) yeguye hashize amasaha ashyizweho.

Ku wa gatatu ni bwo Magdalena Andersson yatangajwe nk'umutegetsi mukuru wa Sweden, ariko yegura nyuma yuko ishyaka bahuriye mu rugaga ruri ku butegetsi rivuye muri guverinoma n'igitekerezo cyaryo cy'ingengo y'imari nticyemerwe.

Ahubwo, inteko ishingamategeko yatoye yemeza ingengo y'imari yatanzwe n'abatavuga rumwe n'ubutegetsi, barimo abafite ibitekerezo by'ubuhezanguni byo kwamagana abimukira.

Madamu Andersson yabwiye abanyamakuru ati: "Nabwiye umukuru w'inteko ko nifuza kwegura".

Ishyaka bari kumwe mu rugaga riharanira kubungabunga ibidukikije rya Green Party ryavuze ko ritashoboraga kwemera ingengo y'imari "yateguwe ku nshuro ya mbere hamwe n'abahezanguni".

Madamu Andersson yavuze ko yizeye kugerageza kongera kuba Minisitiri w'intebe nk'ukuriye ishyaka rimwe riri ku butegetsi.

Ku wa gatatu, uyu wo mu ishyaka rya Social Democratic Party yagize ati: "Hari umugenzo [imigirire] wo mu itegekonshinga ko guverinoma ishingiye ku rugaga ikwiye kwegura igihe ishyaka rimwe riyivuyemo".

"Sinshaka kuyobora guverinoma izibazwaho ku ishingiro ryayo".

Umugabo ukuriye inteko ishingamategeko yavuze ko azavugana n'abakuru b'amashyaka ku kigiye gukurikiraho.

Madamu Andersson yari yatowe nka Minisitiri w'intebe mbere yaho ku wa gatatu kuko, bijyanye n'amategeko ya Suède, yari acyeneye gusa ko ubwiganze bw'abadepite badatora banga kumushyigikira.

Nyuma y'imyaka 100 ishize abagore bo muri Suède bemerewe gutora, uyu mugore w'imyaka 54 hari bamwe mu badepite bahagurutse nk'uburyo bwo kumuha icyubahiro ubwo yari atowe mu nteko ishingamategeko y'iki gihugu, izwi nka Riksdag.

Gutorwa kwe ku buyobozi bwa guverinoma idafite ubwiganze kwakurikiye amasezerano yagiranye ku munota wa nyuma n'ishyaka ritavuga rumwe n'ubutegetsi rya Left Party, na we aryemerera kongerera kurushaho Abanya-Suède benshi amafaranga agenerwa abavuye ku kazi bari mu kiruhuko cy'izabukuru (pensions). Yanashyigikiwe n'ishyaka bahuriye mu rugaga rya Green Party.

Mu badepite 349 bagize inteko, 174 batoye batamushyigikira. Ariko ku badepite 117 bashyigikiye Madamu Andersson, abandi 57 bifashe, bituma atsinda batoye inshuro imwe.

Uyu wigeze kwegukana umudari mu koga wo ku cyiciro cyo hasi mu mujyi urimo kaminuza wa Uppsala, yatangiye politiki mu 1996 nk'umujyanama w'uwari Minisitiri w'intebe icyo gihe Göran Persson. Amaze imyaka irindwi ari Minisitiri w'imari.

Mbere yuko abadepite bashyigikira Magdalena Andersson, Suède yari cyo gihugu cyonyine cyo mu majyaruguru y'Uburayi kitigeze na rimwe kigira Minisitiri w'intebe w'umugore.

2px presentational grey line

Isesengura ry'umunyamakuru wa BBC Maddy Savage uri i Stockholm

Kuba Minisitiri w'intebe wa mbere w'umugore mu mateka ya Suède byari kuba ari ikintu cyatuma Magdalena Andersson amara ijoro ryose mu birori byo kubyishimira, nyamara ariko hari hashize akanya gato izuba rirenze ubwo yatangaga itangazo rye ryo kumenyesha.

Ariko, imiterere y'urusobe ya politiki ya Suède ivuze ko tudashobora kwibwira ko ubu ibye birangiye burundu kuri uyu mwanya. Mu gihe haba habaye andi matora ya minisitiri w'intebe, Madamu Andersson byashoboka ko yakongera gutorwa. Impamvu y'ibi ni uko ishyaka rya Green Party ryasezeranyije kumushyigikira, nubwo ryavuye ku mugaragaro mu rugaga rwa guverinoma ye. Ariko byarangira ahuye n'ingorane mu kuyobora guverinoma y'intege nkeya idafite ubwiganze, bikamusaba n'ubundi gukurikiza ingengo y'imari y'abafite ibitekerezo by'ubuhezanguni yamaze kwemezwa n'inteko ishingamategeko.

Icyo aka kajagari kose ka politiki kashimangiye ni ukuntu politiki ya Suède yacitsemo ibice muri iki gihe. Bizadusaba gutegereza tukareba niba mu matora yo mu mwaka utaha abatora babicyemura bagatora berekeza cyane ku bakomeye ku bya kera cyangwa ku bafite ibitekerezo by'impinduka.

2px presentational grey line