ترامپ چرا معاون مادورو را به برنده جایزه صلح نوبل ترجیح داد؟

در میانه پرسش‌هایی که پس از رویدادهای چشم‌گیر هفته گذشته در کاراکاس مطرح شد و تعداد شان کم هم نیست، یکی از پرسش‌ها همچنان بی پاسخ مانده که در باره زنی عینکی است که اکنون رهبری آن‌چه را مقام‌های امریکایی «حکومت موقت» ونزویلا می‌نامند بر عهده دارد.

چرا دلسی؟

دلسی رودریگز دختر یک چریک مارکسیست پیشین و معاون دیکتاتور برکنار شده، نیکولاس مادورو چرا توجه حکومت ترامپ را جلب کرده‌است؟

و چرا واشنگتن تصمیم گرفته به جای حمایت از ماریا کورینا ماچادو، رهبر مخالفان که به طور گسترده برنده انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۴ شد، یک انقلابی « چاوزیستی» را در قدرت نگه دارد؟

به گفته یکی از سفیران پیشین ایالات متحده امریکا در ونزویلا، پاسخ ساده است.

چارلز شاپیرو، که بین سال‌های ۲۰۰۲ و ۲۰۰۴ سفیر حکومت جورج بوش درکاراکاس بود می‌گوید: «آن‌ها ثبات را بر دموکراسی ترجیح داده و رژیم دیکتاتوری را بدون حضور دیکتاتور حفظ کرده‌اند.»

آقای شاپیرو می‌گوید که این کار فوق‌العاده پرخطری است.

اما گزینه دیگر، یعنی تغییر کامل رژیم و حمایت از جنبش مخالفان ماچادو خطراتی دیگری داشت؛ از جمله احتمال درگیری میان چهره‌های مخالف و بیگانگی با آن‌ دسته از ونزویلایی‌ها که به مادورو رأی داده بودند.

دونالد ترامپ روز شنبه (۳ جنوری) در کنفرانسی گفت که برنده صلح نوبل ماچادو در ونزویلا «فاقد احترام» است در حالی که رودریگز را «باوقار» خطاب کرد. موردی که خیلی‌ها را شوکه کرد.

کیوین ویتاکر، معاون سابق سفارت امریکا در کاراکاس می‌گوید: «از شنیدن رد صلاحیت ماریا کورینا ماچادو توسط رئیس‌جمهور ترامپ شگفت‌زده شدم.»

«جنبش او با رأی گسترده انتخاب شده بود و بنابراین رد صلاحیت ماچادو در واقع، رد صلاحیت کل آن جنبش بود.»

سرعت برکناری مادورو و جانشینی رودریگز برخی گمانه‌زنی ها را نیز به همراه دارد که ممکن معاون رئیس‌جمهور در این طرح دخیل باشد.

لیندسی موران، افسر سابق سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (سی‌آی‌ای) می‌گوید: «فکر می‌کنم این واقعیت که ما فقط مادورو را کنار زده ایم و معاون رئیس‌جمهور را باقی بماند بسیار معنادار است.»

موران می‌افزاید: «واضیح است که منابعی در سطح بالا وجود داشته اند. حدس فوری من این بود که این منابع در دفتر معاون رئیس‌جمهور بوده‌اند اگر نه خود او.»

اما فیل گانسون، تحلیل‌گر ارشد گروه بین‌المللی بحران در کاراکاس می‌گوید که این نظریه توطئه در برابر بررسی دقیق دوام نمی‌آورد. زیرا قدرت اصلی همچنان در دست. وزیر دفاع ونزویلا جنرال پادرینو لوپز و وزیر داخله کشور دیوسدادو کابیو است که هر دو به مادورو وفادار اند.

گانسون می‌گوید: « چرا او باید مادورو را بفروشد و خود را در برابر کسانی که واقعا مسلح اند بی دفاع بگذارد؟

در عوض تصمیم برای حمایت از رودریگز پس از هشدارهایی اتخاذ شد که نصب ماچادو می‌تواند به سطح خطرناک بی‌ثباتی منجر شود.

در ماه اکتوبر گزارشی از گروه بین‌المللی بحران هشدار داد که «واشنگتن باید از تغییر رژیم حذر کند.»

این گزارش تأکید کرد: «خطر خشونت در هر سناریوی پس از مادورو نباید دست‌کم گرفته شود» و افزود که عناصر نیروهای امنیتی ممکن است علیه مقامات جدید جنگ چریکی راه بیندازد.

گانسون می‌گوید: «ما به افراد در حکومت هشدار دادیم که این کار جواب نمی‌دهد. هرج و مرج خشونت‌آمیز رخ خواهد داد، تقصیر شما خواهد بود و شما مسئول خواهید بود.»

روز دوشنبه وال استریت ژورنال گزارش داد که ارزیابی محرمانه‌ای از سوی اطلاعات امریکا به همین نتیجه رسیده و تعیین کرده‌است که اعضای رژیم مادورو از جمله رودریگز، در موقعیت بهتری برای رهبری یک حکومت موقت قرار دارند.

کاخ سفید به گونه علنی در مورد این گزارش اظهار نظری نکرده اما تأکید کرده‌است که قصد دارد در آینده قابل پیش‌بینی با رودریگز همکاری کند.

هنزی زیمر، پژوهشگر مرکز مطالعات استراتیژیک و بین‌المللی در واشنگتن، می‌گوید: «این نشان‌دهنده واقع‌گرایی سخت‌گیرانه‌ای از سوی حکومت ترامپ است.»

اما اضافه می‌کند که چالش‌ها تازه آغاز شده‌اند.

زیمر می‌گوید: «دست‌گیری مادورو بخش آسان ماجرا بود. بازسازی گسترده ونزویلا، اهداف مروبط به نفت، مواد مخدر و دموکراسی... زمان بسیار بیشتری برای تحقق این‌ها نیاز است.»

با این حال اکنون رودریگز تنها کسی است که واشنگتن باور دارد می‌تواند با او همکاری کند.

گانسون می‌گوید: «او تا حدی اصلاح‌طلب اقتصادی بوده‌است. او از نیاز به گشایش اقتصادی آگاه است و با بازگرداندن سرمایه خارجی مخالفتی ندارد.»

زیمر می‌گوید که رودریگز در اجرای خواسته‌های واشنگتن از جمله فراهم کردن شرایط برای شرکت‌های نفتی امریکایی، همکاری بیشتر در زمینه مبارزه با مواد مخدر، حتی کاهش روابط با چین، روسیه و کیوبا در صورتی که منجر به لغو تحریم‌های امریکا باشد، مشکلی نخواهد داشت.

او می‌گوید: «فکر می‌کنم می‌تواند این کار را انجام دهد.»

اما اگر امریکا خواهان گذار به سوی دموکراسی باشد این کار بسیار دشوار خواهد بود.

در حال حاضر این موضوع به نظر نمی‌رسد در اولویت واشنگتن جایگاه والایی داشته باشد.

مارکو روبیو وزیر أمور خارجه امریکا روز چهارشنبه به رسانه‌ها گفت که روی طرح سه مرحله‌ای برای ونزویلا کار می‌کنند که با تثبیت کشور آغاز می‌شود و شامل بازاریابی ۳۰ تا ۵۰ میلیون بشکه نفت تحت نظارت امریکا است.

این طرح به آن‌چه که روبیو آن را «فرآیند آشتی» نامید، منجر خواهد شد. از حمله اعطای عفو به نیروهای مخالف، ازادی زندانیان سیاسی و بازسازی جامعه مدنی.

او گفت: «مرحله سوم مرحله گذار خواهد بود» اما جزئیاتی ارائه نکرد.

ماده ۳۳۳ قانون اساسی ونزویلا که می‌گوید که ظرف ۳۰ روز پس از آن که رئیس‌جمهور «به طور دائم قادر انجام وظایفش نباشد» انتخابات جدید برگزار شود. چیزی که به نظر می‌رسد با توجه به وضعیت مادورو در زندانی در نیویارک منتظر محاکمه است، کاملا صدق می‌کند.

اما رئیس‌جمهور ترامپ در مصاحبه‌ای با شبکه ان‌بی‌اس روز دو شنبه گفت که انتخابات در چشم ‌انداز نیست. او گفت: «ابتدا باید کشور را درست کنیم. پیش از آن نمی‌تواند انتخابات داشته باشید.»

گانسون می‌گوید که تصمیم واشنگتن برای عدم تغییر رژیم در کوتاه‌مدت ممکن است منطقی باشد اما نبود چشم‌انداز میان‌مدت یا بلندمدت ناامیدکننده است.

او می‌گوید که ترامپ شاید از این وضعیت چیزی به‌دست بیاورد اما ونزویلایی‌ها نه. مردم عادی در ونزویلا مانند همیشه متضرر می‌شوند.

با توجه به این‌که حکومت ترامپ در باره چشم‌انداز سرمایه‌گذاری دوباره شرکت‌های نفتی بین‌المللی در زیرساخت‌های فاسد و از کار افتاده نفتی ونزویلا صحبت می‌کند، گانسون معتقد است که واقعیت احتمالا پیچیده‌تر است.

او می‌گوید: «هیچ‌کس با ده‌ها میلیادر دالر مورد نیاز برای آغاز فرآیند بازساری وارد اینجا نخواهد شد... اگر حکومت نامشروع باشد و قانون حاکم نباشد.»

زمانی که هوگو چاویز دیکتاتور سابق ونزویلا پیش از مرگش در سال ۲۰۱۳ مادورو را به عنوان جانشینش انتخاب کرد، این اقدام به عوان «ددازو» چاویز توصیف شد؛ اصطلاحی عامیانه در اسپانیایی به معنای «اشاره با انگشت» یعنی انتصاب شخصی که روند عادی دموکراتیک را دور می‌زند.

سفیر اسبق شاپیرو صعود دلسی رودریگز را با به قدرت رسیدن مادورو قابل مقایسه می‌داند.

او می‌گوید:« این انتخاب ترامپ است.»