ترکیه: ایران و امریکا آماده مصالحه هستند؛ ایران: اگر جنگ رخ دهد، تنگه هرمز را می‌بندیم

زمان مطالعه: ۴ دقیقه

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی ایران تهدید کرده است که در صورت آغاز جنگ، ‌«تنگه هرمز بسته می‌شود.» همزمان گزارش‌ها حاکی است که‌ امریکا در حال اعزام یک ناو هواپیمابر دیگر به نزدیکی آبهای ایران به هدف تقویت توان نظامی‌اش، در منطقه است.

پیشتر دونالد ترامپ، رئیس جمهوری امریکا، در دیدار با بنیامین نتانیاهو،‌ نخست‌وزیر اسرائیل، در کاخ سفید گفت که ترجیح می‌دهد مذاکرات با ایران ادامه یابد، اما همزمان هشدار داد که در غیر این صورت ممکن است علیه تهران اقدام نظامی کند.

رهبران کشورهای عربی هم در گفت‌وگو با دونالد ترامپ بر لزوم اجتناب از اقدام نظامی صحبت کرده‌اند.

همچنین وزیر خارجه ترکیه گفته که باور دارد هم ایران و هم ایالات متحده آماده مصالحه در مذاکرات بر سر برنامه هسته‌ای تهران هستند.

هاکان فیدان در مصاحبه با روزنامهٔ فایننشال تایمز گفت که واشنگتن اکنون به این درک رسیده که رهبران ایران محدودیت‌هایی دارند که قدم گذاشتن فراتر از آنها بیهوده است.

مقامات ایرانی هشدار داده‌اند که «اگر جنگی در منطقه رخ دهد امنیت انرژی به خطر می‌افتد، ‌تنگه هرمز بسته می‌شود.»

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی ایران گفته است که در صورت وقوع چنین اتفاقی «اولین کشوری که ضرر می‌کند چین است و لذا برای چینی‌ها نیز مذاکرات مهم است و به نظرم روسیه نیز مخالف جنگ است و تلاش می‌کند جلوی جنگ را بگیرد.»

جلال دهقانی فیروزآبادی افزود که مذاکرات جمعه گذشته میان تهران و واشنگتن برای ایران یک دستاورد است چون «امریکایی‌ها حاضر به مذاکره شدند» و «هنوز طرفین وارد مذاکره محتوایی و جزئی نشده‌اند.»

آقای فیروزآبادی به خبرگزاری ایسنا گفت، پرونده هسته‌ای ایران «راه‌حل نظامی» ندارد و «این‌که ‌امریکایی‌ها حاضر به مذاکره شدند، برای ایران یک دستاورد است و نشان می‌دهد آن‌ها به این نتیجه رسیده‌اند که برنامه هسته‌ای ایران راه‌حل دیپلماتیک دارد.»

به گفته او در مذاکرات هفته گذشته «دو طرف دیدگاه و خطوط قرمزشان را به یکدیگر اعلام داشته‌اند تا پس از آن در پایتخت‌ها بررسی کنند آیا مذاکرات قابل ادامه است یا خیر.»

دبیر شورای راهبردی روابط خارجی ایران در عین حال تاکید کرد که «حداقل توافق بر سر این‌که گفت‌وگوها می‌تواند ادامه یابد به خودی خود مثبت است.»

شورای راهبردی روابط خارجی، شورایی است که در سال ۱۳۸۵ به دستور علی خامنه‌ای، رهبر ایران تشکیل شد و مسئولیت آن «تهیه راهبردها و سیاست‌ها و راهکارهایی» برای سیاست خارجی جمهوری اسلامی است و رئیس آن کمال خرازی، وزیر اسبق امور خارجه این کشور است.

از طرف دیگر سنتکام، فرمانده ستاد مرکزی ارتش امریکا، عکس‌هایی از «آماده‌سازی هلیکوپترهای تهاجمی آپاچی در خاورمیانه» را منتشر کرده است که نشان می‌دهد، خلبانان ارتش ایالات متحده «در حال آماده‌سازی یک هلیکوپتر تهاجمی ای‌اچ-۶۴ آپاچی برای پرواز هستند.»

پیشتر نشریه آمریکایی وال استریت ژورنال در خبری اختصاصی نوشت که وزارت جنگ امریکا، پنتاگون، در حال تدارک اعزام یک ناو هواپیمابر دیگر به سوی خاورمیانه است و به نظر می‌رسد که سخنان آقای دبیر شورای راهبردی روابط خارجی ایران هم واکنشی است به همین خبر.

این روزنامه نوشته که هدف از چنین تصمیمی افزایش فشارهای نظامی بر تهران به قصد اثربخشی بر مذاکرات هسته‌ای است.

دونالد ترامپ هم روز گذشته از احتمال اعزام ناو هواپیمابر دیگری به سوی آبهای اطراف ایران سخن گفته بود.

آیا ایران می‌تواند تنگه هرمز را ببندد؟

براساس گفته‌های مقام‌های نظامی امریکا در گذشته، بله، ایران می‌تواند تنگه هرمز را مسدود کند. البته احتمالا برای مدتی کوتاه و با هزینه‌ای بسیار بالا.

واکنش‌ها و برآوردها از چنین تهدیدی، به زمستان سال ۱۳۹۰ باز می‌گردد، زمانی که در پی اعمال تحریم‌ بر صادارت نفتی ایران، مقام‌های این کشور به بستن تنگه هرمز تهدید کردند.

در آن دوران مارتین دمپسی، فرمانده وقت ستاد مشترک ارتش امریکا،‌ در پاسخ به سئوالی درباره توانایی ایران در عملی کردن تهدیدش به شبکه سی‌بی‌اس گفت:

«ایرانی‌ها روی قابلیت‌هایی سرمایه‌گذاری کرده‌اند که در واقع می‌تواند برای مدتی تنگه هرمز را مسدود کند. ما هم روی قابلیت‌هایی سرمایه‌گذاری کرده‌ایم تا اطمینان حاصل کنیم اگر چنین اقدامی انجام شود، می‌توانیم تنگه را باز کنیم. بنابراین پاسخ ساده، این است که بله، آنها می‌توانند (تنگه هرمز را) مسدود کنند.»

اما همانطور که فرمانده وقت ستاد مشترک ارتش امریکا هم گفته، این «پاسخی ساده» به این پرسش است.

تنگه هرمز مهمترین گذرگاه برای تجارت دریایی نفت در جهان است.

براساس برآورد سازمان اطلاعات انرژی امریکا، در سال ۲۰۱۶ میلادی (۱۳۹۵ خورشیدی) -تازه‌ترین اطلاعات تایید‌شده که تاکنون در دسترس است- هر روز از مسیر تنگه هرمز حدود ۱۸ میلیون و ۵۰۰ هزار بشکه نفت عبور کرده است. این رقم برابر با حدود ۱۹ درصد از کل نیاز نفت جهان در همان سال بوده که حدود ۹۷ میلیون و ۲۰۰ هزار بشکه برآورد شده است.