نخستین فلم شاهرخ‌خان که شاید از یاد بسیاری رفته باشد

در بالیوود، هرگاه خبری منتشر می‌شود که فلمی ۱۰۰ کرور (یک میلیارد روپیه) درآمد داشته است، نام شاهرخ‌خان اولین اسمی است که به ذهن بسیاری خطور می‌کند و می‌گویند حتما فلم او است.

شاهرخ‌خان امروز لقب «پادشاه» بالیوود را گرفته است، اما او در گذشته نقش‌هایی ایفا کرده که شاید بسیاری از مردم حتی آن‌ها را به یاد نداشته باشند.

یکی از این نقش‌ها مربوط به سال ۱۹۸۹ در فلمی با عنوان «In Which Annie Gives It Those Ones» است.

خان در آن فلم در نقش یک دانشجو ظاهر شد و این نخستین فلم او بود. در آن سال، دولت هند دو جایزه ملی فلم به این اثر اهدا کرد؛ اما این جایزه نه به شاهرخ‌خان، بلکه به نویسنده سناریوی فلم تعلق گرفت.

نکته جالب این فلم که نزدیک به چهار دهه پیش به نمایش درآمد، این است که فلم‌نامه آن را «ارونداتی روی»، نویسنده مشهور هندی و برنده جایزه بوکر، نوشته و خودش نیز در آن بازی کرده بود. در این فلم در کنار شاهرخ‌خان و ارونداتی روی، منوج باجپای نیز حضور داشت.

این اولین و آخرین باری بود که شاهرخ‌خان و ارونداتی روی با هم روی پرده سینما دیده شدند. این فلم در جنوری ۱۹۸۹ منتشر شد؛ یعنی هشت سال پیش از انتشار رمان مشهور ارونداتی روی «خدای چیزهای کوچک» (The God of Small Things) که جایزه بوکر را از آن خود کرد.

امسال قرار بود این فلم در جشنواره بین‌المللی برلین نیز به نمایش درآید، اما ارونداتی روی از شرکت در این جشنواره خودداری کرد. اینکه چرا ارونداتی از حضور امتناع ورزید، در جزئیات بعدی می‌آید، اما ابتدا نکات بیشتری درباره این فلم:

محور داستانِ نخستین فلم بلند دوران حرفه‌ای شاهرخ‌خان، دانشجویان رشته معماری در دهلی است. در فلمی که سال گذشته درباره زندگی ارونداتی روی منتشر شد، به این اثر اشاره شده، اما نامی از شاهرخ‌خان در آن برده نشده است.

ارونداتی می‌نویسد: ما در رخصتی‌های تابستانی، فلم‌برداری را در مکتب معماری انجام دادیم. نقش 'آنی' را «ارجن رینا» بازی کرد. بقیه شخصیت‌ها همگی توسط بازیگران تازه‌کار ایفا شدند، به جز نقش «یم دوت» که «روشن سیت» آنرا بازی می‌کرد؛ همان کسی که بابت بازی در نقش «نهرو» در فلم (گاندی) ساخته ریچارد اتنبرو مشهور است. من هم در این فلم نقش دانشجویی به نام «رادها» را بازی کردم.

شاهرخ‌خان در این فلم در نقش دانشجویی به نام «سینیور» (Senior) بازی کرد.

این اثر، نخستین فلم بلند او محسوب می‌شود؛ چرا که پیش از آن، او تنها در سریال‌های تلویزیونی بازی کرده بود.

ارونداتی روی در کتاب خود خاطره جالبی از روز اهدای جوایز نقل کرده است؛ زمانی که او با لباس معمولی برای دریافت جایزه رفت، در حالی که دیگران لباس‌های رسمی به تن داشتند. یکی از مسئولان به نوع پوشش او اعتراض کرد و گفت که از سال آینده قطعا «کد پوشش» (لباس فرم مخصوص) اجباری خواهد بود. او در پاسخ گفت: «خوب است، چون سال دیگر من اینجا نخواهم بود!»

در سال ۲۰۱۵، او این جایزه را به نشانه اعتراض بازگرداند. در آن زمان، شاهرخ‌خان نیز با او هم‌صدا شد و اعلام کرد که برای کسانی که جوایز خود را [در اعتراض به وضعیت جامعه] پس می‌دهند، احترام قائل است.

این فلم پس از آنکه تنها یک‌بار از تلویزیون «دوردارشان» پخش شد، آسیب دیده و کیفیتش را از دست داده بود. «بنیاد میراث فلم» (Film Heritage Foundation) آن را بازسازی کرد.

پرادیب کرشن، کارگردان فلم، هنگام کوچ‌کشی کاغذهای مربوط به این فلم را در یک صندوق قدیمی پیدا کرد.

بازسازی این اثر کار بسیار دشواری بود؛ چرا که رنگ‌ها و صدای آن تقریباً از بین رفته بودند. قرار است این فلم در ماه مارچ آینده در سینماهای منتخب هند به نمایش درآید.

چرا ارونداتی از شرکت در جشنواره برلین خودداری کرد؟

ارونداتی روی در واکنش به موضع‌گیری «ویم وندرس»، رئیس هیئت داوران جشنواره برلین در ارتباط به غزه، از شرکت در این فستیوال خودداری کرد. هنگامی که از ویم وندرس درباره مسئله فلسطین سئوال شد، او در پاسخ گفت: «ما باید از سیاست دوری کنیم.» ارونداتی این اظهارنظر را ناامیدکننده خواند و تأکید کرد که «هنرمندان نباید در چنین شرایطی سکوت کنند.»