ترامپ علیه بی‌بی‌سی؛ آیا او می‌تواند خسارت یک میلیارد دالری بگیرد؟

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، بی‌بی‌سی را تهدید کرده است که تا سقف ۱ میلیارد دالر غرامت مطالبه خواهد کرد و مدعی شده که از این سازمان به دلیل انتشار مستندی با «اظهارات نادرست، افترا‌آمیز، تحقیرکننده و تحریک‌آمیز» درباره خود شکایت می‌کند.

تیم حقوقی آقای ترامپ با ارسال نامه‌ای به بی‌بی‌سی سه درخواست را مطرح کرده است: «پس گرفتن کامل و عادلانه» این برنامه، عذرخواهی و اینکه بی‌بی‌سی «به شکلی مناسب خسارت وارده به رئیس‌جمهور ترامپ را جبران کند».

کارشناسان حقوق رسانه و افترا در امریکا معتقدند که او برای دریافت این غرامت هنگفت با موانع جدی روبه‌روست که بخشی از آن، موانع ناشی از قوانین سخت‌گیرانه و حمایتی امریکا از آزادی مطبوعات است.

ترامپ قصد دارد هرگونه اقدام حقوقی احتمالی را در ایالت فلوریدا، محل اقامت قانونی‌اش مطرح کند تا در بریتانیا.

سئوال اینجا است که پرونده آقای ترامپ تا چه حد از نظر حقوقی محکم است؟

ماجرا هفته گذشته پس از انتشار یاداشت درزشده در روزنامه تلگراف بریتانیا آغاز شد. در این یاداشت از یک مستند برنامه پانورامای بی‌بی‌سی و نحوه ویرایش سخنرانی ترامپ در جنوری ۲۰۲۱، روز حمله به کنگره امریکا، انتقاد شده بود.

در نسخه‌ پخش شده آمده که آقای ترامپ می‌گوید: «می‌خواهیم به سمت کنگره حرکت کنیم... من هم همراه شما خواهم بود. و می‌جنگیم. سخت می‌جنگیم.»

ولی جمله واقعی ترامپ این بود: «می‌خواهیم به سمت کنگره حرکت کنیم و سناتورها و نمایندگان مرد و زن شجاع‌مان را تشویق کنیم.»

تهدید حقوقی از سوی دونالد ترامپ پس از استعفای تیم دیوی، مدیرکل بی‌بی‌سی، و دبورا ترنس، رئیس بخش خبر بی‌بی‌سی، مطرح شده است.

در نامه وکیل ترامپ آمده که بی‌بی‌سی در مستند یادشده با کنار هم قرار دادن سه بخش جداگانه سخنرانی ترامپ «عمدا کوشیده بینندگان را کاملا گمراه کند».

این اقدام بی‌بی‌سی به نظر نویسنده نامه «خسارات مالی و اعتباری گسترده و جبران‌ناپذیری» به آقای ترامپ زده است.

متمم اول قانون اساسی ایالات متحده از آزادی بیان و آزادی مطبوعات به صورت قابل توجه حمایت می‌کند.

در سال ۱۹۶۴ در پرونده «نیویارک تایمز علیه سالیوان» در رأی تاریخی دیوان عالی امریکا مقرر شد که چهره‌های عمومی، در شکایت‌های مربوط به افترا، باید «سوءنیت واقعی» را اثبات کنند؛ به این معنی که «اظهارات با علم به نادرستی آن یا با بی‌توجهی بی‌پروا نسبت به درستی یا نادرستی آن منتشر شده باشد».

در این پرونده هم نیاز است که ترامپ سه مؤلفه اساسی را اثبات کند: نخست این که محتوای منتشرشده به طور عینی نادرست بوده و ماهیتی افترا‌آمیز داشته است؛ دوم اینکه در نتیجه این پوشش خبری نادرست و افترا‌آمیز متحمل زیان شده است؛ و سوم اینکه سازمان رسانه‌ای از نادرستی آن آگاه بوده و با «سوءنیت واقعی» عمل کرده است.

جورج فریمن، مدیر اجرایی «مرکز منابع حقوق رسانه» در نیویارک، به رادیو ۴ بی‌بی‌سی گفت: «به گمانم هر سه مورد برای شاکی دشواری‌های جدی ایجاد می‌کند.»

اما همه با او هم‌نظر نیستند.

برت نیوبورن، استاد بازنشسته حقوق در دانشگاه نیویارک، معتقد است که آقای ترامپ از نظر حقوقی می‌تواند علیه بی‌بی‌سی اقامه دعوی کند چون ویرایش سخنان او در مستند، گمراه‌کننده بوده است. او تاکید کرد که این خطا را نمی‌توان صرفا «برش بی‌قصدوغرض» دانست.

نیوبورن، مدیر پیشین ملی بخش حقوقی در «اتحادیه آزادی‌های مدنی امریکا»، گفت: «سوءنیت واقعی در اینجا انتشار عامدانه محتوایی است که وانمود شده عینا نقل‌قول شده است، اما در واقع چنین نیست». با این حال او افزود احتمالش کم است که هیئت منصفه برای چنین خطایی غرامت قابل توجهی به ترامپ اختصاص دهد.

طبق قوانین بریتانیا، مهلت قانونی طرح دعوای افترا یک سال است؛ مهلتی که برای ترامپ منقضی شده، زیرا این مستند در اکتوبر ۲۰۲۴ پخش شده است.

اما در ایالت فلوریدا، جایی که ترامپ می‌خواهد دعوای احتمالی را در آنجا مطرح کند مهلت طرح چنین شکایتی دو سال است.

آقای ترامپ در فلوریدا براساس قانون فرصت بیشتری در اختیار دارد ولی طرح شکایت افترا در خاک امریکا به معنای مواجهه با استاندارد حقوقی بسیار سخت‌گیرانه‌تری است.

در صورت طرح شکایت در فلوریدا، ترامپ باید ثابت کند که مستند پانورامای بی‌بی‌سی در این ایالت در دسترس بوده است. تاکنون هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد این برنامه در امریکا پخش شده است.

حقوقدانان معتقدند که تصمیم دادگاه درباره صلاحیت رسیدگی به این پرونده ممکن است به این بستگی داشته باشد که آیا افرادی در ایالت فلوریدا این مستند را دیده‌اند و از آن احساس فریب‌خوردگی کرده‌اند یا نه.

به گفته نیوبورن، بهترین راه بی‌بی‌سی برای رد هرگونه شکایت حقوقی احتمالی این است که استدلال کند فلوریدا حوزه قضایی مناسبی نیست، چون «میزان دسترسی به این محتوا در فلوریدا کافی نبوده است».

نامه ترامپ به بی‌بی‌سی در پایان تصریح می‌کند که اگر بی‌بی‌سی تا ۱۴ نوامبر به خواسته‌های مطرح‌شده عمل نکند، «رئیس‌جمهور ترامپ چاره‌ای جز اجرای حقوق قانونی و منصفانه خود نخواهد داشت؛ حقوقی که همگی به صراحت محفوظ مانده و از آن‌ها صرف‌نظر نشده است، از جمله از طریق طرح دعوای حقوقی برای دریافت مبلغی نه کمتر از ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ دلار (یک میلیارد دالر) به‌عنوان خسارت.»

اما لیریسا لیدسکی، از دانشکده حقوق لوین در دانشگاه فلوریدا، می‌گوید که شاکی برای دریافت این مبلغ، باید ثابت کند واقعا به همان میزان زیان دیده است.

دونالد ترامپ سابقه شکایت از چندین رسانه امریکایی را به دلیل مطالب منتشرشده درباره‌ خودش دارد و در برخی موارد هم به توافق‌های مالی قابل توجهی دست یافته است.

در سال ۲۰۲۵، شرکت پارامونت، مالک شبکه خبری سی‌بی‌اس، موافقت کرد ۱۶ میلیون دالر به ترامپ غرامت پرداخت کند. توافقی که پس از شکایت او از مصاحبه‌ با کامالا هریس، نامزد وقت ریاست‌جمهوری، در برنامه ۶۰ دقیقه به دست آمد. او گفته بود که ویدیو به گونه‌ای تدوین شده که تصویر مطلوب‌تری از هریس، ارائه دهد.

شبکه خبری ای‌بی‌سی هم پس از آن‌ که مجری آن، جرج استفانوپولوس، در مصاحبه‌ای به اشتباه گفته بود که دونالد ترامپ در اتهام تجاوز جنسی مسئول شناخته شده، مبلغ ۱۵ میلیون دالر به ترامپ پرداخت کرد. ترامپ در سال ۲۰۲۳ در اتهام آزار جنسی و افترا به نویسنده‌ای به نام ای. جین کارول مسئول شناخته شده بود.

ترامپ همچنین علیه روزنامه نیویارک تایمز به دلیل اظهارنظرهای انتقادی خبرنگاران این نشریه در جریان مبارزات انتخاباتی سال ۲۰۲۴، شکایتی ۱۵ میلیارد دالری طرح کرد. یک قاضی فدرال در ماه سپتامبر این شکایت را به دلیل «فرم نادرست و غیرمجاز» آن رد کرد.

ست استرن، مدیر بخش حمایت و سیاست‌گذاری در «بنیاد آزادی مطبوعات»، گفت شمار بالای شکایت‌های ترامپ از رسانه‌ها هزینه چندانی برای او ندارد، اما می‌تواند برای رسانه‌ها بسیار پرهزینه تمام شود.

او افزود: «ترامپ اهمیتی نمی‌دهد که در دادگاه برنده شود یا نه، هدف او ترساندن و مجازات کسانی است که آن‌ها را منتقد خود می‌داند.»