یازدهمین روز اعتراضات در ایران؛ گسترش تظاهرات و اعتصاب به شهرهای بیشتر

اعتراضات در ایران که از یک‌شنبه هفته گذشته در واکنش به افزایش نرخ ارز آغاز شد، برای یازدهمین روز پیاپی ادامه دارد.

ویدیوهای منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد دامنه این اعترضات امروز، چهارشنبه ۱۷ جدی، به شهرهای بیشتری گسترش یافته است.

در چندین شهر، از جمله مشهد، شیراز و بندرعباس، تجمعات اعتراضی و راهپیمایی‌های آرام برگزار شده و در شهرهایی مانند تهران و تبریز نیز بازارها در اعتصاب بوده‌اند.

در برخی مناطق، حضور نیروهای امنیتی پررنگ گزارش شده و از شماری از شهرها خبرهایی از درگیری، تیراندازی و ایجاد راه‌بندان‌های خیابانی منتشر شده است.

معترضان مانند روزهای گذشته شعارهای سیاسی و ضدحکومتی سر داده‌اند و بنا بر گزارش‌ها، نیروهای امنیتی در مواردی از گاز اشک‌آور استفاده کرده‌اند.

بر اساس تحقیق مشترک بی‌بی‌سی فارسی و بی‌بی‌سی وریفای، اعتراض‌ها به دست‌کم ۱۷ ولایت از ۳۱ ولایت ایران گسترش یافته و به بزرگ‌ترین چالش حاکمیت از زمان اعتراض‌های سراسری سال ۱۴۰۱ تبدیل شده است.

موج جدید اعتراض‌ها از ۷ جدی در تهران و در پی نارضایتی گسترده از سقوط ارزش پول ملی در برابر دالر و دیگر ارزهای خارجی آغاز شد و به سرعت به سایر نقاط کشور سرایت کرد.

اگرچه واکنش اولیه نیروهای امنیتی محتاطانه توصیف می‌شد اما ویدیوهای تأییدشده نشان می‌دهد از روز شنبه ۱۳ جدی، میزان برخورد خشونت‌آمیز با معترضان افزایش یافته است؛ تغییری که هم‌زمان با نخستین واکنش علنی علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، رخ داد.

او در واکنش به این اعتراضات گفت: «اغتشاشگر را باید به جای خودش نشاند.»

بی‌بی‌سی فارسی تا کنون هویت دست‌کم ۱۱ نفر از جان‌باختگان گزارش‌شده از هفتم ماه جدی به این‌سو را تایید کرده است.

گروه حقوق بشری هرانا اعلام کرده که شمار کشته‌شدگان این ناآرامی‌ها دست‌کم به ۳۵ نفر رسیده که دو نفر از آن‌ها از نیروهای امنیتی بوده‌اند.

گزارش‌هایی در مورد بازداشت شماری از معترضان نیز در ۱۱ روز گذشته منتشر شده است.

اعتراضات در ابتدا با محوریت نارضایتی از وضعیت اقتصادی و سوء‌مدیریت دولت شکل گرفت، اما در روزهای اخیر لحن آن‌ها آشکارا ضدحکومتی شده است.

ویدیوهای تأییدشده حاکی از سردادن شعارهایی علیه رهبر جمهوری اسلامی و نظام حاکم و همچنین شعارهایی در حمایت از رضا پهلوی و خاندان پهلوی است.

اعتراضات خیابانی در ایران جدید نیست اما چند عامل در مورد ناآرامی‌های کنونی باعث شده این وضعیت بسیار جدی‌تر از موارد قبلی به نظر برسد.

دونالد ترامپ، رئیس جمهور امریکا، تنها چند روز پس از شروع اعتراض‌ها، برای اولین بار در حین یک اعتراض عمومی، مسئولان حکومت ایران را تهدید به مداخله در صورت برخورد خشن با معترضان کرد و گفت «ما آماده و مسلح هستیم»؛ تهدیدی که پیش از عملیات نیروهای ویژه امریکا برای دستگیری نیکلاس مادورو در ونزویلا مطرح شد. تهدید دوم هم روز یکشنبه، پس از عملیات در ونزویلا.

این موضع‌گیری آقای ترامپ واکنش تند مقام‌های ایران را به‌دنبال داشت و مقام‌های جمهوری اسلامی آن را «مداخله‌جویانه» خواندند. به تازگی عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، گفت که مسائل داخلی این کشور به هیچ کشور خارجی ارتباط ندارد.

از سویی هم اقتصاد ایران در وضعیتی بسیار بحرانی‌ است و چشم‌انداز روشنی هم برای رشد و خروج از تنگناها دیده نمی‌شود.

نرخ رسمی تورم سالانه حدود ۴۲ درصد است، تورم مواد غذایی از ۷۰ درصد فراتر رفته و بنابر گزارش‌ها، قیمت برخی کالاهای اساسی بیش از ۱۱۰ درصد افزایش یافته است.

تحریم‌های بین‌المللی به رهبری امریکا نیز نقش مهمی در وخامت شرایط اقتصادی داشته‌اند ولی تمام ماجرا به تحریم‌ها ختم نمی‌شود. پرونده‌های فساد پرسر و صدای دادگاه‌های ایران در مورد مقام‌های ارشد حکومتی و خانواده‌هایشان نیز خشم عمومی را تشدید کرده است.