حکومت طالبان در نشست تهران شرکت نمی‌کند؛ ایران: درباره تنش افغانستان و پاکستان نیست

وزارت خارجه حکومت طالبان گفته است که نمایندگان آن در نشست تهران حضور نخواهند یافت.

رئیس اطلاعات و روابط عامه وزارت امور خارجه حکومت طالبان به بی‌بی‌سی گفت که در نشست نمایندگان ویژهٔ کشورهای منطقه در مورد افغانستان که در تهران برگزار می‌شود، «از افغانستان هم دعوت شده است» اما کابل در این نشست شرکت نمی‌کند.

ضیاء احمد تکل درباره دلایل عدم شرکت حکومت طالبان در این نشست، گفت که حکومت طالبان «از طریق سازمان‌های منطقه‌ای، فارمت‌ها و همچنین مکانیزم‌های دوجانبه، به طور مداوم روابط فعال با همه کشورهای منطقه دارد و در زمینه توسعه تفاهم و همکاری‌های منطقه‌ای نیز پیشرفت‌های عملی قابل‌ِتوجهی به‌دست آورده است.»

آقای تکل افزود که حکومت طالبان «با تقویت این فارمت‌های موجود در منطقه به توسعه تفاهم وهمکاری‌های منطقه‌ای باور دارد.»

روز گذشته سخنگوی وزارت خارجه ایران اعلام کرد که تهران در حال برنامه‌ریزی برای برگزاری نشست منطقه‌ای در تهران برای گفت‌وگو و تبادل نظر در باره تحولات مرتبط با افغانستان است.

اسماعیل بقایی درصحبت با خبرنگاران با اشاره به رایزنی‌های مستمر ایران با کشورهای همسایه، از جمله پاکستان و افغانستان، برای تقویت صلح و ثبات در منطقه، گفت: «ایران اهمیت اساسی برای امنیت و ثبات در محیط همسایگی کشورمان قائل است و در همین راستا از هیچ کوششی برای کاهش تنش بین کشورهای منطقه و تقویت تفاهم میان آنها فروگذار نمی‌کند.»

او ابراز امیدواری کرد که این ابتکار بتواند نقشی موثر در جهت تقویت همگرایی و رفع تنش‌ها ایفا کند.

به گفته اقای بقایی، این نشست در هفته جاری با حضور نمایندگان ویژه امور افغانستان از پاکستان، تاجیکستان، ازبیکستان، ترکمنستان، چین و روسیه به میزبانی وزارت امور خارجه ایران در تهران برگزار خواهد شد.

قبل از این عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در حاشیه «کنفرانس بین‌المللی حقوق بین‌الملل تحت تهاجم: تجاوز و دفاع» در تهران گفت که «در روزهای اخیر درگیر ایجاد ثبات و آرامش میان پاکستان و افغانستان هستیم... ما دنبال تشکیل جلسه‌ای منطقه‌ای در این رابطه هستیم.»

دستور کار این نشست درگیری افغانستان و پاکستان نیست؟

با توجه به اینکه مقامات و رسانه‌های ایرانی در روزهای گذشته به صورت گسترده برگزاری این نشست را پوشش دادند و گفته بودند، شرکت نکردن نماینده حکومت طالبان در این نشست در آخرین لحظه، پاسخ‌برانگیز است.

رسانه‌های ایرانی نه تنها در روزهای گذشته این خبر را به صورت گسترده پوشش دادند که اخبار رسانه‌های پاکستان را که از این نشست استقبال کرده بودند، هم بازتاب دادند.

هرچند که سخنگوی وزارت خارجه ایران دستور کار دقیق این نشست را اعلام نکرده است ولی رسانه‌های ایران از محمدرضا بهرامی، دستیار وزیر و مدیرکل آسیای جنوبی وزارت امور خارجه ایران، نقل قول کرده است که هدف نشست تهران «میانجیگری میان افغانستان و پاکستان نیست.»

خبرگزاری ایسنا هم نوشته است که خسرو صاحب‌زاده، سفیر مأموریت‌های ویژه وزارت امور خارجه جمهوری تاجیکستان، به منظور شرکت در ‌نشست نمایندگان ویژه کشورهای همسایه افغانستان، عصر دیروز وارد تهران شد.

به گزارش ایسنا، این نشست قرار است فردا (یک‌شنبه ۲۳ قوس) برگزار شود.

چرا حکومت طالبان در این نشست شرکت نکرد؟

طالبان در گذشته همواره سعی کرده‌اند که در نشست‌های بین‌المللی -ظاهرا در تلاش برای مشروعیت دادن به دولت خود- نماینده بفرستند و حتی در مواردی که ازدولت طالبان نماینده‌ای دعوت نشده، اعتراض کرده‌اند؛ مثل دعوت نشدن از نمایندگان دولت طالبان در نشست تغییرات اقلیمی امسال که در برازیل برگزار شد.

سمیع یوسفزی، کارشناس مسایل افغانستان و پاکستان، به بی‌بی‌سی گفت که او انتظار داشت که طالبان از این فرصت استفاده کرده و به این نشست نماینده بفرستند.

به باور آقای یوسفزی، در این روزها نشست‌هایی میان حکومت طالبان، پاکستان و عربستان سعودی درجریان است و عربستان تلاش می‌کند رابطهٔ خود با طالبان را بهتر کند.

آقای یوسفزی افزود، آخرین باری که رئیس اسخبارات عربستان سعودی به قندهار سفر کرده بود در سال ۲۰۰۱ بعد از حمله یازده سپتمبر بود، و او ناامید برگشته بود. پس از آن ریاض و طالبان روابط خوبی نداشتند.

در آن زمان عربستان خواستار تحویل اسامه بن‌لادن، رهبر شبکه القاعده به امریکا بود که طالبان با آن مخالفت کردند و در نهایت، در پی تهاجم ایالات متحده به افغانستان در ماه اکتوبر ۲۰۰۲، حکومت طالبان سرنگون شد.

به باور آقای یوسفزی، اکنون که نشست‌های پشت پرده و حساس میان عربستان سعودی و حکومت طالبان درجریان است، رفتن طالبان به تهران حساسیت ایجاد می‌کرد.

او روابط تهران و کابل را حسنه و گرم خواند و از دیدارهای وزیران و مقامات دو کشور و سفرهای متقابل متعدد آنها یاد کرد. ولی به باور او، به نظر می‌رسد «تصمیم حکومت طالبان در آخرین لحظه برای شرکت نکردن در این نشست، به دلیل صدمه نرسیدن به روابط ر وبه بهبود میان کابل و ریاض است.»

او ایران را کشوری در تنش با جهان دانست، که نزدیکی طالبان با آن شاید بتواند مشکلات اقتصادی افغانستان و مهاجرین تا حدودی حل کند. اما او معتقد است که حکومت طالبان علاقه دارد به عربستان سعودی نزدیک شود؛ کشوری که با غرب روابط نیک دارد.

به گفته آقای یوسفزی حکومت طالبان بیشتر به برقراری روابط با کشورهای عربی و غربی علاقه‌مند است.