ဥရောပရဲ့ နောက်ဆုံး အာဏာရှင် အလက်ဇန်းဒါး လူကာရှင်ကိုဟာ ဘယ်သူလဲ

ဘယ်လာရုစ် သမ္မတ အလက်ဇန်းဒါး လူကာရှန်ကိုဟာ နိုင်ငံကို ၂၆ နှစ်ကြာ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ချုပ်ကိုင်အုပ်စိုးခဲ့တဲ့အတွက် ဥရောပရဲ့ နောက်ဆုံး အာဏာရှင်အဖြစ် သူ့ကို ရည်ညွှန်း ပြောလေ့ရှိကြပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အခုတော့ သူဟာ လူစုလူဝေးနဲ့ ဆန္ဒပြတာကို ရင်ဆိုင်နေရပြီး ပြီးခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ဟာလည်း အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်နေတဲ့ အတွက် ရာထူးကပါ ဆင်းပေးဖို့ တောင်းဆိုတာ ခံနေရပါပြီ။

သူဟာ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံရဲ့ ပထမဆုံး ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံ သမ္မတ ဖြစ်လာပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒီတစ်ကြိမ်ပဲ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ အဖြစ် နိုင်ငံတကာ စောင့်ကြည့်လေ့လာသူတွေက သုံးသပ်ပါတယ်။

မစ္စတာ လူကာရှန်ကိုဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ သြဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲ အပါအဝင် ငါးကြိမ်တိုင်တိုင် သမ္မတအဖြစ် အရွေးခံခဲ့တာပါ။ အခုနောက်ဆုံး ရွေးကောက်ပွဲမှာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း မဲအသာနဲ့ အနိုင်ရခဲ့တယ်လို့ ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ဆိုပါတယ်။ အခုတော့ ထောင်သောင်းချီတဲ့ ပြည်သူတွေ လမ်းမတွေပေါ်ထွက်ပြီး အစိုးရ ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုတွေ မကြုံစဖူး လုပ်လာကြပါတယ်။

ဒီတော့ အလက်ဇန်းဒါး လူကာရှန်ကို ဟာ ဘယ်လိုပုဂ္ဂိုလ်မျိုးလဲ၊ သူဘာဖြစ်လို့ ဒီလောက် နှစ်ကြာအောင် အာဏာတည်မြဲနေတာလဲ၊

လယ်တော မှ အာဏာအရှိန်အဝါသို့

၁၉၉၀ ခုနှစ်မှာ ဘယ်လာရုစ် ပါလီမန်မှာ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံခဲ့ရချိန်ကစလို့ မစ္စတာ လူကာရှန်ကိုဟာ အာဏာ စတင်ရှိလာပြီး အဂတိလိုက်စားမှု ဆန့်ကျင်ရေးကော်မတီမှာ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် အစွမ်းပြ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဘယ်လာရုစ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းဒေသက နွမ်းပါးတဲ့ ရွာကလေးမှာ မိခင်ကပဲ ပြုစု ပျိုးထောင်လာခဲ့ပြီး သာမန် လူတန်းစားကနေ ဆင်းသက်လာသူပါ။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှာ ကျောင်းဆရာအဖြစ် ဘွဲ့ရခဲ့ပြီး စစ်တပ်ထဲမှာ နိုင်ငံရေး သင်ရိုး ပို့ချသူ အဖြစ် ၂ နှစ်ကြာ စစ်မှုထမ်းခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်မှာတော့ ဆိုဗီယက် ကွန်မြူနစ် ပါတီဝင် ဖြစ်လာပါတယ်။

လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး နဲ့ ကုန်ထုတ်စီးပွား ဘာသာရပ်တွေကို စာပေးစာယူနဲ့ သင်ယူ ဘွဲ့ရခဲ့အပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှာ စုပေါင်းလယ်ယာမြေတစ်ခုရဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာပါတယ်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်မှာတော့ နိုင်ငံအရှေ့အလယ်ပိုင်း မာဟီလွိုင်းဒေသ က နိုင်ငံပိုင် လယ်ယာမြေ မှာ ညွှန်မှူး ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။

ဒါပေမဲ့ အာဏာရလာချိန်က စလို့ မစ္စတာ လူရှန်ကိုဟာ သူ့ကွန်မြူနစ် ပြိုင်ဘက်ရဲ့ မူဝါဒ အတော်များများကို ပုံတူကူး အသုံးချ မဲဆွယ်ခဲ့ရာမှာ ထောက်ခံမဲ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ပြိုင်ဘက် သမ္မတလောင်းရဲ့ ၁၄ ရာခိုင်နှုန်း မဲရလဒ်ကို အပြတ်ဖြတ်ပြီး အနိုင်ရခဲ့ပါတယ်။

၁၉၉၁ ခုနှစ်က ဆိုဗီယက် ရုရှားကို ပြိုကျစေခဲ့တဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ မူဝါဒ တွေကို သူက ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ့စီးပွားရေး၊ သတင်းမီဒီယာနဲ နိုင်ငံရေး အတိုက်အခံ တွေကိုပါ အစိုးရတစ်ရပ် အနေနဲ့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထိန်းချုပ်ခဲ့ပါတယ်။

၁၉၉၄ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲမှာ သူဟာ အဂတိ တိုက်ဖျက်ရေးလွဲလို့ တခြားဘာမှ ထူးထူးခြားခြား မဲဆွယ်တာမျိုး မရှိခဲ့ဘဲ လူကြိုက်များ ထောက်ခံအားပေးမှုတွေ ရခဲ့တယ်လို့ ဝါရှင်တန်မြို့ အတ္တလန်တိတ် ကောင်စီရဲ့ နိုင်ငံရေးကျွမ်းကျင်သူ အဲန်ဒါ့စ် အက်စ်လန် က ပြောပါတယ်။

အာဏာရှင် ပုံစံ

မစ္စတာလူကာရှန်ကို ရဲ့ အုပ်ချုပ်မှုဟာ ဆိုဗီယက်ခေတ် အာဏာရှင်ဆန်တဲ့ အုပ်စိုးမှုမျိုးကို အတုယူ အုပ်ချုပ်တာမျိုးလို့ ဆိုရမှာပါ။ ပင်မ သတင်းစီးဆင်းမှု ကို ချုပ်ကိုင်ထားတာမျိုး၊ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်တွေကို နှောင့်ယှက် ထောင်ချတာမျိုး၊ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုတွေကို ကန့်သတ်တာမျိုးတွေ လုပ်ခဲ့ပါတယ်။

"အာဏာရှင် ဆန်ဆန် အုပ်ချုပ်မှုဟာ ကျွန်တော့်ရဲ့ ထူးခြားတဲ့ ပင်ကိုယ်စရိုက်ပါ၊ ဒါကို ဝန်ခံပါတယ်။ နိုင်ငံကို ထိန်းချုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ အဓိကက လူတွေ ရဲ့ ဘဝတွေကို မဖျက်ဆီးပစ်ဖို့ပါပဲ" လို့ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှာ သူက ပြောခဲ့ပါတယ်။

ကေဂျီဘီ လို့ ခေါ်တဲ့ သြဇာရှိ လှို့ဝှက် ရဲ တပ်ဖွဲ့ဟာ အစိုးရ ဆန့်ကျင်သူတွေ ကို စောင့်ကြပ်ကြည့်တဲ့ အတွက် အများစု ဟာ ပြည်ပ ထွက်ပြေးကြသူတွေ ရှိသလို ထောင်ကျသူတွေ လည်း ရှိပါတယ်။

ဥရောပ ရှိ ဘယ်လာရုစ် နဲ့ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု ဟာဆိုရင် အခုထိ သေဒဏ်ချမှတ်တဲ့ နိုင်ငံ တွေ ဖြစ်နေသလို တိတ်တဆိတ် အဆုံးစီရင်ဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဦးခေါင်း ကို သေနတ် နဲ့ ပစ်သတ်မှုပေါင်း ဆိုရင် အတိအကျ မသိရပေမဲ့ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ကစလို့ လူပေါင်း ၃၀၀ ကျော် အသတ်ခံခဲ့ရပါတယ်။

ကိုဗစ် နိုင်တင်း ကို ဗေါ့ဒ်ဂါ နဲ့ တိုက်

အနောက်အုပ်စု ရဲ့ ပြောင်းလဲဖို့ ဖိအားပေးတာကိုလည်းသမ္မတ က ကြန့်ကြန့်ခံ ဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံ ဟာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် က ငွေကြေး ဖောင်းပွမှု အကြီးအကျယ် ရင်ဆိုင်ရသလို အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာငွေကြေး ရန်ပုံငွေ အဖွဲ့ က ၂၀၂၀ ကျရင် စီးပွားရေး ဟာ ၆ ရာခိုင်နှုန်းကျ မယ် လို့ ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အလုပ်လက်မဲ့ ပြဿနာ မရှိတာကတော့ ဗလာဒီ မီယာ ပူတင် ရဲ့ ရုရှ နိုင်ငံ ကြီးဟာ ဘယ်လာရုစ် ရဲ့ ထုတ်ကုန်တွေ ရဲ့ အရေးပါတဲ့ ဖောက်သည်ကြီး ဖြစ်နေလို့ ပါပဲ။

ပြီးခဲ့တဲ့ မေလ နှောင်းပိုင်း က ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် အနောက်နိုင်ငံ အများစု လော့ဒေါင်း ခံရချိန် မှာ သူ့နိုင်ငံ က လော့ဒေါင်းချစရာ မဖြစ်ခဲ့ပါဘူး၊ အခြေအနေ ကောင်းပါတယ် လို့ ပြောပါတယ်။ အနောက်နိုင်ငံ တွေ ကို ကြည့်ရင် အလုပ်လက်မဲ့တွေ မထိန်းနိုင်သလို လူတွေ က အိုးတွေ ခွက်တွေ ခေါက်ပြီး အစာတောင်းကြ ဖြစ်ကြရတဲ့ အကြောင်း၊ သူ့နိုင်ငံ က ဒါတွေ ကို ရှောင်ရှားနိုင်ပြီး လော့ဒေါင်း လုပ်စရာ မလိုဘူး လို့ ပြောပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကပ်ရောဂါ ဟာ သူ့ကို အရှက်ရစေခဲ့ပါတယ်။ ဒီဗိုင်းရပ်စ် ကို ဗော့ဒ်ဂါ အရက် ရယ် ပေါင်းခံ ချွေးထုတ်ရုံ နဲ့ မောင်းထုတ် ပစ်လို့ ရတယ် လို့ ပြောခဲ့ပေမဲ့ ဇူလိုင်လ မှာ သူကိုယ်တိုင် ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်တာ ခံလိုက်ရပါတယ်။ ရောဂါ လက္ခဏာ တော့ မပြပါဘူး။

ဆိုဗီယက် ကို လွမ်းဆွတ်ခြင်း

မစ္စတာပူတင် လိုပဲ မစ္စတာ လူကာရှင်ကိုဟာ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု ကို လွမ်းတုန်း ဖြစ်ပါတယ်။ နှစ်ယောက်စလုံးဟာ ရေခဲပြင် ဟော်ကီ ကစားတာကိုလည်း ဝါသနာ ထုံပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မစ္စတာလူကာရှင်ကို က ပထဝီ နိုင်ငံရေး ကို သင့်မြတ်အောင် ကစားတဲ့ နေရာမှာ ဥရောပ သမဂ္ဂ နဲ့ ညီအစ်ကိုလို ရင်းနှီးတဲ့ ရုရှ အကြား ရွေးချယ်ရမယ် ဆိုရင် ရှောင်လို့ ရသေလာက် ရှောင်ပါတယ်။ ညီအစ်ကိုချင်း အကြား မှာ ဘက်လိုက် ရွေးစရာ မရှိပါဘူး။ ဒါကြောင့်မို့ ရုရှဘက်ကလား၊ ဥရောပ ယူနီယံ ဘက်ကလား ဆိုတာကို မမေးရဘူး လို့ ၂၀၁၇ ခုနှစ် မှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။

၂၀၁၈ခု ဒီဇင်ဘာတုန်းက သူဟာ မော်စကို ကို သွားလည်ရင်း သမ္မတ ပူတင် ကို အာလူး လေးအိတ် နဲ့ ဝက်ဆီဖတ် ဆားနယ် အတုံးတွေ ကို နှစ်သစ်ကူး လက်ဆောင် အဖြစ် ပေးခဲ့ပါတယ်။ ဒီ အာလူးတွေ ဟာလည်း အမျိုးအစား တွေ မတူဘဲ ဘယ်ဟင်းချက်ချက် လိုက်ဖက်တဲ့ အပြင် ဘယ်လာရုစ် ရဲ့ လက်ဆောင် အနေနဲ့ ပူတင့် အကြိုက်လို့ သမ္မတ ရဲ့ ပြန်ကြားရေး အရာရှိ က ပြောပါတယ်။

ယောက်ျားအချင်းချင်းကြား ပြောစကား။

မစ္စတာ လူကာရှင်ကိုဟာ သူ့နိုင်ငံ အတွင်းမှာ ရှေးမူအရ အုပ်ချုပ်တဲ့ ဂျော်ဂျီယာ နဲ့ အိမ်နီးချင်း ယူကရိန်း လို ပြည်သူ တော်လှန်ဖွယ် ရှိတာကို ပယ်ချလေ့ ရှိပါတယ်။ ပြီးခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်တုန်း ကလည်း ဘယ်လာရုစ် လူထု အသိုင်းအဝန်းဟာ အမျိုးသမီး ကိုမဲပေးရွေးဖို့ အသင့်မရှိသေးဘူး၊ ဘာကြောင့်ဆိုရင် အခြေခံ ဥပဒေ အရ သမ္မတ ကို အုပ်ချုပ်မှု အာဏာ အပြည့်အဝ ပေးထားလို့ ဖြစ်ကြောင်း ပြောပါတယ်။ သူ့ရဲ့ အဓိက နိုင်ငံရေး ပြိုင်ဘက်တွေ ကလည်း အခုဆိုရင် အမျိုးသမီးတွေချည်း ဖြစ်နေပါတယ်။

မစ္စတာလူကာရှင်ကို ဟာ ရာထူးက ဆင်းပေးဖို့ ဖိအားပေး ခံရမှုတွေ ကို မကြုံစဖူး ဆုံနေရတယ်လို့ တချို့ ကျွမ်းကျင်သူတွေ က ပြောနေပေမဲ့ တချို့ကတော့လည်း သူဟာ ပြီးခဲ့တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲတွေ တုန်းကလည်း အလားတူ ဖိအားပေးမှု တွေ ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့တယ် လို့ ထောက်ပြကြပါတယ်။

သြဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့က မင့်စ်ခ်မြို့ မှာ စက်ရုံလုပ်သားတွေ နဲ့ တွေ့တဲ့ အခါမှာ သူ့ကို အလုပ်သမားတွေက စိတ်အနှောက်အယှက် ဖြစ်စရာ မေးခွန်းတွေ ထုတ်ပြီး အရှက်ရစေခဲ့လို့ သူ မကျေမချမ်း နဲ့ ထွက်သွားရပါတယ်။

ကားစက်ရုံ မှာ မိန့်ခွန်းပြောပြန်တော့လည်း သူက ဆန္ဒပြသူတွေ ကို မကျော်ရတဲ့ အနီရောင်လိုင်း အနား ကို ကပ်နေပြီ လို့ သတိပေးရင်း တကယ်လို့ မလုပ်သင် မလုပ်ထိုက်တဲ့ သတိပေး အနီရောင်လိုင်း ကို ဖြတ်ရင်တော့ ဖြင့် တန်ပြန် တုံ့ပြန်မှု ခံရမယ့် အကြောင်း၊ လမ်းမထွက် ဆန္ဒပြရင် အစိုးရ ကိုင်တွယ်တာ ခံရမယ့် အကြောင်းတွေ သတိပေးတာကို နိုင်ငံပိုင် ဘယ်လ်တာ သတင်းအေဂျင်စီ မှာ ဖေါ်ပြထားပါတယ်။

အလုပ်သမားပြည်သူတွေ အနေနဲ့ ဖျက်လိုဖျကိဆီးလုပ်ရင် အရေးယူတာ ခံရမှာပဲ၊ ဒါဟာ ယောက်ျားချင်း ပြောတဲ့ စကား လို့ သမ္မတ လူကာရှင်ကို က ပြောခဲ့ပါတယ်။