မတ် ၈ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းအနှစ်ချုပ်- မြန်မာ့အရေး ကုလလုံခြုံရေးကောင်စီမှာ အာဆီယံအထူးသံ အလေးအနက်တိုက်တွန်း

မြန်မာဆိုင်ရာ အာဆီယံအထူးသံအမတ် မစ္စ ထရီဇာ လာဇရိုက မတ် ၇ ရက်တုန်းက နယူးယောက်မြို့မှာ ပြုလုပ်တဲ့ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေးတက်ရောက်ချိန်မှာ မြန်မာ့အရေးနဲ့ပတ်သက်လို့ အလေးအနက် တိုက်တွန်းချက်တွေ ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။

မြန်မာနဲ့ပတ်သက်တဲ့အာဆီယံဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ်ကို မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်ဖို့ အာဆီယံနိုင်ငံတွေရဲ့အားထုတ်မှု အပိုင်းကို အလေးထားပြောကြားခဲ့တယ်လို့ မစ္စ ထရီဇာ လာဇရိုက အစည်းအဝေးအပြီး သူ့ရဲ့လူမှုကွန်ရက်မှာ ပြောထားပါတယ်။

အဓိကအနေနဲ့ မြန်မာကို လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအကူအညီတွေ အရေးတကြီးကူညီထောက်ပံ့ဖို့ လိုနေတာကို အလေးပေးပြောကြားခဲ့တယ်လို့ သူက ဆိုပါတယ်။

နောက်တစ်ချက်ကတော့ မြန်မာဦးဆောင်တဲ့ မြန်မာ့ငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းစဥ် ဖော်ဆောင်ရေးအတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွေ ပြန်လည်စတင်လုပ်ဆောင်ပေးဖို့ ဆိုတဲ့အချက်ကိုလည်း ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။

ကုလလုံခြုံရေးကောင်စီ အစည်းအဝေးမတိုင်ခင်ရက်မှာလည်း အာဆီယံအထူးသံဟာ ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာမြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးကျော်မိုးထွန်းအပါအဝင် အာဆီယံသံအမတ်ကြီးတွေနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပါသေးတယ်။

ဒီတွေ့ဆုံမှုမှာတော့ မြန်မာ့အရေးအပြင် တောင်တရုတ်ပင်လယ်နဲ့ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံတွေက နိုင်ငံရေး-လုံခြုံရေးကိစ္စရပ်တွေကို အပြန်အလှန်အမြင်ချင်းဖလှယ်ခဲ့ကြပါတယ်။

အာဆီယံအနေနဲ့ အရှေ့တောင်အာရှဒေသအတွင်းအပြင်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ တည်ငြိမ်ရေးနဲ့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးအတွက် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားမယ်လို့လည်း အာဆီယံအထူးသံက ပြောထားပါတယ်။

မြန်မာဟာ အခုနှစ်အတွက် အာဆီယံ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူရမှာဖြစ်ပေမဲ့ မြန်မာ့အခြေအနေကြောင့် မြန်မာနောက်မှာရှိတဲ့ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို စောယူခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။

လက်ရှိမှာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟာ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အာဆီယံအထူးသံ တာဝန်ကိုလည်း ယူထားတာဖြစ်ပါတယ်။

မြန်မာမှာစစ်အာဏာသိမ်းပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှာ ဂျာကာတာမှာကျင်းပတဲ့ အာဆီယံ ခေါင်းဆောင်တွေ အစည်းအဝေးပွဲအတွင်းမှာ အလှည့်ကျအာဆီယံဥက္ကဋ္ဌတွေဟာ မြန်မာ့အရေး ဖြေရှင်းဖို့ ဘုံသဘောတူညီချက် ၅ ရပ်ကို ချမှတ်ခဲ့တာဖြစ်ပြီး အာဆီယံအထူးသံထားတဲ့အချက်အလည်း ပါဝင်ပါတယ်။

ကင်ဆာကုသမှုစင်တာ ရန်ကုန်၊ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်မှာဖွင့်လှစ်

ကင်ဆာဝေဒနာရှင်တွေအနေနဲ့ တစ်နေရာတည်းမှာ ကုသမှုခံယူနိုင်မယ့် အမျိုးသား ကင်ဆာကုသရေးဗဟိုဌာန ကို ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်မှာ မတ်လ ၇ ရက်မှာ စစ်ခေါင်းဆောင်ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့တယ်လို့ စစ်ကော်မရှင်က သတင်းထုတ်ပါတယ်။

ဒီစင်တာမှာ ကုသရေးအပြင် သုတေသနလုပ်ငန်းတွေလည်း ဆောင်ရွက်ဖို့ရည်ရွယ်တယ်လို့ မနေ့က ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားမှာ စစ်ခေါင်းဆောင်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ပြောပါတယ်။

၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ ကမ္ဘာတဝန်း ကင်ဆာလူနာသစ် သန်း ၂၀ တိုးလာပြီး အဲဒီထဲက ၉ သန်းကျော်သေဆုံးခဲ့တာ၊ နောက်ပြီး မြန်မာမှာ '' အသက် ၇၅ နှစ်မတိုင်မီ ကင်ဆာဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ၁၃ ဒသမ ၉ ရာခိုင် နှုန်း ရှိနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားတဲ့အတွက် ကင်ဆာရောဂါ ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးက အမျိုးသားရေး တာဝန်တစ်ရပ်အဖြစ် အရေးကြီးလာတယ်'' လို့ စစ်ခေါင်းဆောင်က ဆိုပါတယ်။

အခု စင်တာဖွင့်လှစ်ပြီးရင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဓာတ်ရောင်ခြည် ကုသစက်စုစုပေါင်း ၂၆ လုံး၊ Brachytherapy ဓာတ်အပ်စိုက် ကိရိယာ ၉ လုံးအထိ တပ်ဆင်ကုသပေးနေပြီဖြစ်တယ်လို့ စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။

ဓာတ်ရောင်ခြည်စင်တာတွေဟာ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနဲ့ နေပြည်တော်က ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတွေမှာ စင်တာ ၅ ခု၊ စစ်ဆေးရုံတွေမှာ စင်တာ ၄ ခုနဲ့ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတွေမှာ စင်တာ ၅ ခုရှိနေတာပါ။

ကင်ဆာလူနာတွေ ဓာတ်ရောင်ခြည်နဲ့ ကုသမှုခံယူဖို့ စောင့်ဆိုင်းရတဲ့ အချိန်ကိုလျှော့ချဖို့အတွက် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသစက်တွေ ဝယ်ယူတပ်ဆင်ရေး လိုအပ်တဲ့ရန်ပုံငွေကို အထူးဦးစားပေး ခွင့်ပြုခဲ့တယ်လို့ စစ်ခေါင်းဆောင်က ပြောပါတယ်။

မနေ့ကဖွင့်လှစ်လိုက်တဲ့ ကင်ဆာကုသမှုစင်တာမှာလည်း ဖွင့်ပွဲမတိုင်ခင်ကတည်းက ဓာတ်ရောင်ခြည်စက်ခန်းတွေကြိုတင်ဆောက်ကာ ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသစက် ၂ လုံးနဲ့ ၂၀၂၄ အောက်တိုဘာကတည်းက ကုသပေးခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ချက်မှာတွေ့ရပါတယ်။

ကင်ဆာကုသမှုစင်တာမှာ အတွင်းလူနာ ၂၈၅ ဦးနဲ့ ပြင်ပလူနာ ၃၈၀၅ ဦး ကုသပေးခဲ့ပြီးဖြစ်တယ်လို့ စစ်ခေါင်းဆောင်က ဆိုပါတယ်။

ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမှာဖွင့်ထားတဲ့ အမျိုးသား ကင်ဆာကုသရေးဗဟိုဌာနမှာ ငါးထပ်ကုသဆောင်နဲ့ ရှစ်ထပ် ကုသဆောင်တွေပါဝင်တာဖြစ်ပါတယ်။

နိုင်ငံတကာပညာရှင်တွေနဲ့ ပူးပေါင်းပြီး အမျိုးသားကင်ဆာရောဂါမှတ်တမ်းစနစ် (National Cancer Registry) ကို တည်ဆောက်သွားမယ်လို့ စစ်ခေါင်းဆောင်က ပြောထားပါတယ်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး (WHO) ကတော့ ကိုဗစ်နဲ့ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုကြောင့် မြန်မာ့လူဦးရေထဲ ကင်ဆာလို မကူးစက်နိုင်တဲ့ရောဂါဖြစ်ပွားနှုန်း မြင့်တက်နေပြီး ကျန်းမာရေးစနစ်လည်း ပျက်ပြားနေတယ်လို့ ၂၀၂၃ ခုနှစ်ထုတ် သူတို့ရဲ့အစီရင်ခံစာမှာ ဖော်ပြပါတယ်။

မြန်မာမှာ ကင်ဆာကူးစက်မှုတွေထဲ အမျိုးသားတွေမှာ အဆုတ်နဲ့ အသည်းကင်ဆာဖြစ်ပွားမှုအများဆုံးဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးတွေကြားမှာတော့ သားအိမ်ခေါင်းကင်ဆာဖြစ်ပွားနှုန်း မြင့်ဆုံးတွေ့ရတယ်လို့ အရှေ့တောင်အာရှ သုတေသနတွေမှာဖော်ပြပါတယ်။

မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်ကတော့ ကင်ဆာရောဂါကို ထိန်းချုပ်ကာကွယ်ရေးကို အမျိုးသားရေး တာဝန်တစ်ရပ်လို သဘောထားတယ်လို့ ပြောပေမဲ့ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီးကတော့ မြင့်တက်လာတဲ့ပဋိပက္ခ၊ လုံခြုံရေးနဲ့ စီးပွားရေးဖိအားတွေဟာ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုတွေအပေါ် သက်ရောက်မှုကြီးမားနေတယ်လို့ ပြောပါတယ်။