စက်ရုံအလုပ်သမားတွေ ဘယ်လောက်ခက်ခဲနေပြီလဲ

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကမ္ဘာ့ကပ်အရေးမှာ အလုပ်တွေရပ်နားရ၊ အလုပ်သမားတွေ အလုပ်ပြုတ်ကျရနဲ့ ပြဿနာက ကြီးပါတယ်။ မြန်မာပြည်မှာ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံတွေမှာ ဗိုင်းရပ်စ်မပြန့်ပွားရေး လမ်းညွှန်ချက်တွေနဲ့ ညီ၊ မညီ အစိုးရက ညွှန်ကြားထားတဲ့အဖွဲ့တွေက လိုက်လံ စစ်ဆေးပြီး ပြန်ဖွင့်ခွင့်ရတဲ့ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံတွေ ရှိလာသလို၊ မစစ်ဆေးရသေးဘူးလား၊ စစ်ဆေး ထားပြီလား ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မရှိသေးတဲ့ စက်ရုံတချို့ ပြန်ဖွင့်နေတာတွေလည်း ရှိတယ်လို့ သိရပါတယ်။ အခုဆိုရင် စက်ရုံတွေ အများစုရှိရာ ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်းမှာ ပြန်ဖွင့်တဲ့ စက်ရုံက ၅၀၀ ကျော်ရှိနေတယ်လို့ အလုပ်သမားရေး လှုပ်ရှားသူတွေက ပြောပါတယ်။

ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် အလုပ်တွေရပ်နားရတဲ့ အရေးက စက်ရုံအလုပ်သမားတွေရဲ့ ဘဝလုံခြုံရေးအတွက် ထိခိုက်လာသလို၊ သူတို့ရဲ့ လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကြုံရမယ့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဘေးကင်းလုံခြုံရေးကကော သူတို့အတွက်ဘယ်လိုရှိနေပါလဲ။

ဘီဘီစီက အလုပ်သမား သမဂ္ဂများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကော်မီတီ ရဲ့ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဦးရဲနိုင်ဝင်းနဲ့ ဆက်သွယ်မေးမြန်းခဲ့ပါတယ်။

ဘီဘီစီ - စက်ရုံတွေပြန်ဖွင့်နိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေ စပြောပါဦးဗျ။

ဦးရဲနိုင်ဝင်း - သင်္ကြန်မတိုင်ခင်ကနေ စက်ရုံတွေ ပိတ်ထားတယ်၊ ဧပြီ ၂၀ အထိ။ ဧပြီလ ၁၉ ရက်မှာ စက်ရုံတွေကို (ကိုဗစ် - ၁၉ ပြန့်ပွားမှုထိန်းချုပ်ရေးဆိုင်ရာ) စစ်ဆေးဖို့ ညွှန်ကြားချက်ထွက်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဧပြီ ၂၀ မှာ ဖွင့်တဲ့စက်ရုံတွေ ဖွင့်လာတယ်။ အဲ့ညွှန်ကြားချက်ကြောင့် ထင်တယ်၊ နောက်နေ့ ပြန်ပိတ်တဲ့ စက်ရုံတွေလည်းရှိတယ်၊ ပြန်မပိတ်တဲ့ စက်ရုံလည်းရှိတယ်၊ ဟိုးအရင်ကတည်းက ကုန်ကြမ်းပြတ် လို့ ပိတ်ထားတဲ့စက်ရုံတွေလည်းရှိတယ်။

အခု အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနနဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက အထူးအဖွဲ့တွေ ဖွဲ့ပြီး စက်ရုံတွေ ပြန်ဖွင့်မယ်ဆိုရင် ညွှန်ကြားချက်နဲ့ ညီမညီ ဆိုပြီး စစ်ဆေးတယ်။ စစ်ဆေးတာ ၁၀ ရက်ကျော် ကာလအတွင်းမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး စက်ရုံပေါင်း ၃၀၀၀ ကျော် စစ်ဆေးပြီးလို့ ၈၄၀ ကျော်ဖွင့်ခွင့်ပြုထားပြီလို့ သိရတယ်။

ဘီဘီစီ - လူတွေခပ်ခွာခွာနေရ၊ လုပ်ရမယ် ဆိုတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေချထားတာ တွေ့ရတယ်၊ ၆ ပေခွာ ပြီး အလုပ်လုပ်ရမယ် ဆိုတာ အဲ့စည်းမျဉ်းက တကယ်အလုပ်ဖြစ်ရဲ့လား၊ စက်ရုံ တွေက တကယ် လုပ်ပေးနိုင်လို့လား၊ အလုပ်သမားတွေ အတွက် ဖယ်ရီကား ကိစ္စတွေ က အစပေါ့၊ ဘယ်လိုတွေ့ရလဲ။

ဦးရဲနိုင်ဝင်း - ဖယ်ရီကားက စပြောရရင်၊ အရင် လူ ၅၀ လောက် ဆန့်တဲ့ကားမှာ အရင်ကလို ၇၀၊ ၈၀ အဲလို ခုံမပါပဲ ရပ်တဲ့သူတွေပါထည့်ပြီး ကျပ်ညပ်နေအောင် စီးခိုင်းတာမျိုးတော့ မတွေ့ရဘူး၊ ခုံ ၅၀ ပဲ ရှိရင် လူ ၅၀ ပဲ တင်တဲ့ သဘောပေါ့။ ကားထဲမှာ ခပ်ခွာခွာနေနိုင်တဲ့ အနေအထားမျိုးတော့မရှိပါဘူး။ မတ်တပ်ရပ်လိုက်ရတဲ့သူ မပါတဲ့ သဘောလောက်ပါပဲ။ တချို့ ဖယ်ရီတွေမှာ လက်ဆေးတဲ့ Hand Gel တွေပေးတာမျိုးတွေ့တယ်၊ စက်ရုံ ပေါက်ဝ ရောက်ရင် အပူချိန် တိုင်းတဲ့ စက်ရုံကလည်း တိုင်းတယ်၊ မတိုင်းတဲ့ စက်ရုံကလည်း မတိုင်းနိုင်ပါဘူး။

စက်ရုံထဲမှာ ကတော့ လူကျပ်နေလား ဆိုတာ ပြောရတာ အတော်ခက်တယ်၊ အထည်ချုပ်စက်ရုံ တွေမှာဆိုပါစို့၊ ဆင်ထားတဲ့ စက်တွေက လူသိပ်ချဲ လို့ မရဘူးလေ။ ဒီနေရာမှာ ကုန်ကြမ်းလျှော့ရလို့ လူ နည်းနည်း လျော့သွားတဲ့စက်ရုံတွေတော့ရှိတယ်။ အဲဒီ စည်းမျဉ်းတွေအတိုင်းတော့ စက်ရုံတွေ ထဲမှာ တကယ်ဖြစ်ဖို့က မလွယ်ပါဘူး။ လာစစ်တာ ဆိုတာကလည်း အဖြစ်လို ဖြစ်နေတယ်။

ဘီဘီစီ - ပြီးခဲ့တဲ့ရက်ပိုင်း ဧပြီ ၂၇ ရက်က ကိုဗစ် - ၁၉ စီးပွားရေးကုစားမှု အစီအစဉ်ဆိုတာ အစိုးရ က ထုတ်ပြန်တယ်၊ အဲဒီထဲမှာ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်သွားတဲ့အလုပ်သမားတွေ အတွက် လူမှုဖူလုံရေး အစီအစဉ်အရ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ၊ ဆေးကုသခွင့် စတာတွေ ၆ လ ကနေ ၁ နှစ်အထိ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ပေးတယ်လို့ ဆိုတယ်၊ ဆိုတော့ လူမှုဖူလုံရေး ရန်ပုံငွေ ထည့်ဝင်ထားတဲ့ အလုပ်သမားတွေ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ရင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ဆေးကုသခွင့် ၁ နှစ် ဆက်ပေးထားမယ်၊ အဲလိုပဲ နားလည်တယ်၊ သူတို့အတွက် ဝင်ငွေတော့ မရတော့ဘူးပေါ့၊ အဲဒီလိုလား။

ဦးရဲနိုင်ဝင်း - တိုင်းပြည်မှာကျင့်သုံးနေတဲ့ လူမှုဖူလုံရေးခံစားခွင့်ဆိုတာက ကျန်းမာရေးနဲ့လူမှုရေး အာမခံစနစ်၊ ဒါက အလုပ်သမားတွေအတွက် ကျန်းမာရေးအတွက် ဆေးကုသခွင့်ကို အာမခံထားပေးတာ၊ နောက်တခုက လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း ထိခိုက်ဒဏ်ရရရင် ခံစားခွင့်ရမယ် အဲဒီ သဘော။ အခုက အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်သွားတဲ့နောက် နာတာရှည်ရောဂါဖြစ်ရင် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု နဲ့ ဆေးကုသခွင့် ၆ လ က နေ အခု ၁ နှစ်အထိ တိုးရမယ် ဆိုတဲ့ သဘော။

အခု ကိုဗစ်ဖြစ်ချိန်မှာ အလုပ်သမား အလုပ်ပြုတ်သွားရင် လူမှုဖူလုံရေး ထောက်ပံ့ကြေးပေးဖို့ ဆိုတာက လောလောဆယ်လူမှုဖူလုံရေးက သတ်မှတ်ထားတဲ့ စည်းမျဉ်းတွေ ထဲမှာ မပါဘူး။

ဘီဘီစီ - ဒီတော့ အလုပ်ပြုတ်ရင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ဆေးကုသခွင့် စတာတွေ ၁ နှစ်အာမခံ တယ်ဆိုတဲ့ အခွင့်အရေးကလွဲလို့ ငွေကြေးအထောက်အပံ့ မရှိဘူးဆိုတဲ့ သဘောလား။

ဦးရဲနိုင်ဝင်း - အလုပ်ပြုတ်သွားရင် အလုပ်လက်မဲ့ ထောက်ပံ့ကြေးပေး မယ်ဆိုတာ လူမှုဖူလုံရေးအစီအစဉ်တွေထဲမှာ မရှိဘူး၊ တကယ်က အလုပ်လက်မဲ့ ထောက်ပံ့ကြေးဆိုတာ အခုအချိန်မှာ ရှိရမှာ၊ ဆိုတော့ အခု အဲဒီ အလုပ်ပြုတ်သွားတဲ့သူ ကို ကျန်းမာရေး မကောင်းဘူးဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာထည့် ၊ အဲဒီတော့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ကို အရင်က ၆ လ ပေးရာကနေ ၁ နှစ်အထိ ရမယ်၊ အဲလို စီစဉ်နေကြတာ၊ အဲဒီ ထောက်ပံ့မှုက မူရင်း လစာ ရဲ့ ၆၀% လား ၄၀% ဆိုတာလဲ အခုထိ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မရှိသေးဘူး။ ဒါက စက်ရုံတွေထဲမှာ လူမှုဖူလုံရေး ထည့်ထားတဲ့ သူတွေ အတွက်သာပါ။

ဘီဘီစီ - လူမှုဖူလုံရေးထည့်ထားတဲ့၊ ထည့်ခွင့်ရထားတဲ့ စက်ရုံအလုပ်သမားတွေက ဘယ်လောက်လောက်ရှိလဲ။ ပြုတ်သွားတာကကော ဘယ်လောက်ရှိပလဲ။ သူတို့ အကျိုးခံစားခွင့် ရနေပြီလား။

ဦးရဲနိုင်ဝင်း - အစိုးရ ကပြောတာတော့ လူမှုဖူလုံရေး ရန်ပုံငွေ ထည့်ဝင်ထားသူပေါင်း ၁.၄၆ သန်းရှိတယ်ပြောတယ်၊ ဒါက စက်ရုံအလုပ်သမားတွေချည်းပဲ မဟုတ်ဘူး၊ အစိုးရ ဝန်ထမ်းတွေကော အားလုံးပေါင်းအရေအတွက်ကို ပြောတာ။ အခုအချိန်ထိ အလုပ်ပြုတ်သွားတဲ့ စက်ရုံအလုပ်သမားပေါင်း အစိုးရ ပြောချက်အရ ၆ သောင်းကျော်ရှိတယ်၊ ကျွန်တော်တို့ မြင်တာ ကတော့ ဒီထက်မက အများကြီးရှိတယ်၊ အဲဒီထဲက ဘယ်သူတွေ လူမှုဖူလုံရေးက ထောက်ပံ့ငွေရပြီလဲ ဆိုတော့၊ ဒီအချိန်ထိ (အင်တာဗျူးမေးချိန် - မေလ ၃ ရက် ညနေအစောပိုင်း) ဘယ်သူမှ မရသေးဘူး။

နောက်ပြီး လူမှုဖူလုံရေး ထည့်မထားရသူတွေက အလုပ်သမားတွေထဲမှာ အများကြီး၊ ဥပမာ - စက်ရုံတွေထဲမှာ ယာယီလုပ်သား၊ အစမ်းခန့်၊ အလုပ်သင်၊ နေ့စား စတဲ့ အလုပ်သမားတွေက လူမှုဖူလုံရေး ထည့်လို့ရတာမဟုတ်ဘူး။ သူတို့က ဘာမှ ရမှာမဟုတ်ဘူး။

ဘီဘီစီ - အစိုးရရဲ့ စီးပွားရေးကုစားမှုအစီအစဉ်ထဲမှာ အလုပ်သမားတွေ အလုပ်တွေရအောင် လုပ်သားအခြေပြု အခြေခံအဆောက်အအုံစီမံကိန်းတွေ လုပ်သွားမယ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀ လောက်ကို ရည်မှန်းထားတယ်ပြောတယ်၊ အဲဒီအစီအစဉ်က စက်ရုံတွေက ပြုတ်သွားတဲ့ အလုပ်သမားတွေအတွက် မျှော်လင့်စရာ မကောင်းဘူးလား။

ဦးရဲနိုင်ဝင်း - အဲဒီအခြေခံအဆောက်အအုံလုပ်ငန်းတွေ၊ ဆိုပါတော့ဗျာ - ဆောက်လုပ်ရေး တို့၊ လမ်းတံတား ဖောက်လုပ်တည်ဆောက်ရေးတို့ ၊ အဲဒီဖက်တွေမှာ လုပ်ကြတဲ့ ကုမ္ပဏီတွေ၊ လုပ်ငန်းတွေမှာ (အလုပ်သမားတွေအတွက်) အစိုးရက တိတိကျကျ သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားတာတွေ ဘာမှမရှိဘူး၊ လူမှုဖူလုံရေးခံစားခွင့်တို့၊ လစာပေးတဲ့ ခွင့်ရက်တို့ ဘာမှ မရှိဘူး၊ ကျပန်းအလုပ်သမားတွေက ဆိုက်တွေမှာ သွားလုပ်ရတာ၊ အလုပ်သမားတွေ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရတာ၊ သေဆုံးတာ စတာတွေနဲ့ ကြုံရတဲ့အချိန်မှာ လျော်ကြေးရဖို့ မနည်းကိုတောင်းရတာ၊ ဘာအခွင့်အရေးမှ ပေးမထားဘူး။ အဲဒါတွေကိုလည်း ပြင်မှဖြစ်မှာ။ နို့မို့ရင်တော့ အလုပ်သမားတွေ အတွက် ဘာမှ အကာအကွယ်မရှိဘူး။

ဘီဘီစီ - ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်အရေးမှာ အလုပ်သမားတွေ အခုအချိန်မှာ အစိုးရိမ်ဆုံးဖြစ်နေတာက ဘာတွေလဲ။

ဦးရဲနိုင်ဝင်း - ရောဂါကူးစက်ခံရမှာကို လူတိုင်းလိုပဲ သူတို့စိုးရိမ်ကြတယ်၊ အထူးသဖြင့် သူတို့မှာ စိုးရိမ်နေကြတာက -

စက်ရုံက ယာယီ ပိတ်လို့ သူတို့ မူရင်းနယ်တွေကို ပြန်ကြရတယ်၊ အဲဒီမှာ ကွာရန်တင်းမိနေတယ်၊ အဲဒီမှာ စက်ရုံဖွင့်ပြီဆိုပြီး ဖြစ်တယ်၊ ဟိုမှာက ကွာရန်တင်း သီးသန့်နေပေးနေရတာက မပြီးသေးဘူး။ အဲဒီမှာ ပြန်လာလို့မရဘူး၊ အဲဒီသူတွေကို စက်ရုံက အလုပ်ဖြုတ်ပစ်လိုက်မှာ စိုးရိမ်ကြတယ်။ ဒီလို အလုပ်သမားတွေ အများကြီးရှိတယ်။

နောက်တခုက ရောဂါကူးစက်မှာစိုးလို့ အခုအချိန်မှာ စက်ရုံမဆင်းပဲ သူတို့နားချင်တယ်၊ ရွာပြန်ချင်တယ်၊ ရောဂါ အခြေအနေအေးမှ သူတို့ ပြန်လာပြီး လုပ်ချင်တယ်၊ ဒါပေမဲ့ ဒီက သူတို့ လုပ်သက် အတော်ရထားပြီဖြစ်တဲ့ စက်ရုံကနေ သူတို့ကို အလုပ်ဖြုတ်လိုက်မှာ သူတို့ကြောက်တယ်။ ဒီလို စက်ရုံအလုပ်သမားတွေလည်း အများကြီး။

နောက်တမျိုးကတော့ ဘယ်လိုပဲ ရောဂါကူးစက်မှာကို စိုးရိမ်ရပါစေ၊ စက်ရုံတွေ ရေရှည်ပိတ်သွားမှာကို သူတို့စိုးရိမ်တယ်၊ သူတို့ ဝင်ငွေမရှိမှာစိုးရိမ်တယ်၊ သူတို့ ရွာပြန်သွားရင် ဟိုမှာလည်းအလုပ်မရှိ၊ အဲဒါကြောင့် စက်ရုံတွေ ရေရှည်ပိတ်မှာလည်း စိုးရိမ်နေသူတွေ ရှိတယ်။