Uchafbwyntiau Radio Cymru dros yr wythnos ddiwethaf, gyda chyflwyniadau clir a syml fydd o gymorth i chi wella'ch iaith.
Gwrandewch ar y rhifyn diweddaraf
Aled Hughes - Betws y Coed
wyrion - granchildren
damcaniaeth - theory
talfyriad - abbreviation
gweddi ddistaw - a quiet prayer
mynach - monk
Mae'r Eisteddfod Genedlaethol yn cael ei chynnal yn Nyffryn Conwy yr wythnos nesa ac mi aeth Aled Hughes i ardal yr Eisteddfod i gael sgwrs am hanes enw'r pentre Betws y Coed gyda Alun Hughes sydd yn byw yno.
Dewch Am Dro - Rheilffordd Llyn Tegid
pabell - tent
maes - field
rheolwr - manager
anturiaethau'r haf - the summer adventures
cynnal a chadw - maintenance
llawn amser - full time
peiriannau - engines
chwareli - quarries
Aled Hughes yn ymweld ag ardal yr Eisteddfod Genedlaethol. Cofiwch fod yna babell arbennig i ddysgwyr Cymraeg ar faes yr Eisteddfod sef pabell Shwmai Sumae. Bydd croeso arbennig iawn i chi ymheld â hi. Mynd am dro i Lanuwchllyn wnaeth Rhys Meirion ym mis Ionawr a chael sgwrs gyda David Jones, Rheolwr Rheilffordd Llyn Tegid . Be mae'r staff yno yn ei wneud yn ystod y gaeaf tybed?
Ar Drywydd Y Trafaeliwr Recordiau - Arthur Davies
ar drywydd y trafaeliwr - In pursuit of the traveller
cysylltiad â - connection with
dosbarthwr recordiau - record distributor
ar hyd a lled - the length and breadth
gweinidog - minister
mewn sawl man - in several places
taid - tad-cu
lle sefydlwyd y gwersyll - where the camp was established
llwybrau - paths
perthynas gerddorol gryfach - a stronger musical relative
Rhys Meirion yn sgwrsio am drenau yn Llanuwchllyn. Mae'r ddau sy'n siarad yn y clip nesa yma efo cysylltiad â phentre Llanuwchllyn hefyd. Mae Arthur Davies wedi bod yn gweithio fel dosbarthwr recordiau ar hyd a lled Cymru ers y pumdegau ac yn y clip nesa 'ma mae'n sgwrsio gyda Dafydd Iwan am gysylltiad y ddau ohonyn nhw â Llanuwchllyn.
Bore Cothi - Sean Fletcher
cyflwynydd - presenter
cwrdda ti - meeting you
gwên annwyl - an endearing smile
awyrgylch - atmosphere
profiad - experience
cyfweliad - interview
paratoi'r moch - preparing the pigs
y cystadlu - the competition
mwy cyffrous na - more excited than
cwpan y byd - the world cup
Llwybrau Arthur Davies a Dafydd Iwan wedi croesi mewn sawl man yn fan'na. Mae Sean Fletcher yn enwog fel cyflwynydd rhaglenni chwaraeon, Countryfile a Sunday Morning Live. Ond oeddech chi'n gwybod ei fod wedi dysgu Cymraeg ac yn rhugl erbyn hyn? Roedd Sean yn y Sioe yn Llanelwedd wythnos diwetha ac mi gafodd Shan Cothi air efo fo.
Cofio - Y Glöwyr
Y Glöwyr - The Coalminers
ofergoelion - superstitions
meddyginiaethau - medicines
dechrau'r ganrif ddiwetha - the beginning of the last century
gwrthododd - refused
rhag y nwy - in case of gas
dolur - injury
cyfleusterau cymorth cyntaf - first aid facilities
camdreuliad - indigestion
sugno glo - sucking coal
A dyna i chi Sean a Shan yn sôn am y Sioe... Glöwyr oedd thema rhaglen Cofio'r wythnos hon. Cafodd John Hardy gwmni Lynn Davies fuodd yn gweithio ar broject yn Sain Ffagan yn recordio sgyrsiau am fywyd a gwaith glöwyr. Dyma fo’n son am ofergoelion a meddyginiaethau'r glöwyr.
Recordiau Rhys Mwyn - Edward H Dafis
fel mae'n digwydd - as it happens
cyfnod cynta - first period
rhoi'r gorau iddi hi - to give it up
(roedd) yn cynnwys - included
caneuon unigol - individual songs
bob math o arddull - all manner of styles
negeseuon - messages
alawon gwerin - folk songs
cysyniadol - conceptual
Blas ar fywyd y glöwyr yn fan'na ar Cofio. Roedd Edward H Dafis yn un o fandiau mwya poblogaidd y saithdegau a Cleif Harpwood oedd prif ganwr y band. Dyma i chi ran o sgwrs rhwng Cleif a Rhys Mwyn am yr albwm 'Sneb yn Becso Dam' gaeth ei recordio yn 1976.
Pigion Aled Hughes - Y Saboth
Y Parchedig - The Reverand
bedwaredd ganrif ar bymtheg - 19th Century
diarddel - to expel
Amwythig - Shrewsbury
difrifol wael - seriously ill
y ddarfodedigaeth - TB
ar dir y byw - alive
noson ddrycinog - tempestuous night
yn blygeiniol - early morning
'y cyfrin gyngor' - the privy council
Hanes un o albymau Edward H dafis yn fan'na ar raglen Rhys Mwyn. Cafodd Aled Hughes sgwrs efo'r Parchedig Alun Tudur am y Saboth ac am y pethau oedd yn erbyn 'rheolau'r' Saboth ers stalwm. Dyma i chi hanes Joseph Davies, aelod o’r Methodistiaid Calfinaidd o’r bedwaredd ganrif ar bymtheg gafodd ei ddiarddel o’r capel yn Llansannan am gerdded i dy ei wraig ar y Sul.
