Aibhnichean: an cùrsa meadhain

Bidh abhainn a' tòiseachadh aig a' bhun. Tha cùrsa uachdrach cas aice agus an uair sin cùrsa meadhain. Tha an cùrsa meadhain leathann agus domhainn le uisge a tha a' sruthadh gu luath.

San artaigil seo gheibh thu a-mach mu:

• Na feartan ann an cùrsa meadhain aibhne
• A' bhuaidh aig bleith agus tasgadh
• Mar a tha lùb-aibhne agus loch bogha-daimh air an cruthachadh
• Mu na bìobhairean ann an Alba

Tha an goireas seo freagarrach airson topaigean Cruthan-tìre airson Clas 5, Clas 6 agus Clas 7 (An Dàrna Ìre de Churraicealam airson Sàr-mhathas).

Thig còmhla ri Isla agus Connor agus iad a' rannsachadh cùrsa meadhain Abhainn Tatha.

• 'S e sgìre-uisge ghluasadach a bhios a' sruthadh bho bun a-steach a sgìre-uisge eile, mar a' mhuir, a th' ann an abhainn.
• Tha trì earrannan ann an abhainn: an cùrsa uachdrach, an cùrsa meadhain agus an cùrsa ìochdrach.

• Tha barrachd lùth agus barrachd uisge anns a' chùrsa meadhain na th' anns a' chùrsa uachdrach a tha cas agus cumhang.
• Tha e leathann agus domhainn. Bidh tòrr leas-aibhnichean a' sruthadh a-steach dhan chùrsa meadhain, a' cur tuilleadh uisge ri cladhan na h-aibhne.
• Tha cladhan aibhne nas motha a' ciallachadh gu bheil nas lugha de lùth-shuathaidh ann agus bidh an t-uisge a' sruthadh nas luaithe.
• Bidh uisge a' sruthadh nas luaithe air taobh a-muigh lùb-aibhne agus gu mall air taobh a-staigh na lùib.
• Bidh uisge a tha a' sruthadh gu luath a' bleith nam bruaichean a-muigh. Bidh uisge a tha a' sruthadh gu mall a' tasgadh stuth, leithid gainmheach is grinneal, air a' bhruaich a-staigh.
• Tha bleith air a' bhruaich a-muigh agus tasgadh air a' bhruaich a-staigh a' cuideachadh gus feartan leithid lùban-aibhne agus lochan bogha-daimh a chruthachadh.

Chì thu eisimpleirean de fheartan a' chùrsa meadhain anns na dealbhan.

Anns a' bhidio aig mullach na duilleig, chunnaic Isla bìobhair air Abhainn Tatha. Gheibh sinn a-mach barrachd mu bhìobhairean ann an Alba.

• 'S e am Bìobhair Eoràisianach an dara gnè radain as motha air an t-saoghal.
• Mar as trice 's fheàrr le bìobhairean a bhith ann an siostaman fìor-uisge mar aibhnichean, uillt, lochan agus pollagan.
• Tha iad nan gnè dùthchasach san Rìoghachd Aonaichte. Tha sin a' ciallachadh gu bheil iad air a bhith beò a seo gu nàdarra gun daoine a bhith an sàs. Chaidh iad à bith o chionn cheudan bhliadhnaichean air sgàth sealg, ach shoirbhich len toirt air ais dhan RA ann an 2009.
• Tha bìobhairean ainmeil airson nan sgilean innleadaireachd a th' aca. Bidh iad a' cladhach chanàlan air bruaichean aibhnichean agus lochan, agus gan cleachdadh airson biadh agus stuthan togail a ghiùlan.
• Tha bìobhairean cuideachd ainmeil airson a bhith a' togail loidsichean agus damaichean airson iad fhèin a chumail sàbhailte bho chreachadairean.

• Còd Slighean Dùthchail na h-Alba - Stiùireadh bhon riaghaltas air ar còraichean agus ar dleastanasan nuair a bhios sinn air a' bhlàr a-muigh ann an Alba.
• an cùrsa meadhain - An earrann dhen abhainn a tha eadar an cùrsa uachdrach agus an cùrsa ìochdrach. 'S àbhaist gum bi e nas leatha agus nas doimhne na an cùrsa uachdrach agus gum bi an t-uisge a' sruthadh gu mall.
• leas-abhainn - Allt no abhainn a bhios a' sruthadh a-steach a dh'allt no a dh'abhainn eile an àite a bhith a' dol dhan mhuir. Bidh leas-aibhnichean a' cur tòrr uisge dhan abhainn agus bidh i a' fàs nas leatha agus nas doimhne mar a bhios i a' dol air adhart.
• allt - Sruth mòr no abhainn bheag.
• bleith - Nuair a bhios stuth, mar creag, a' caitheamh thar ùine. Bidh cumhachd an uisge ann an cùrsa uachdrach aibhne ag adhbhrachadh tòrr bleith tìre.
• tasgadh - Nuair a bhios uisge a' call cumhachd, bidh e a' leigeil sìos an stuth a bha e a' giùlan leithid gainmheach agus grinneal.
• lùb-aibhne - Lùb san abhainn air a dèanamh le bleith agus tasgadh.
• loch bogha-daimh - loch air chumadh U air a chruthachadh nuair a choinnicheas lùban ri chèile. Bidh uisge na h-aibhne a' briseadh a-steach agus a' dèanamh cladhan ùr. Thèid an lùb a dhùnadh le gainmheach agus grinneal agus thèid e na loch bogha-daimh.

Feuch na ceistean goirid seo mun chùrsa meadhain.

Dealbhaich postair a chuidicheas clann eile gu bhith a' tuigsinn Còd Slighean Dùthchail na h-Alba.

'S e stiùireadh bhon riaghaltas a th' ann an Còd Slighean Dùthchail na h-Alba. Tha e ag innse mu ar còraichean agus ar dleastanasan nuair a bhios sinn air a' bhlàr a-muigh ann an Alba.

'S e na trì phrìomh riaghailtean:

• urram a thoirt do mhath dhaoine eile
• coimhead às dèidh na h-àrainneachd
• uallach a ghabhail airson na bhios tu fhèin a' dèanamh

Beagan bheachdan airson tòiseachadh:

• Bu chòir dhan phostair a bhith tarraingeach agus fiosrachadh cudromach a bhith air. Dè am fiosrachadh a bu chòir a bhith air?
• Smaoinich mun luchd-amais. Cò dha a tha am postair?
• Ciamar a ghlacas coltas agus stoidhle a' phostair agad aire cuideigin? Cò ris a bhios an teacsa coltach? Dè an seòrsa dhealbhan a dh'fhaodadh tu a chleachdadh?

Ma dh'fheumas tu cuideachadh leis a' phostair, gheibh thu barrachd fiosrachaidh a seo: Mar a nì thu postair