Metelau alcalïaidd Grŵp 1Adweithiau metelau alcalïaidd â halogenau

Pan mae’r metelau alcalïaidd yn adweithio â’r gwahanol halogenau (Grŵp 7 y tabl cyfnodol), enw’r grŵp o gyfansoddion sy’n ffurfio yw halidau’r metelau alcalïaidd. Oherwydd y ffaith bod nifer o wahanol halogenau yn gallu adweithio â’r metelau alcalïaidd, rhaid i ti fod yn barod i newid yr halid dan sylw gan ddibynnu ar y cwestiwn sy’n cael ei ofyn.

Mae halidau’r metelau alcalïaidd i gyd yn solidau gwyn.

Mae’r halogenau i gyd yn wenwynig, felly dylid gwneud yr adweithiau hyn mewn cwpwrdd gwyntyllu.

Lithiwm

2Li(s) + X₂(n) → 2LiX(s)

Lle X yw Cl neu Br neu I

Mae holl adweithiau lithiwm â halogenau’n cynhyrchu fflam ruddgoch.

Sodiwm

2Na(s) + X₂(n) → 2NaX(s)

Lle X yw Cl neu Br neu I

Mae holl adweithiau sodiwm â halogenau’n cynhyrchu fflam felyn.

Potasiwm

2K(s) + X₂(n) → 2KX(s)

Lle X yw Cl neu Br neu I

Mae holl adweithiau potasiwm â halogenau’n cynhyrchu fflam lelog.