Adweithiau cildroadwy, amonia a phroses HaberFfyrdd o ddefnyddio amonia

Cynhyrchu gwrteithiau

Un o’r prif ffyrdd rydyn ni’n defnyddio amonia yw i gynhyrchu gwrteithiau. Mae’r gwrteithiau mwyaf effeithiol yn cynnwys nitrogen oherwydd mae angen nitrogen ar blanhigion i gynhyrchu proteinau. Mae ffosfforws a photasiwm hefyd yn elfennau hanfodol sydd i'w canfod yn aml mewn gwrteithiau. Mae manteision ac anfanteision wrth ddefnyddio gwrteithiau artiffisial.

Manteision

• Cynyddu twf cnydau.
• Cynyddu cynnyrch cnydau.
• Gwella ansawdd pridd.

Anfanteision

• Achosi ewtroffigedd.
• Achosi syndrom babanod glas.
• Troi’r pridd yn asidig.

Halwynau amoniwm yw llawer o wrteithiau. Gallwn ni hefyd eu gwneud nhw o amoniwm hydrocsid (hydoddiant amonia). Os ydyn ni’n defnyddio amoniwm hydrocsid, mae’r adwaith niwtralu hefyd yn cynhyrchu dŵr.

Amonia + asid nitrig → amoniwm nitrad

NH₃ + HNO₃ → NH₄NO₃

Amoniwm hydrocsid + asid nitrig → amoniwm nitrad + dŵr

NH₄OH + HNO₃₊ → NH₄NO₃ + H₂O

Amonia + asid sylffwrig → amoniwm sylffad

2NH₃ + H₂SO₄ → (NH₄)₂SO₄

Amoniwm hydrocsid + asid sylffwrig → amoniwm sylffad + dŵr

2 NH₄OH + H₂SO₄ → (NH₄)₂SO₄ + H₂O