Buanedd, pellter ac amser
Rydyn ni’n canfod buanedd cyfartalog (sydd yn aml yn cael ei gyfeirio ato fel ‘buanedd’) trwy rannu’r pellter a deithiwyd â’r amser a gymerwyd:
\({Buanedd}=\frac{Pellter}{Amser}\)
Question
Os wyt ti’n teithio \({70}~km\) mewn \({2}\) awr, beth ydy dy fuanedd cyfartalog?
\({Buanedd} = {Pellter}\div{Amser}\)
\({Buanedd} = {70}\div{2} = {35}~km/h\)
Mae’r pellter mewn cilometrau (\({km}\)) a’r amser mewn oriau (\({h}\)), felly \({km/h}\) ydy’r unedau buanedd.
Os wyt ti’n gwybod y buanedd cyfartalog, gelli di ganfod yr amser neu’r pellter drwy ad-drefnu’r hafaliad.
\({Buanedd} = {Pellter}\div{Amser}\)
\({Pellter} = {Buanedd}\times{Amser}\)
\({Amser} = {Pellter}\div{Buanedd}\)
Mae'r triongl isod yn ffordd dda o gofio'r hafaliadau:
Question
Os wyt ti’n cerdded am \({1}\frac{1}{2}\) awr ar fuanedd cyfartalog o \({4}\) milltir yr awr, pa mor bell fyddi di wedi cerdded?
\({Buanedd} = {Pellter}\div{Amser}\)
\({Pellter} = {Buanedd}\times{Amser}\)
\({Pellter} = {4}\times{1.5} = {6~milltir}\)
