Achosion a chanlyniadau datblygiad anghyson – CBACDatblygiad yn Kenya, Affrica

Mae Kenya yn enghraifft o wlad incwm isel (LIC). Mae’r Incwm Gwladol Gros (GNI) yn $1,290 i bob person, o gymharu â $42,000 i bob person yn y DU. Mae’r disgwyliad oes yn 62 oed a’r gyfradd marwolaethau babanod yn 36 i bob 1,000. Mae 75 y cant o’r boblogaeth yn byw mewn ardaloedd gwledig, mae’r rhan fwyaf yn ffermwyr ar raddfa fach a’r rhan fwyaf ohonyn nhw’n byw mewn tlodi.

Mae bwlch mawr rhwng incwm y bobl sy’n byw yn iseldiroedd y gogledd-ddwyrain (sy’n tueddu i ddioddef o sychder), y rhai sy’n byw ar yr ucheldiroedd yn y de-orllewin, y rhai sy’n byw ar y llain arfordirol a’r rheini sy’n byw mewn slymiau yn Nairobi.

Effeithiau twristiaeth ar yr economi

Mae twristiaeth yn hollbwysig i economi Kenya. Mae gwledydd incwm isel (LICs) fel Kenya yn awyddus i ddenu twristiaid er mwyn hybu datblygiad. Roedd Kenya yn un o’r LICs cyntaf i ddatblygu ei ddiwydiant twristiaeth. Mae’n wlad sy’n siarad Saesneg ac mae hyn wedi helpu i hybu twristiaeth yno. Teithiodd dros 1.3 miliwn o ymwelwyr i Kenya yn ystod 2011, y flwyddyn brysuraf, gan wario £600 miliwn.

Atyniadau

Mae hinsawdd Kenya yn boeth ac mae’r wlad ar yr arfordir. Mae ei pharciau saffari, ei riffiau cwrel a’i thraethau tywodlyd yn gwneud y wlad yn boblogaidd iawn ymysg twristiaid.

Effeithiau cadarnhaol twristiaeth

• Safonau byw gwell, gyda mwy o ysgolion ac ysbytai.
• Mae’r gyfnewidfa dramor yn caniatáu i’r wlad brynu nwyddau wedi’u mewnforio.
• Isadeiledd wedi’i wella.
• Mae parciau saffari yn gwarchod anifeiliaid rhag potswyr ac yn gallu atal rhywogaethau rhag diflannu.
• Gall llwythau lleol ennill arian drwy werthu crefftau, ee llwyth Maasai.

Effeithiau negyddol twristiaeth

• Mae’r swyddi’n rhai dros dro ac yn talu cyflogau isel.
• Cwmnïau amlwladol o dramor sy’n berchen ar 80 y cant o’r gwestai a’r cwmnïau teithio, felly mae’r rhan fwyaf o’r elw yn mynd yn ôl i wledydd mwy cyfoethog.
• Mae llwythau nomadaidd yn cael eu gorfodi i setlo er mwyn cael swyddi. Efallai y bydd ffyrdd traddodiadol o fyw yn cael eu colli er mwyn gwneud bywoliaeth.
• Mae bysiau’r parciau anifeiliaid yn erydu pridd ac yn newid ymddygiad yr anifeiliaid gwyllt.
• Mae gwestai’n defnyddio llawer o ddŵr, sy’n adnodd gwerthfawr.

Twristiaeth gynaliadwy

Mae twristiaeth eisoes wedi dechrau dirywio. Mae’r etholiadau arlywyddol dadleuol yn 2007 a’r ymosodiadau terfysgol yn 2013 a 2014 wedi arwain at leihad aruthrol yn nifer yr ymwelwyr. Oherwydd ansefydlogrwydd gwleidyddol, troseddu treisgar, aflonyddu ar dwristiaid, gor-fasnacheiddio parciau saffari a dirywiad amgylcheddol mae llawer o dwristiaid wedi penderfynu peidio ag ymweld â’r wlad.

Mae llywodraeth Kenya yn gweithredu i geisio atal y dirywiad drwy wneud y canlynol:

• rhoi cyfyngiad ar nifer yr ymwelwyr sy’n cael dod i barciau anifeiliaid a pharciau morol
• hybu twristiaeth gynaliadwy lle mae ymwelwyr yn dod mewn grwpiau bach
• defnyddio pobl leol fel tywyswyr
• rhoi cyfyngiad ar uchder datblygiadau ar yr arfordir
• addysgu twristiaid i barchu arferion lleol