ባለፉት 70 ዓመታት በአፍሪካ የተካሄዱ የተሳኩ መፈንቅለ መንግሥታት

አዲስ ማዕበል

በአፍሪካ ባለፉት 3 ዓመታት ስምንት የተሳኩ የመንግሥት ግልበጣዎች ተካሂደዋል። አዲሱ የመፈንቅለ መንግሥት ማዕበል ወታደራዊ ግልበጣዎች እስከ 2020 ድረስ ቀዝቀዝ ብለው ድጋሚ ያንሰራራበት ወቅት ነው። በርካታ ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት በአህጉሪቱ ውስጥ ያጋጠመው በ1970ዎቹ ነበር።

የዕድሜ ልክ ሥልጣን

በመፈንቅለ መንግሥት ወደ ሥልጣን የመጡ አንዳንድ መሪዎች ለበርካታ አስርት ዓመታት በመንበራቸው ላይ ቆይተዋል። ሌሎች ደግሞ ሥልጣን በያዙ በቀናት ውስጥ ተፈንግለዋል።

የመፈንቅለ መንግሥት ቀጣና

በሳህል ቀጣና የሚገኙ በርካታ ሀገራት ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥታት ተካሂደውባቸዋል። የመፈንቅለ መንግሥት ቀጣና በተባለው አካባቢ በቅርቡ የተካሄዱት መፈንቅለ መንግሥታት በኒጀር እና በጋቦን ውስጥ ያጋጠሙ ናቸው ነው።

በ2020 እና 2021 በማሊ ወታደራዊ መፈንቅለ-መንግሥታት ተደርገዋል። በ2021 በቻድ,በጊኒ እና በሱዳንም መፈንቅለ መንግሥታት ተካሂደዋል። ቡርኪና ፋሶ በ2022 ሁለት የመንግሥት ግልበጣዎችን አስተናግዳለች። ከሱዳን በስተቀር ሁሉም ሀገራት የቀድሞ የፈረንሳይ ቅኝ ግዛቶች ነበሩ።

ከ2000 (እአአ) በኋላ ከተካሄዱ 26 የተሳኩ መፈንቅለ መንግሥታት 19ኙ የፈረንሳይ ቅኝ ግዛት በነበሩ ሀገራት ውስጥ የተፈፀሙ ናቸው። ይህ አሀዝ በአፍሪካ የፈረንሳይ ተፅዕኖ አሉታዊ ውጤት አለው የሚል ሃሳብ በአንዳንዶች ዘንድ እንዲነሳ አድርጓል።

በርካታ የምዕራብ እና መካከለኛው አፍሪካ ሀገራት በተደጋጋሚ የተሳኩ መፈንቅለ መንግሥታት ተካሂደውባቸዋል። ቢያንስ አራት መፈንቅለ መንግሥታት ካጋጠሟቸው 17 የአፍሪካ ሀገራት ግማሹ የሚገኙት በምዕራቡ የአህጉሪቱ ክፍል ነው።

ቡርኪና ፋሶ በርካታ መፈንቅለ መንግሥት የተካሄደባት የአፍሪካ ሀገር ስትሆን,ስምንት ጊዜ መፈንቅለ መንግሥት ተከስቶባታል። ሲራ ሊዮን እና ኡጋንዳ እያንዳንዳቸው 7 ጊዜ መፈንቅለ-መንግሥት በማካሄድ ሁለተኛ ደረጃን ይዘዋል።

ከአፍሪካ ሀገራት አንድ ሦስተኛ የሚሆኑት እና በተለይ በደቡባዊ እና ምሥራቅ ክፍል የሚገኙ ሀገራት ናቸው የተሰካ መፈንቅለ መንግሥት ያልገጠማቸው።

በ2024፤ 34 ዓመት የሆናቸው ኢብራሒም ትራኦሬ በዓለም በዕድሜ ትንሹ የሀገር መሪ ናቸው። መስከረም 30/2022 የተካሄደውን ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት ተከትሎ የቡርኪና ፋሶ ጊዜያዊ መሪ ሆነዋል። ከዚያ ቀደም ጊዜያዊ ፕሬዝደንት የነበሩት ፓል-ሄንሪ ሳንዳዎጎ ዳሚባ ከመንበራቸው ተፈንቅለዋል።

ወታደራዊ መፈንቅለ መንግሥት

90 በመቶው የተሳኩ መፈንቅለ መንግሥታት የተካሄዱት በወታደራዊ ኃይል ታግዘው ሲሆን,4 በመቶው ደግሞ በቅጥረኛ ወታደሮች አመካይነት የተፈፀሙ ናቸው። ሌሎች የመፈንቅ-መንግሥት ዓይነቶች ሰላማዊ ተቃውሞ,ቅኝ ገዢ ኃይሎች,በአማፂያን እና በቤተ-መንግሥት ውስጥ የተካሄዱ ናቸው።

በሰይፍ የመጡ,በሰይፍ ይወድቃሉ

አብዛኞቹ በመፈንቅለ መንግሥት ሥልጣን የያዙ መሪዎች በጉልበት ከሥልጣን እንዲወርዱ ተደርገዋል፤ አሊያም ተገድለዋል።