Có thời là thành trì kinh tế của phương Tây, nay kinh tế Đức đang đi vào vùng sóng gió

Sau khi bức tường Berlin sụp đổ, các nhân vật lãnh đạo chính trị của nước Đức, trong đó có cựu thủ tướng Helmut Kohl đã làm mọi cách để hòa nhập hai miền rất khác biệt của nước Đức vào làm một.

Ở phía Tây chúng ta có một nền kinh tế Tây Đức hùng mạnh, vốn là trụ cột của Tây Phương trong nhiều năm. Trong khi đó, tại phía Đông, sống thoi thóp một nền kinh tế tập trung theo kiểu xã hội chủ nghĩa, lãng phí nhiều, và hiệu quả kém.

Lập luận của các chính trị gia thời đó đưa ra là hòa hợp Đông và Tây sẽ tạo ra một nước Đức thịnh vượng hơn cho tất cả mọi người. Hồi đó lập luận này được đẩy lên quá cao đến mức áp đảo ý kiến của những người nghi ngờ, hay cho rằng thống nhất đất nước là một hành động quá tốn kém.

Một thập niên đã trôi qua. Và nếu như có ai nghi ngờ về ý tưởng thống nhất nước Đức, thì nay họ có thể nhìn vào hiện thực. Liệu có thành công hay không?

Cử tri bất mãn

Biểu đồ về tình trạng thất nghiệp tại Đức giai đoạn 1999-2004

Kinh tế Đức hiện đang khựng lại, và các cuộc bầu cử hội đồng địa phương hồi cuối tuần qua cho thấy cử tri đang bất mãn với chính sách kinh tế của chính phủ.

Các đảng cực hữu đã giành thêm ghế tại vùng phía Đông, vốn trước đây là thành trì của chủ nghĩa xã hội.. Điều này làm rõ chân lý là một ý tưởng đẹp chưa mang lại giá trị cho đời nếu như quần chúng thấy đời sống của họ chưa được cải thiện.

Bà Elga Bartsch, một phân tích gia tại công ty dịch vụ tài chính Morgan Stanley có trụ sở tại Luân Đôn nói "Thống nhất hai nước Đức là một sự thay đổi vô cùng lớn, và trong lĩnh vực kinh tế thì công việc này đã không được giải quyết một cách êm thắm"

Một trong những quyết định quan trọng thời bấy giờ là đổi một mark Tây Đức ăn một mark của Đông Đức.

Về mặt chính trị mà nói thì có thể đây là điều cần làm, một cử chỉ hào hiệp báo hiệu giai đọan bắt đầu của sự cộng tác. Tuy nhiên chính quyết định này đã nảy sinh ra nhiều vấn đề làm cho tăng trưởng của nước Đức trở nên không đều, hay trồi sụt kể từ đó.

Chi phí tăng chóng mặt

Ngay sau khi quyết định đổi tiền được thực hiện thì bỗng nhiên việc thuê mướn công nhân ở các xí nghiệp thuộc phần Đông Đức trở nên quá đắt.

Năng xuất của họ thua các đồng nghiệp phía Tây, và do đó giá cả trở nên đắt hơn, các nhà máy không nhận được đơn đặt hàng. Cách chính quyền trung ương giải quyết là gì? Đóng cửa nhà máy.

Về mặt kinh tế thống nhất nước Đức đã không xảy ra êm thắm như ý muốn Elgar Bartsch Morgan Stanley

Theo bà Bartsch từ Morgan and Stanley thì đây chính là một trong những nguyên nhân làm cho nền kinh tế Đức trở nên chậm chạp, và rơi vào trì trệ. "Thậm chí chúng tôi còn cảm thấy chuyện này ngay cả tới ngày nay" bà Elga Bartsch nói.

Lập tức tỷ lệ thất nghiệp tại Đông Đức tăng vọt, và theo con số thống kê chính thức, hiện đang ở mức 18.5%. Trong khi đó tỷ lệ thất nghiệp tại các vùng phía Tây là 8.6%.

Ý tưởng đổi một đồng Đông ăn một đồng Tây là để tránh sự di cư ào ạt từ Đông sang Tây. Tuy nhiên khi có nhiều nhà máy ở phía Đông sập tiệm, ý tưởng này đã không ngăn chặn được dòng chảy của con người, từ những vùng nghèo, tỷ lệ thất nghiệp cao chạy sang phía Tây tìm kiếm công ăn việc làm, hay đời sống khá hơn.

Những người không đi được thì sống nhờ vào trợ cấp xã hội. Họ ngày càng trở nên bi quan hơn về viễn cảnh cuộc sống.

Cho tiền làm hư dân

Trong khi đó nhà nước Đức, như một vài người nói, đã làm quá nhiều để giúp phía Đông, vì sợ người dân cho rằng chính phủ không giữ lời hứa trong việc đưa hai miền xích lại gần nhau. Để tạo ra một nước Đức phú cường.

Hiện tại Đức chi khoảng 4% tổng sản lượng quốc nội để dùng vào vực đỡ phần phía Đông của quốc gia.

Số tiền này được chi dùng trong các khoản trợ cấp an sinh, và tiền hưu bổng cùng với các dự án tái thiết. Tới 1/3 số ngân khoản chi tiêu tại phía Đông hàng năm là có gốc từ Tây Đức.

Ngân sách của Đức hiện đang thâm thủng, tới mức vi phạm các nguyên tắc về ổn định tài chính của liên hiệp Âu Châu. Đức đã nhận chỉ trích của EU về vấn đề này.

Tuy nhiên vấn đề mà thủ tướng Gerhard Schroeder đang phải đối diện, theo các phân tích gia, là làm sao thúc đẩy các cải cách an sinh xã hội, và lao động mang tính cấp bách, mà không tạo ra cảm giác cay đắng cho nhiều người dân, những người nghĩ rằng cuộc đời của họ hiện đã quá cùng cực rồi.

Bất bình đẳng về kinh tế đã tạo ra sự phân tầng trong xã hội

Cạnh đó thủ tướng Schroeder cũng cần phải chiều lòng các công dân phía Tây của Đức, những người muốn thấy tiền thuế mà chính phủ thu từ họ phải đươc dùng vào các dự án tại vùng họ sống. Cư dân phía Tây có xu hướng coi Đông Đức là một cái máng ăn không đáy, làm hao mòn tài nguyên vốn đang hạn chế của quốc gia.

Điều hành kiểu leo dây

Cách làm như vậy cũng không hề dễ trong thời kinh tế phát triển. Thế nhưng thực tế là Đức đang chậm chạp gỡ bỏ hình ảnh mà nhiều người cho là một quốc gia ốm yếu tại Âu châu.

Một bản tường trình ra tháng trước cho thấy tăng trưởng kinh tế tại Đức đạt mức 0.5 trong quý hai so với cùng kỳ năm ngoại. So với năm trước thì mức tăng này là 2%

Trong khi đó chi phí thuê mướn lao động có vẻ đang giảm. Một vài công ty có lượng tuyển dụng nhân công lớn nhất nước nước như hãng xản xuất xe hơi DaimlerChrysler và hãng điện tử Siemens đã đạt được thỏa ước lao động với nghiệp đoàn về cắt giảm công ăn việc làm, và thay đổi điều kiện làm việc.

Theo các nhà phân tích thì những điểm này dù chỉ là thay đổi nhỏ thôi, nhưng quan trọng.

Tổng thống Đức Horst Koehler đã có một câu nói về Đông Đức hồi tuần trước. Ông nói rằng đã đến lúc Đông Đức cần phải chấp nhận họ đang còn thua các bạn bè ở Tây phương.

Và nếu như người ta tin vào kết quả bầu cử địa phương cuối tuần trước tại Đức, thì có thể người dân Đông Đức đang ở trong trạng thái mất hết kiên nhẫn.

Ai mà chẳng muốn thống nhất, thế nhưng cái giá phải trả quá lớn, và sự phân cách chưa hàn gắn xong giữa hai miền Đông và Tây Đức đã làm cho người dân nổi giận và bất mãn.