Costa Rica và Ecuador đóng cửa đại sứ quán Cuba

Tổng thống Costa Rica Rodrigo Chaves hôm 18/3 tuyên bố bác bỏ tính chính danh của chính phủ Cuba và ra lệnh đóng cửa đại sứ quán nước này, một động thái mà Cuba cho là do áp lực từ Mỹ, theo Reuters.

Phát biểu tại một sự kiện có sự tham dự của đại sứ Mỹ, ông Chaves cho biết quyết định này nhằm phản đối điều kiện sống tồi tệ của người dân Cuba.

Những ngày gần đây, Tổng thống Mỹ Donald Trump, một mặt đưa ra các tuyên bố với lời lẽ gay gắt, mặt khác bày tỏ mong muốn có "vinh dự" được "tiếp Cuba dưới một hình thức nào đó".

"Tôi nghĩ tôi có thể làm bất cứ điều gì tôi muốn với đất nước này", ông Trump nói.

Trong khi đó, ông Chaves nói: "Costa Rica không công nhận tính hợp pháp của chế độ Cộng sản Cuba, xét đến sự ngược đãi, đàn áp và điều kiện sống không xứng với phẩm giá con người mà người dân trên hòn đảo xinh đẹp đó phải chịu đựng."

"Chúng ta phải thanh lọc những người Cộng sản khỏi bán cầu này", ông phát biểu tại một sự kiện khánh thành trạm kiểm tra ma túy do Mỹ tài trợ.

Dù vậy, Cuba vẫn có thể duy trì các dịch vụ lãnh sự tại Costa Rica, theo Bộ trưởng Ngoại giao Arnoldo Andre.

Bộ Ngoại giao Cuba cho biết họ đã được thông báo hôm thứ Ba (17/3) về lệnh của Costa Rica yêu cầu rút các quan chức ngoại giao, chỉ để lại nhân viên lãnh sự quán kể từ ngày 1/4.

Bộ này cho biết Costa Rica không đưa ra lời giải thích nào.

"Chính phủ Costa Rica, vốn có lịch sử phục tùng chính sách của Hoa Kỳ chống lại Cuba, một lần nữa lại tham gia vào cuộc tấn công của chính phủ Hoa Kỳ trong những nỗ lực mới nhằm cô lập đất nước chúng tôi," Bộ Ngoại giao Cuba ra tuyên bố.

Cuba và Hoa Kỳ gần đây đã mở các cuộc đàm phán nhằm cải thiện quan hệ, vốn đã trở nên hết sức căng thẳng trong 67 năm kể từ khi ông Fidel Castro lật đổ chính quyền của ông Fulgencio Batista – đồng minh thân cận của Hoa Kỳ.

Những thay đổi trong khu vực

Tháng này, Ecuador cũng đã đóng cửa đại sứ quán Cuba tại nước này, sau khi tuyên bố Đại sứ Cuba Basilio Gutierrez và các nhân viên ngoại giao của ông là "persona non grata" (người không được hoan nghênh).

Tổng thống Ecuador và Costa Rica nằm trong số các tổng thống Mỹ Latinh theo khuynh hướng cánh hữu tham dự hội nghị thượng đỉnh chống tội phạm do ông Trump tổ chức tại Florida trong tháng này, được gọi là "Lá chắn của châu Mỹ".

Chế độ cộng sản tại Cuba, bắt đầu từ sau Cách mạng Cuba năm 1959 do ông Fidel Castro lãnh đạo, đã tồn tại khoảng 67 năm.

Trong thời gian đó, nhiều yếu tố của mô hình kinh tế-chính trị này đã góp phần đẩy đất nước vào khủng hoảng kinh tế-xã hội kéo dài.

Nhiều người Cuba bất đồng chính kiến, hoặc đơn thuần là không chịu được cuộc sống khó khăn, đã phải chạy khỏi đất nước, sống lưu vong.

Nhưng chính phủ Cuba đổ lỗi cho lệnh cấm vận kinh tế kéo dài của Mỹ gây ra cuộc khủng hoảng kinh tế khiến hơn một triệu người phải rời bỏ hòn đảo.

Ông Trump từng nói rằng quốc gia độc đảng này sẽ là "mục tiêu tiếp theo" sau khi Mỹ bắt giữ đồng minh của Cuba, Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, vào tháng Một.

Chính phủ Mỹ "đã quyết định rằng Cuba phải được tự do trước cuối năm 2026", tờ New York Times trích lời ông Marcell Felipe, một nhà lãnh đạo người Cuba lưu vong nổi tiếng ở Miami, đồng thời là chủ tịch Bảo tàng Người Cuba hải ngoại tại Mỹ, trong một bài báo hồi tháng Hai.

Mỹ đã chặn các chuyến tàu chở dầu của Venezuela – quốc gia cung cấp khoảng một nửa nhu cầu năng lượng của Cuba – và đe dọa áp thuế đối với bất kỳ nước nào bán dầu cho đảo quốc này.

Các bước đi này tiếp nối lệnh cấm vận thương mại kéo dài sáu thập kỷ của Mỹ.

Ngoài dầu mỏ, các kế hoạch của ông Trump còn chủ yếu tập trung vào việc cắt đứt nguồn ngoại tệ mạnh của Cuba từ ngành du lịch và các phái bộ y tế ở nước ngoài.

Tình trạng mất điện kéo dài và giá thực phẩm tăng cao đã làm bùng lên một cuộc biểu tình hiếm hoi hôm 13/3.

Người biểu tình đã cướp phá một tòa nhà của Đảng Cộng sản, chỉ vài giờ sau khi chính phủ Havana xác nhận rằng các cuộc đàm phán với Mỹ để "tìm kiếm giải pháp thông qua đối thoại" cho những khác biệt giữa hai nước đang được tiến hành.

Chủ tịch nước Cuba Miguel Diaz-Canel Bermudez tuyên bố không khuất phục Mỹ và nhấn mạnh rằng "bất kỳ kẻ xâm lược nào từ bên ngoài cũng sẽ vấp phải sự kháng cự" từ Cuba.

Một số quốc gia, trong đó có các đồng minh truyền thống như Việt Nam và Venezuela, vẫn tuyên bố ủng hộ hoặc sát cánh với Cuba trong bối cảnh nước này chịu sức ép và cấm vận từ Hoa Kỳ.

Ngoài ra, các đối tác lớn như Nga và Trung Quốc vẫn duy trì hợp tác kinh tế và ngoại giao với Cuba.

Điều này giúp nền kinh tế của Cuba, dù què quặt, vẫn có thể cầm cự trong hàng chục năm qua.

Năm ngoái, chính phủ Việt Nam kêu gọi người dân quyên góp hơn 656,7 tỷ đồng để tặng Cuba trong chương trình "65 năm nghĩa tình Việt Nam - Cuba".