Hé lộ nguyên nhân quán bar Thụy Sĩ bùng cháy dữ dội qua hình ảnh và video

Các điều tra viên đang gấp rút xác định cách thức và nguyên nhân vì sao vụ hỏa hoạn chết người xảy ra vào đêm Giao thừa tại một quán bar ở khu nghỉ dưỡng trượt tuyết của Thụy Sĩ lại lan nhanh đến mức như vậy.

Tại buổi họp báo hôm 2/1, giới chức cho biết những cây nến pháo hoa gắn trên các chai champagne, được giơ "quá gần trần nhà", dường như là nguyên nhân gây ra đám cháy tại tầng hầm của quán bar Le Constellation ở Crans-Montana.

Tuy nhiên, giới chức đang hướng trọng tâm điều tra nguyên nhân khiến ngọn lửa bùng phát dữ dội đến mức làm ít nhất 40 người thiệt mạng và 119 người bị thương - nhiều trường hợp nguy kịch - bên cạnh lịch sử an toàn phòng cháy chữa cháy của quán bar này.

BBC Verify đã phân tích các video do người sống sót và người chứng kiến ghi lại, đồng thời trao đổi với các chuyên gia an toàn cháy nổ để tìm manh mối về những gì đã xảy ra.

Chai champagne gắn nến pháo hoa được giơ cao

Hai hình ảnh đáng chú ý và được chia sẻ rộng rãi trên mạng cho thấy nhiều người cầm chai champagne có gắn nến pháo hoa đang cháy, giơ cao quá đầu giữa đám đông.

Một hình ảnh cho thấy ngọn lửa bắt đầu xuất hiện trên trần nhà, ngay phía trên những người đang giơ năm chai champagne như vậy.

Hình ảnh thứ hai được chụp ở góc gần hơn, cho thấy một người đội mũ bảo hiểm, cầm chai champagne có gắn nến pháo hoa, ngồi trên vai một người khác đeo mặt nạ Guy Fawkes.

Các tia lửa từ chai này dường như ở rất sát trần nhà.

BBC Verify xác định những hình ảnh này được chụp sau thời khắc nửa đêm ngày 1/1, bằng cách kiểm chứng không có phiên bản nào xuất hiện sớm hơn và đối chiếu với các bức ảnh công khai của Le Constellation - dựa trên thiết kế quán bar và hệ thống đường ống đặc trưng.

Không có bằng chứng cho thấy các hình ảnh này đã bị chỉnh sửa bằng trí tuệ nhân tạo (AI).

Trong những video khác được BBC Verify xác thực từ đêm xảy ra vụ cháy, có thể thấy một số người bên trong quán bar đang quay video ngọn lửa trong khi tiếng nhạc vang lên ầm ĩ. Trong một video, một số người bắt đầu vội vã chạy về phía cầu thang thoát hiểm, vừa chạy vừa la hét.

Hôm 2/1, Tổng chưởng lý vùng Valais Béatrice Pilloud, cho biết mọi dấu hiệu đều khiến các điều tra viên tin rằng đám cháy bắt nguồn từ nến pháo hoa gắn trên các chai champagne được "đưa tới quá sát trần nhà".

Nghi vấn về lớp mút xốp trên trần

Một trọng tâm khác của cuộc điều tra là lớp vật liệu trông giống mút xốp trên trần quán bar, và liệu vật liệu đó có đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn hay không.

Hai chuyên gia an toàn cháy nổ nói với BBC Verify rằng các vật liệu nhìn thấy trong ảnh và video của Le Constellation dường như là "mút trứng gà" – một loại vật liệu cách âm làm từ polyurethane (PU).

Trong bức ảnh chụp cảnh các chai champagne được giơ cao, có thể thấy ngọn lửa xuất hiện trên một phần trần quán được phủ lớp vật liệu giống mút xốp.

Mút PU thường được xử lý bằng chất chống cháy trước khi lắp đặt làm vật liệu tiêu âm trong các nhà máy và địa điểm giải trí.

Tuy nhiên, nếu không được xử lý, vật liệu này có thể rất dễ bắt lửa.

"Một khi bắt lửa, mút polyurethane cách âm có thể khiến ngọn lửa lan rất nhanh do bề mặt lớn, đồng thời tạo ra khói dày đặc và độc hại, làm gia tăng đáng kể tốc độ lây lan của đám cháy và rút ngắn thời gian thoát hiểm," Tiến sĩ Peter Wilkinson, Đại học Loughborough, cho biết.

Giáo sư Edwin Galea, Đại học Greenwich, nói rằng hiệu quả của lớp chống cháy trên mút PU có thể suy giảm theo thời gian.

Giới chức Thụy Sĩ cho biết họ chưa thể xác nhận loại mút xốp được sử dụng tại quán bar cũng như liệu nó có đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn hay không.

Tại cuộc họp báo hôm 2/1, các quan chức đề cập đến hiện tượng "flashover" xảy ra trong quán bar.

Giáo sư Galea giải thích đây là hiện tượng khi các khí nóng bốc lên trần nhà, đạt tới nhiệt độ tới hạn rồi khiến toàn bộ không gian bùng cháy gần như tức thì.

Theo ông Michael Klippel, chuyên gia an toàn cháy nổ tại Đại học ETH Zurich, "khả năng sống sót sau hiện tượng flashover là rất thấp".

Cơ quan chịu trách nhiệm giám sát công tác kiểm tra an toàn cháy nổ tại Crans-Montana là Văn phòng Phòng cháy Cantonal (OCF) thuộc bang Valais. Việc kiểm tra do giới chức địa phương tiến hành.

Giới chức Thụy Sĩ cho biết tại họp báo rằng các công trình có quy mô như Le Constellation sẽ được kiểm tra hằng năm.

BBC Verify đã liên hệ với OCF để đề nghị được tiếp cận các tài liệu kiểm tra trước đây.

Lối thoát hiểm của quán bar

Giới chức cho biết họ cũng sẽ tập trung xem xét các lối thoát hiểm tại quán bar và cả tầng trệt lẫn tầng hầm. Đám cháy được cho là bắt nguồn từ tầng hầm, nơi hai hình ảnh được nhắc tới ở trên được ghi lại.

Các đoạn video quay lại thời điểm ngọn lửa bùng phát cho thấy mọi người đã cố gắng dập lửa trước khi tìm cách thoát ra khỏi tầng hầm bằng một cầu thang hẹp.

Giáo sư Galea cho biết các lối thoát hiểm dạng cầu thang có thể trở thành những "điểm nghẽn" chết người, khi người ta vấp ngã và bị giẫm đạp lên nhau.

Một chuyên gia cho biết, ngay cả khi có các lối thoát hiểm khác, những người hoảng loạn trong không gian xa lạ thường có xu hướng chạy theo lối họ đã đi vào.

Giới chức cũng xác nhận tòa nhà có hơn một lối ra, nhưng cho biết hiện "chưa thể khẳng định" lối thoát hiểm khẩn cấp có mở hay không vào thời điểm xảy ra hỏa hoạn.

Ông Stéphane Ganzer, Ủy viên chính quyền bang Valais, nói: "Không chỉ có một cánh cửa duy nhất, dù tại thời điểm xảy ra cháy, có vẻ phần lớn mọi người đã thoát ra bằng lối chính. Nhưng đây là một địa điểm công cộng. Rõ ràng nó phải được trang bị lối thoát hiểm khẩn cấp."

Bà Pilloud nói với báo giới rằng hai nhà quản lý người Pháp của quán bar và những người thoát khỏi đám cháy đã được thẩm vấn.

Có thông tin nói rằng một trong các chủ sở hữu quán đã nói với truyền thông địa phương rằng cơ sở này đã được kiểm tra ba lần trong vòng 10 năm qua và mọi việc đều được thực hiện đúng quy định.

Nến pháo hoa từng được sử dụng trước đó

Các điều tra viên cho biết họ cũng đang phân tích những video khác ghi lại hoạt động của quán bar.

Một video mà BBC Verify tìm thấy cho thấy nến pháo hoa gắn trên chai champagne đã được sử dụng bên trong quán bar này ít nhất từ năm 2024.

Video cho thấy các phụ nữ đội mũ bảo hộ có kiểu dáng khác lạ, mang chai champagne và pháo sáng đến cho khách, trước khi tháo nến ra rồi rót đồ uống.

Đoạn video được đăng lên YouTube vào tháng 5/2024 từ tài khoản @ConstellationCransMontana, dù chúng tôi hiện chưa thể xác định chính xác thời điểm đoạn phim được quay.