Đối mặt thảm họa nhân khẩu học, Ukraine chi tiền cho binh sĩ để đông lạnh tinh trùng

Maxim không ngại nói về tinh trùng của mình.

Trên thực tế, anh ước sẽ có nhiều người hơn trong quân đội Ukraine nói về khả năng sinh sản của họ – hoặc ít nhất là suy nghĩ về điều đó.

"Những người lính của chúng tôi đang chết dần. Nguồn gen của Ukraine đang chết dần. Đây là vấn đề sống còn của quốc gia chúng tôi," người lính này nói với tôi qua điện thoại từ một vị trí nào đó gần tiền tuyến phía đông.

Người lính 35 tuổi này đang phục vụ trong Lực lượng Vệ binh Quốc gia Ukraine và khi về nghỉ phép gần đây, vợ anh đã thuyết phục anh đến một phòng khám ở Kyiv và để lại mẫu tinh trùng.

Mẫu tinh trùng được đông lạnh miễn phí như một phần của chương trình hỗ trợ binh sĩ đang tại ngũ.

Nếu Maxim hy sinh, vợ anh có thể sử dụng mẫu tinh trùng để cố gắng sinh đứa con mà họ luôn mong đợi.

Nhưng anh nói rằng tinh trùng đông lạnh của anh có thể rất quan trọng để tạo dựng một gia đình, trong bất kỳ trường hợp nào.

"Cho dù bạn ở ngay tuyến đầu, hay lùi lại 30 hoặc thậm chí 80 km, không có gì đảm bảo rằng bạn được an toàn," anh nói, giải thích rằng drone của Nga bay trên đầu là một mối đe dọa thường trực.

"Điều đó đồng nghĩa với căng thẳng, và điều này [có thể] gây ra tác động: khả năng sinh sản của bạn sẽ suy giảm. Vì vậy, chúng tôi phải nghĩ về tương lai và tương lai của dân tộc Ukraine."

Bảo quản lạnh

Các phòng khám hỗ trợ sinh sản tư nhân bắt đầu cung cấp dịch vụ bảo quản lạnh tinh trùng và trứng cho binh sĩ vào năm 2022, khi Nga bắt đầu cuộc xâm lược toàn diện.

Họ có thể đông lạnh tinh trùng hoặc trứng miễn phí trong trường hợp bị thương khi chiến đấu hoặc khả năng sinh sản bị ảnh hưởng.

Năm sau đó, quốc hội đã can thiệp để điều chỉnh hoạt động này và cấp ngân sách nhà nước.

"Binh sĩ của chúng tôi đang bảo vệ tương lai của đất nước, nhưng có thể mất đi tương lai của chính họ, vì vậy chúng tôi muốn cho họ cơ hội đó," nghị sĩ Oksana Dmitrieva, người tham gia soạn thảo luật, cho biết.

"Việc này là để hỗ trợ họ, để họ có thể sử dụng tinh trùng của mình sau này."

Những nỗ lực ban đầu của các chính trị gia từng gây làn sóng phản đối dữ dội trong dư luận, khi quy định tất cả mẫu tinh trùng lưu trữ phải bị tiêu hủy nếu người hiến qua đời.

Điều này bị phanh phui khi một góa phụ có chồng tử trận trong chiến tranh muốn có con bằng tinh trùng đông lạnh của chồng mình nhưng bị ngăn cản.

Luật sau đó đã được sửa đổi để tất cả các mẫu tinh trùng của binh sĩ được bảo quản miễn phí trong tối đa ba năm sau khi họ qua đời và có thể được sử dụng cho bạn đời với sự đồng ý bằng văn bản trước đó.

Chương trình này cũng nhằm giải quyết cuộc khủng hoảng nhân khẩu học đã tồn tại trước cuộc xâm lược của Nga nhưng đã trở nên tồi tệ hơn nhiều do số lượng lớn nam giới tử trận, nhiều người trong số họ là những người trẻ nhất và khỏe mạnh nhất của Ukraine.

Rồi còn hàng triệu người, chủ yếu là phụ nữ, đã phải rời bỏ quê hương để đi tị nạn.

Bốn năm trôi qua, nhiều người vẫn ở nước ngoài vì cuộc sống ở Ukraine không hề trở nên dễ dàng hơn.

Thực tế đó càng được khẳng định khi tôi gặp bà nghị sĩ trong sảnh khách sạn và chúng tôi trò chuyện mà không cần cởi áo khoác: mùa đông này, các cuộc tấn công tên lửa không ngừng nghỉ của Nga vào lưới điện đã khiến hàng ngàn tòa nhà ở Kyiv lạnh cóng.

"Chúng tôi cũng đang nghĩ về tương lai và tất cả những người trẻ tuổi mà chúng tôi đã mất. Chúng tôi cần thay thế những người đã mất," bà Dmitrieva nói. "Đây là một bước nhỏ để cải thiện tình hình nhân khẩu học."

Trong những chuyến thăm tiền tuyến, nữ nghị sĩ này khuyến khích binh sĩ nói về đời sống tình dục và các vấn đề về khả năng sinh sản – và cân nhắc việc trữ đông tinh trùng.

"Ban đầu họ rất ngại ngùng, nhưng chúng tôi trò chuyện và tôi bảo họ hãy nói với người khác, rồi họ đi và làm điều đó," bà nói.

"Nếu họ có cơ hội này, thì tại sao không? Chẳng mất gì cả!"

Chương trình đông lạnh tinh trùng

Trung tâm Y học Sinh sản do chính phủ Ukraine điều hành ở Kyiv bắt đầu tiếp nhận binh sĩ tham gia chương trình "tinh trùng đông lạnh" vào tháng Một.

Cho đến nay, chỉ có khoảng chục người đăng ký, nhưng phòng khám tin tưởng rằng điều này sẽ thay đổi khi thông tin được lan truyền rộng rãi.

"Chúng tôi dự đoán nhu cầu sẽ rất lớn. Chúng tôi đặt nhiều hy vọng," giám đốc Oksana Holikova nói và dẫn tôi đến phòng thí nghiệm nơi "vật liệu sinh học" được thu thập, chuẩn bị và sau đó lưu trữ.

Những bồn chứa khổng lồ mở ra kèm làn hơi trông như băng khô, để lộ bên trong các ống dài, mảnh treo lơ lửng, chứa đầy tinh trùng.

Hành trình qua những hành lang yên tĩnh cho thấy những áp lực thầm lặng của cuộc chiến: chỉ có một em bé sơ sinh đang ọ ẹ trong nôi, và một phụ nữ đang chuyển dạ.

Số bệnh nhân mang thai mà phòng khám tiếp nhận đã giảm một nửa kể từ khi cuộc chiến toàn diện bắt đầu.

"Nếu phụ nữ bị căng thẳng, họ [có thể] gặp vấn đề về kinh nguyệt. Tất cả đều có liên quan," bà Holikova nói.

"Khoảng 60% bệnh nhân của tôi đang dùng thuốc chống trầm cảm, bao gồm cả những người bị hoảng loạn do tên lửa và drone."

Những người khác thì mắc phải cái mà bà gọi là "hội chứng trì hoãn cuộc sống": tạm dừng những quyết định quan trọng trong đời, bao gồm cả việc sinh con.

"Phụ nữ sợ mang thai nếu họ, rốt cục, lại phải chạy đến hầm trú bom."

Phán quyết của tòa án

Vì vậy, Ukraine cần càng nhiều trẻ sơ sinh càng tốt.

Nhưng luật nhằm hỗ trợ các gia đình quân nhân không phải lúc nào cũng vận hành trơn tru.

Katerina Malyshko và chồng cô, Vitaly, đã cố gắng có con một thời gian.

Cô tin rằng việc họ khó thụ thai tự nhiên là do, hoặc ít nhất là trầm trọng thêm, bởi chiến tranh: "tất cả những căng thẳng và những đêm mất ngủ," Katerina nói. "Mỗi đêm giống như một trò chơi may rủi: bạn không biết liệu mình có thức dậy hay không."

Cặp vợ chồng trẻ lẽ ra sẽ kỷ niệm bốn năm ngày cưới vào năm nay, có lẽ với một đứa con mới chào đời.

Mùa đông năm ngoái, họ có ba phôi thai khỏe mạnh tại phòng khám hỗ trợ sinh sản và Katerina dự định sẽ chuyển phôi vào tử cung.

Rồi Vitaly bị giết.

"Một quả bom dẫn đường đánh trúng trực diện, anh ấy không có cơ hội nào cả," cô nói với tôi.

Katerina thẳng thắn kể về cuộc đấu tranh của mình để tiếp tục sống mà không có chồng.

Nỗi đau của cô càng lớn hơn khi phòng khám nói rằng cô không có quyền tiếp tục điều trị bằng phôi đông lạnh hoặc tinh trùng của Vitaly.

"Họ sẽ lưu trữ nó," cô nói. "Nhưng tôi không thể sử dụng nó."

Nữ nghị sĩ Oksana Dmitrieva đã trực tiếp can thiệp với một số phòng khám để đảm bảo gia đình các binh sĩ được điều trị.

Nhưng bà thừa nhận luật mới vẫn cần "hoàn thiện".

Một cuộc bỏ phiếu về một số sửa đổi dự kiến ​​sẽ diễn ra vào mùa xuân.

Nhưng Katerina, trong tuyệt vọng và đau buồn, đã phải nhờ đến tòa án và sau sáu tháng kiệt quệ tinh thần, một thẩm phán cuối cùng đã ra phán quyết có lợi cho cô.

"Tôi đọc phán quyết và ngồi đó khóc. Bởi vì đó là gia đình chúng tôi. Chúng tôi đã chờ đợi quá lâu và trải qua quá nhiều khó khăn," Katerina nhớ lại.

"Tôi cảm thấy vừa vui vừa buồn vì tôi đã phải đấu tranh cho quyền của mình. Nhưng tôi muốn làm điều đó, để tưởng nhớ chồng tôi."

Katerina chưa sẵn sàng có con ngay: cô cảm thấy mình quá yếu đuối.

Cô cũng không hy vọng chiến tranh sẽ sớm kết thúc - điều sẽ cho phép cô sinh con trong một đất nước hòa bình.

"Nếu chúng ta thỏa hiệp ngay bây giờ, thì đã biết bao nhiêu người chết vì điều gì?" là phản ứng của cô trước ý tưởng Ukraine có thể từ bỏ vùng đất mà Vitaly đã hy sinh để bảo vệ, để Nga ngừng cuộc xâm lược.

Nhưng Katerina vẫn muốn được lựa chọn sinh con cho chồng mình khi cô sẵn sàng.

"Tôi nghĩ con cái của những người lính đã hy sinh nên có cơ hội được sống: chúng có quyền sống trong đất nước mà cha mẹ chúng đã hy sinh."

Ở ngoài tiền tuyến, trong tình trạng luôn đối mặt hiểm nguy, Maxim đồng tình.

"Đó là lý do tại sao tôi làm điều đó, và nó thật tuyệt," người lính này nói với tôi qua điện thoại.

"Bởi vì có thể ngày mai, tôi đột nhiên ra đi. Nhưng vợ tôi sẽ có tinh trùng của tôi và có thể dùng nó. Ít ra tôi bớt được một điều phải lo."

Vấn đề lớn nhất mà Maxim thấy là thuyết phục nam giới đăng ký tham gia chương trình.

Giám đốc phòng khám ở Kyiv, Oksana Horlikova, nhớ lại cuộc trò chuyện với một cựu chiến binh, người đã kể với bà rằng nhiều binh sĩ đến gặp ông trong nước mắt vì họ gặp khó khăn trong việc quan hệ với bạn đời hoặc khó thụ thai.

"Đàn ông thường kín đáo, nhưng họ có rất nhiều vấn đề tâm lý," Maxim thừa nhận.

Vì vậy, ông đề xuất rằng binh sĩ có thể được yêu cầu trữ đông tinh trùng ngay khi nhập ngũ, giống như việc họ để lại mẫu ADN để nhận dạng nếu tử trận.

"Điều duy nhất cản trở mọi người là chúng tôi cần nói về điều này nhiều hơn và giải thích tại sao nó lại quan trọng," ông Maxim kết luận.

"Bởi vì đàn ông chúng tôi sẽ không làm gì cả, trừ khi các bạn cứ nói thẳng vào mặt chúng tôi - và bắt chúng tôi phải làm."

Tetiana Dankevych tường thuật bổ sung