Việt Nam nỗ lực 'ngoại giao xăng dầu', hàng không có thể cắt giảm số chuyến

Giới chức Việt Nam vừa cảnh báo ngành hàng không nước này chuẩn bị cho khả năng phải cắt giảm số chuyến bay từ tháng Tư, sau khi Trung Quốc và Thái Lan ngừng xuất khẩu nhiên liệu máy bay.

Khoảng 70% nhu cầu nhiên liệu hàng không của Việt Nam phải nhập khẩu, chủ yếu là từ Trung Quốc và Thái Lan, chiếm khoảng 60%.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, từ cuối tháng 2/2026, thị trường xăng dầu của quốc gia này, trong đó có nhiên liệu hàng không, bị ảnh hưởng nghiêm trọng sau khi eo biển Hormuz bị phong tỏa do xung đột quân sự tại Trung Đông.

Chiến sự tại Trung Đông khiến chuỗi cung ứng gián đoạn, và nhiều nhà cung cấp trong khu vực hiện không còn nguồn hàng trong khi kho dự dữ đang cạn.

Hàn Quốc và Nhật Bản - hai quốc gia có năng lực sản xuất lớn - có nguy cơ tạm dừng xuất khẩu mặt hàng này.

Trong khi đó, chính phủ Thái Lan và Trung Quốc đã cấm xuất các sản phẩm nhiên liệu khẩu tinh chế, trong đó có nhiên liệu máy bay, từ tháng Ba.

Giá nhiên liệu máy bay đã tăng rất mạnh kể từ khi xung đột với Iran bùng nổ.

Trước xung đột, giá nhiên liệu máy bay khoảng 85–90 USD/thùng.

Sau khi chiến sự leo thang, giá mặt hàng này đã tăng lên khoảng 150–200 USD/thùng trong nhiều phiên giao dịch gần đây.

Tại trung tâm giao dịch ở Singapore, giá nhiên liệu máy bay có lúc lên đến 225 USD/thùng hôm 10/3, tức cao hơn khoảng 140% so với trước chiến sự.

Báo cáo của các hãng hàng không như Vietnam Airlines, Vietjet Air và Sun PhuQuoc Airways cho hay chi phí khai thác của họ có thể tăng thêm khoảng 50–60% mỗi tháng so với trước khi xung đột xảy ra.

Điều này có nghĩa là, mỗi tháng các hãng như Vietjet Air có thể phải gánh thêm chi phí khoảng 2.000 tỷ đồng.

Ông Uông Việt Dũng, Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam, cho biết ngành hàng không Việt Nam có thể phải đối mặt với nhiều thách thức trong thời gian tới.

"Có nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu máy bay đối với các hãng hàng không Việt Nam từ đầu tháng Tư và những tháng tiếp theo", Cục Hàng không Dân dụng Việt Nam cho biết trong một văn bản ngày 9/3 gửi Bộ Xây dựng, cơ quan quản lý ngành hàng không.

Theo đó, Cục Hàng không yêu cầu các hãng hàng không cần tính toán lại kế hoạch, đặc biệt là các tuyến nội địa.

Hiện nay Việt Nam có 5 đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không, trong đó Skypec và Petrolimex Aviation là hai doanh nghiệp chủ lực.

Hai doanh nghiệp này cho biết họ chỉ đảm bảo được nguồn cung nhiên liệu máy bay trong tháng Ba, và gặp nhiều khó khăn trong việc mua nhiên liệu cho giai đoạn tháng Tư.

Báo cáo của Skypec và Petrolimex Aviation cũng cho hay các đối tác cung cấp dầu tại Singapore, Thái Lan và Trung Quốc đang trì hoãn giao hàng và có khả năng áp dụng điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng.

Việt Nam có hai nhà máy lọc dầu là Nghi Sơn và Dung Quất , đáp ứng khoảng 70% nhu cầu nhiên liệu của cả nước.

Nhưng phần lớn dầu thô mà các nhà máy này chế biến có nguồn gốc từ Trung Đông.

Hai nhà máy lọc dầu này cũng khó có thể tăng ngay sản lượng dầu máy bay Jet A-1 do phải cân đối với các sản phẩm xăng dầu khác, đồng thời đang có lịch nghỉ sản xuất để bảo dưỡng trong tháng Ba và tháng Tư.

Tăng cường 'ngoại giao xăng dầu'

Việt Nam đã tiến hành các nỗ lực ngoại giao để tìm nguồn cung nhiên liệu máy bay trong bối cảnh nguy cơ thiếu hụt.

Kể từ khi chiến sự ở Trung Đông bùng phát, Hà Nội đã trao đổi với hàng loạt các quốc gia, nhằm tìm kiếm nguồn cung trong bối cảnh thế giới đối mặt với việc thiếu hụt xăng dầu nói chung, và nhiên liệu cho máy bay nói riêng.

Hôm Chủ nhật (15/3), Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung đã đề nghị Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị "phối hợp chặt chẽ" nhằm "đảm bảo an ninh năng lượng" trong một cuộc gặp tại Hà Nội đã được lên kế hoạch từ lâu, theo cổng thông tin Chính phủ Việt Nam.

Bộ Công Thương hôm thứ Hai (16/3) ra thông cáo cho biết Hà Nội đã đề nghị Nhật Bản và Hàn Quốc giúp tăng cường nguồn cung dầu thô trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu bị gián đoạn do chiến tranh Iran gây ra.

Theo đó, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hoàng Long "đề nghị Nhật Bản, với vai trò quan trọng và dự trữ dầu thô lớn, hỗ trợ Việt Nam tìm kiếm và tiếp cận các nguồn dầu thô để đáp ứng nhu cầu trong nước", bên lề hội nghị thượng đỉnh về an ninh năng lượng tại Tokyo vào cuối tuần qua.

Ông Long cũng đã thảo luận với Thứ trưởng Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản Matsuo Takehiko về các biện pháp thúc đẩy đầu tư của Nhật Bản vào khí tự nhiên hóa lỏng và điện hạt nhân tại Việt Nam.

Cũng tại hội nghị này, ông Long, trong cuộc gặp với Bộ trưởng Công nghiệp Hàn Quốc Kim Jung-Kwan, cũng đề nghị Hàn Quốc hỗ trợ Việt Nam tiếp cận các nguồn dầu thô.

Theo dữ liệu của hải quan Trung Quốc, Việt Nam là nước mua nhiên liệu hàng không từ Trung Quốc vào năm ngoái với khối lượng chỉ sau Úc và Nhật Bản.

Trong khi đó, Hải quan Việt Nam cho biết, năm ngoái, nước này nhập khẩu 14,2 triệu tấn dầu thô, tăng 5,3% so với 2024.

Việc thiếu hụt nguồn xăng và dầu trên mọi lĩnh vực, khiến cho chính phủ Việt Nam tìm mọi cách để tìm nguồn cung.

Hôm 17/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính, thông qua Đại sứ Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tại Việt Nam, ông Bader Abdullah Almatrooshi, đề nghị UAE cung cấp dầu khí cho Việt Nam an toàn và đúng hạn.

Trước đó một ngày, ông đã điện đàm với Tổng thống Cộng hòa Angola João Manuel Gonçalves Lourenço, đề nghị Angola hỗ trợ thêm về nguồn cung cấp dầu thô và khí đốt cho Việt Nam.

Trước đó nữa, vào ngày 13/3, Thủ tướng Chính, trong cuộc gặp Đại sứ Thái Lan tại Việt Nam Urawadee Sriphiromaya, cũng đề nghị Thái Lan đảm bảo cung ứng nhiên liệu cho ngành hàng không Việt Nam.

Cục Hàng không Việt Nam cũng đề nghị các doanh nghiệp tìm kiếm nguồn hàng từ các nước khác như Brunei và Ấn Độ.

Cơ quan này cho rằng Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam cần nghiên cứu các phương án rút ngắn thời gian bay để tiết kiệm nhiên liệu.