EU muốn nâng cấp quan hệ với Việt Nam trong lúc căng thẳng cao độ với Mỹ

Một quan chức EU cho hay Liên minh châu Âu (EU) và Việt Nam sẽ nâng cấp quan hệ trong chuyến thăm Hà Nội của Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa vào ngày 29/1, theo Reuters.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh cả hai bên đang nỗ lực mở rộng quan hệ đối tác quốc tế trước những xáo trộn từ chính sách thuế quan của Mỹ.

Chuyến thăm diễn ra ngay sau khi ông Tô Lâm được tái bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo cao nhất của Việt Nam.

Điều này có khả năng đưa ông Costa trở thành nhà lãnh đạo lớn đầu tiên gặp gỡ ông Tô Lâm kể từ khi ông tái đắc cử tổng bí thư nhiệm kỳ mới vào hôm 23/1.

Vị quan chức này, trả lời với yêu cầu ẩn danh, cho biết việc nâng cấp quan hệ lên mức cao nhất đã được lên kế hoạch từ nhiều tháng trước, nhưng bị trì hoãn chủ yếu do những khó khăn về sắp xếp lịch trình.

Việc nâng cấp này sẽ đưa EU lên ngang hàng với các đối tác như Trung Quốc, Mỹ và Nga, giúp mở rộng hơn nữa mạng lưới đối tác chiến lược của Việt Nam, phù hợp với chiến lược cân bằng giữa các cường quốc.

Hội đồng châu Âu đã từ chối đưa ra bình luận, trong khi chính phủ Việt Nam cũng chưa phản hồi yêu cầu xác nhận thông tin của Reuters.

Những đợt nâng cấp quan hệ này phần lớn mang tính biểu tượng, bởi chúng thường chỉ kéo theo các cuộc họp cấp cao thường xuyên hơn mà không kèm theo các thỏa thuận mang tính ràng buộc pháp lý.

Quan hệ giữa Việt Nam và Hoa Kỳ đã trở nên xấu đi vào năm ngoái sau khi chính quyền Trump áp đặt các biện pháp thuế quan, bất chấp việc hai nước đã nâng cấp quan hệ song phương trong chuyến thăm Hà Nội của cựu Tổng thống Joe Biden vào cuối năm 2023.

Mở rộng hợp tác trong công nghệ, khoáng sản

Theo dự thảo tuyên bố chung từ vị quan chức, việc nâng cấp quan hệ với EU kỳ vọng sẽ thúc đẩy hợp tác sâu rộng trên nhiều lĩnh vực, trong đó có nghiên cứu, công nghệ, năng lượng và khoáng sản thiết yếu.

Việt Nam hiện sở hữu trữ lượng lớn đất hiếm, gallium và vonfram, nhưng các mỏ này vẫn chưa được khai thác hiệu quả.

Là một quốc gia Đông Nam Á có độ kinh tế mở cao dựa vào thương mại, Việt Nam đóng vai trò mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, đặc biệt là các mặt hàng điện tử, may mặc và giày dép.

Việt Nam cũng sở hữu mạng lưới các hiệp định thương mại tự do (FTA) với nhiều đối tác, trong đó có Liên minh châu Âu.

Tuy nhiên, EU đã nhiều lần chỉ trích cách Việt Nam thực thi hiệp định thương mại tự do (EVFTA) – vốn khiến thặng dư thương mại của Việt Nam với khối 27 nước tăng mạnh kể từ khi có hiệu lực vào năm 2020.

Tính đến năm 2024, mức thâm hụt thương mại của EU với Hà Nội đã chạm mốc 42,5 tỷ euro (tương đương 50,26 tỷ USD).

Các quan chức EU cáo buộc Hà Nội đang gây khó khăn cho hàng hóa nhập khẩu từ châu Âu bằng hàng loạt rào cản phi thuế quan, dù cho đến nay Brussels vẫn chưa có nhiều động thái quyết liệt để giải quyết tình trạng này.

Bên cạnh đó, trong bối cảnh phải đối mặt với các lệnh áp thuế từ Hoa Kỳ, EU đã ưu tiên việc thắt chặt quan hệ với các đối tác kinh tế và mở rộng các thỏa thuận thương mại, điển hình là thỏa thuận gần đây với khối Mercosur tại Nam Mỹ.

Theo lịch trình do Hội đồng châu Âu công bố, ông Costa sẽ thăm Ấn Độ trước khi đến Việt Nam.

Tại Ấn Độ, ông sẽ cùng Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen có cuộc hội đàm về thương mại với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi.