Một tháng của chính phủ Lê Minh Hưng: khởi động nhanh, liệu có duy trì được sức bền?

Thủ tướng Lê Minh Hưng đánh dấu một tháng nhậm chức bằng việc tham dự Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines từ ngày 7-8/5.

Việc ông sử dụng một chuyến bay thương mại của hãng hàng không Vietnam Airlines, thay vì một chuyên cơ, dường như cho thấy nỗ lực tiết kiệm ngân sách không chỉ là biểu tượng.

Một tháng trên cương vị thủ tướng, ông Hưng và nội các đã thực hiện hàng loạt các biện pháp nhằm đưa nền kinh tế vận hành tăng tốc trước bài toán tăng trưởng nhanh và bền vững.

Chính phủ đã cắt giảm hàng loạt điều kiện kinh doanh, nâng ngưỡng chịu thuế của hộ gia đình, tháo gỡ hàng ngàn dự án tồn đọng, thúc đẩy đầu tư công, khơi thông thị trường vốn.

Kể từ khi giữ vai trò lãnh đạo Chính phủ, ông Hưng xây dựng hình ảnh trái ngược với người tiền nhiệm Phạm Minh Chính: không còn chiếc áo xám đẫm mồ hôi, mà là chiếc sơ mi sáng màu được vận tươm tất.

Những khẩu hiệu có vần có điệu như "vượt nắng, thắng mưa" hay "biến không thành có, biến khó thành dễ" cũng không còn xuất hiện trong các phiên họp, mà thay vào đó là hàng loạt chỉ thị điều hành kinh tế.

Một mặt, chính phủ tìm cách thúc đẩy tăng trưởng hai con số – một mục tiêu mà Đảng Cộng sản cầm quyền đã theo đuổi, và đã được Quốc hội chính thức thể chế hóa.

Mặt khác, cơ quan hành pháp sẽ phải giải quyết hàng loạt các vấn đề vốn là những tồn đọng kinh niên của nền kinh tế trong nhiều năm qua.

Thách thức của tăng trưởng không chỉ là những điểm nghẽn bên trong mà còn là những bất định từ môi trường bên ngoài.

Cắt giảm điều kiện kinh doanh

Chính phủ trong tháng đầu tiên đã bãi bỏ 184 thủ tục hành chính và 890 điều kiện kinh doanh – một động thái giúp những đối tượng chịu tác động của các thủ tục này giảm 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ so với năm 2024.

Một trong những thủ tục đó là thu thập, cập nhật dữ liệu sinh trắc học ADN và giọng nói vào cơ sở dữ liệu căn cước – được cho là không cần thiết trong khi tạo thêm chi phí cho người dân, chưa kể rủi ro về bảo mật dữ liệu.

Trong những năm qua, điều kiện kinh doanh đã trở thành những sợi dây trói chân trói tay giới doanh nghiệp, với số lượng lên đến hơn 15.000.

Chính phủ của ông Phạm Minh Chính cũng đã thực hiện hàng loạt các đợt cắt giảm. Thống kê cho thấy từ năm 2021 đến đầu 2024, đã có gần 2.900 giấy phép con được cắt giảm, đạt 18%.

Các ngân hàng thương mại cũng cam kết giảm lãi suất sau cuộc họp với tân Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn trong bối cảnh lạm phát đang có xu hướng tăng do tác động của chiến sự Trung Đông.

Nguồn vốn trên thị trường cũng được điều tiết theo hướng siết chặt đầu cơ, ưu tiên sản xuất, với chính sách phân loại tín dụng bất động sản.

Ông Hưng, từng là thống đốc Ngân hàng Nhà nước, dường như quá hiểu về vấn đề nếu để tín dụng chảy vào bất động sản có thể đe dọa đến ổn định vĩ mô.

Báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 của bốn ngân hàng lớn nhất Việt Nam (Agribank, Vietcombank, Vietinbank và BIDV) cho thấy tổng giá trị bất động sản được khách hàng dùng làm tài sản thế chấp tại các đơn vị này hiện đã lên tới gần 11 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 13% sau một năm.

Việc phụ thuộc lớn vào bất động sản làm gia tăng rủi ro tập trung, khiến chất lượng tài sản của ngân hàng nhạy cảm với những biến động của thị trường này.

Ngưỡng chịu thuế – một trong những cụm từ nóng nhất với những người làm kinh doanh trong năm 2025 – thì nay cũng chứng kiến một pha quay xe ngoạn mục.

Quốc hội chính thức bỏ ngưỡng chịu thuế 500 triệu đồng/năm cho các hộ kinh doanh, và giao cho Chính phủ được quyền linh hoạt điều chỉnh thu thuế trong khuôn khổ 1 tỷ đến 3 tỷ đồng.

Năm ngoái, khi trình ra Quốc hội, Bộ trưởng Tài chính khi đó là ông Nguyễn Văn Thắng đã đề xuất ngưỡng chịu thuế là 200 triệu/năm. Ông Thắng nay là phó thủ tướng.

Khó khăn vẫn bủa vây

Thế nhưng, Thủ tướng Lê Minh Hưng, trong phiên họp Chính phủ hôm 4/5, thừa nhận ở trong nước, sức ép điều hành kinh tế vĩ mô còn lớn, nhất là về lãi suất, tỉ giá, lạm phát, nhập siêu.

Tăng trưởng quý 1 dù đạt 7,83% so với cùng kỳ 2025, là mức tăng cao nhất trong 16 năm qua, nhưng chưa đạt kịch bản đề ra là 9,01%.

Điều này tạo ra sức ép tăng trưởng trong các quý tiếp theo phải đạt từ 10,5% trở lên để bù đắp lại, nhằm đạt mục tiêu 10% của cả năm.

Tăng trưởng cao, nhưng lạm phát cũng tăng. Quý 1, CPI – chỉ số giá tiêu dùng để đo lạm phát – đã tăng 3,51% so với ba tháng đầu năm 2025.

Trong tháng 4, chỉ số này tăng 5,46% so với cùng kỳ năm 2025.

Bốn tháng, Việt Nam nhập siêu hơn 7 tỷ USD, gây sức ép lên dự trữ ngoại hối, vốn được giới chuyên gia tính toán chỉ xoay quanh mức 80 tỷ USD.

Trước những tín hiệu bất ổn của nền kinh tế, người dân vẫn tìm đến vàng – kênh trú ẩn tài sản an toàn giữa các biến động phức tạp của nền kinh tế và áp lực lạm phát.

"Vàng là mặt hàng, tài sản người dân được quyền nắm giữ nhưng Nhà nước không khuyến khích, vì không tạo ra giá trị gia tăng cho nền kinh tế, do đó chúng ta phải hạn chế tối đa tâm lý găm giữ và tâm lý đầu cơ," Thủ tướng Lê Minh Hưng phát biểu tại cuộc làm việc với Ngân hàng Nhà nước hôm 29/4.

Nhiều chuyên gia, cũng như các chính trị gia, đã nhiều lần nêu các ý kiến về "huy động vàng trong dân", nhằm khơi thông nguồn lực này.

Chính phủ Việt Nam cũng đã đưa ra hàng loạt các chính sách về tăng cường sự quản lý của nhà nước với thị trường vàng.

Giá vàng ở Việt Nam luôn có mức chênh lệch rất cao so với giá vàng thế giới, phổ biến ở mức 20 triệu đồng, có những thời điểm cao hơn đến 30 triệu đồng/lượng.

Hàng loạt các vấn đề mà chính phủ mới phải đối mặt trong bài toán tăng trưởng cao từ nay đến 2030, và mục tiêu đến 2045 trở thành quốc gia thu nhập cao.

Giới chuyên gia cho rằng rất khó để đạt được con số tăng trưởng cao, và bền vững trong một thời gian dài, nhất là khi lợi thế dân số trẻ đang mất dần và Việt Nam đang trở thành quốc gia có tốc độ già hóa nhanh nhất.

Xuất khẩu của Việt Nam đến Mỹ, thị trường lớn nhất, vẫn tiếp tục tăng.

Nhưng cùng với đó là một rủi ro khi Việt Nam là quốc gia có mức thâm hụt của Mỹ lên đến 51,7 tỷ USD – xếp trên cả Trung Quốc và Mexico, chỉ sau Đài Loan.

Thâm hụt thương mại là lý do để chính quyền ông Trump khởi xướng cuộc chiến thuế quan hồi tháng 4 năm 2025.

Mức thuế này đã bị Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ, nhưng chính quyền của ông Donald Trump cho biết sẽ tìm kiếm các biện pháp pháp lý khác để đánh thuế.

Trong báo cáo được công bố ngày 30/4 của Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), Việt Nam là cái tên duy nhất được đưa vào danh sách "quốc gia đáng lo ngại hàng đầu" – mức cao nhất về vi phạm các quyền sở hữu trí tuệ.

Văn phòng USTR cho biết sẽ quyết định trong vòng 30 ngày, tức đến cuối tháng 5, liệu có khởi xướng điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974 hay không.

Nếu mở điều tra, cơ quan này sẽ yêu cầu tham vấn với Việt Nam và tìm cách "giải quyết các vấn đề" dẫn đến việc Việt Nam được xác định là "Quốc gia nước ngoài ưu tiên".

Nếu kết luận có vi phạm, thì Washington có thể áp thuế bổ sung hoặc các biện pháp hạn chế nhập khẩu, đồng thời gây sức ép buộc Việt Nam thay đổi chính sách hoặc bước vào đàm phán song phương.

Việt Nam đã lập tức lên kế hoạch khởi động chiến dịch trấn áp mới đối với nạn vi phạm bản quyền trực tuyến và hàng giả từ ngày 7/5/2026, sau khi Mỹ khơi lại khả năng điều tra thương mại và áp thuế mới.

Hôm 5/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã có công điện yêu cầu tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Vụ việc liên quan sở hữu trí tuệ diễn ra trong bối cảnh Mỹ vốn đang điều tra Việt Nam và một số quốc gia khác liên quan đến các hành vi thương mại có thể bị coi là không công bằng.

Việt Nam vẫn nằm trong danh sách theo dõi của chính quyền Mỹ về thao túng tiền tệ.

Thêm vào đó, các diễn biến địa chính trị, đặc biệt là xung đột ở Trung Đông, đang tạo ra những trở lực ngắn hạn với sự tăng giá năng lượng, chi phí vận chuyển và áp lực lạm phát.

Dù không phải là thành quả trực tiếp đến từ những thay đổi trong thời gian ông Lê Minh Hưng điều hành, nhưng Chính phủ khóa này cũng đã đón nhận các tín hiệu tích cực từ các tổ chức đánh giá tài chính quốc tế.

Ngay trong ngày ông Hưng nhậm chức, FTSE Russell hôm 7/4 xác nhận sẽ nâng cấp Việt Nam từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi vào tháng 9, qua đó đưa Việt Nam ngang hàng với các thị trường như Ấn Độ và Trung Quốc.

Đến hôm 4/5, tổ chức xếp hạng tín dụng Moody's đã nâng triển vọng của Việt Nam từ "ổn định" lên "tích cực" với lý do tính khả thi ngày càng cao của quốc gia trong việc củng cố hồ sơ tín dụng trong trung hạn.

Moody's vẫn giữ Việt Nam xếp hạng Ba2, tức là mức "đầu cơ", nằm dưới mức "đáng đầu tư" và chứa những rủi ro tín dụng đáng kể.

Tổ chức này cho rằng nợ chính phủ của Việt Nam thấp và ổn định, khả năng trả nợ tốt cũng như có sự giảm phụ thuộc vào vay vốn nước ngoài, đồng thời đánh giá cao các cải cách thể chế, tinh gọn bộ máy hành chính.