Steve Rosenberg: Phải chăng câu trả lời của ông Putin là một tín hiệu hòa giải?

Báo chí vẫn luôn đặt câu hỏi cho các nhà lãnh đạo thế giới.

Chẳng có gì ghê gớm cả. Đúng không?

Nhưng cảm giác sẽ ra sao khi trực tiếp đặt câu hỏi cho ông Vladimir Putin – vị tổng thống đã ra lệnh tiến công toàn diện nhằm vào Ukraine, nhà lãnh đạo mà đất nước ông tuần này bị người đứng đầu MI6 – cơ quan tình báo của Anh – cáo buộc là "xuất khẩu hỗn loạn"?

Và hãy tưởng tượng việc đặt câu hỏi đó ngay trên sóng truyền hình trực tiếp, khi hàng triệu người Nga đang theo dõi.

Đó là một trách nhiệm rất lớn. Bạn không thể để mình mắc sai lầm.

"Câu hỏi của tôi là về tương lai của nước Nga. Ông đang hoạch định một tương lai như thế nào cho đất nước và người dân Nga?" tôi hỏi Tổng thống Putin.

"Liệu tương lai đó có giống như hiện tại, khi mọi sự phản đối công khai đối với đường lối chính thức đều có thể bị luật pháp trừng phạt? Liệu cuộc săn lùng kẻ thù trong nước và ngoài nước có bị đẩy mạnh? Liệu tình trạng gián đoạn internet trên điện thoại có trở nên phổ biến hơn? Liệu sẽ có thêm những 'chiến dịch quân sự đặc biệt' mới hay không?"

Ông Putin lên tiếng bảo vệ luật về gián điệp nước ngoài mang tính đàn áp của Nga. Hàng trăm người Nga có quan điểm chỉ trích chính quyền đã bị gán nhãn là "gián điệp nước ngoài".

"Chúng tôi không phải là người phát minh ra điều này," ông Putin nói với tôi.

"Luật [gián điệp nước ngoài] đã được ban hành ở hàng loạt quốc gia phương Tây, trong đó có Mỹ từ những năm 1930. Và tất cả những đạo luật đó, kể cả của Mỹ, còn khắc nghiệt hơn nhiều…"

Trên thực tế, luật của Nga mang tính hà khắc, trong đó có việc loại bỏ các "gián điệp nước ngoài" khỏi nhiều lĩnh vực của đời sống công cộng, kể cả giảng dạy, công vụ, bầu cử và các sự kiện công cộng.

Luật này còn áp đặt các hạn chế về tài chính và tài sản. Việc truy tố hình sự có thể sẽ diễn ra chỉ sau một lần xử phạt hành chính.

Tuy nhiên, tôi không thể chỉ ra điều này với Tổng thống Putin. Chiếc micro đã bị thu lại ngay sau khi tôi kết thúc câu hỏi.

Người dẫn chương trình bất ngờ can thiệp để chuyển chủ đề.

"Ở đây có một câu hỏi khác: 'Chuyện gì sẽ xảy ra với BBC? Cơ quan này đang đối mặt với một vụ kiện trị giá hàng tỷ USD từ Tổng thống Mỹ?'" – người dẫn chương trình Pavel Zarubin nói.

"Tôi nghĩ Tổng thống Trump nói đúng," Tổng thống Putin xác nhận.

Điện Kremlin và Nhà Trắng – cùng chung quan điểm… về BBC.

Ông Putin quay lại câu hỏi của tôi.

"Liệu có những chiến dịch quân sự đặc biệt mới hay không? Sẽ không có, nếu các anh đối xử với chúng tôi bằng sự tôn trọng, và tôn trọng lợi ích của chúng tôi giống như cách chúng tôi luôn cố gắng làm với các anh. Trừ khi các anh lừa dối chúng tôi, như đã từng làm với việc NATO mở rộng về phía Đông."

Điều hiện ra rõ ràng trước mắt mọi người là động lực thúc đẩy Vladimir Putin: một sự oán giận sâu sắc đối với phương Tây.

Ông lập luận rằng trong nhiều năm, các nhà lãnh đạo phương Tây đã thiếu tôn trọng, lừa gạt và nói dối Nga – và rằng họ vẫn đang tiếp tục nói dối khi khẳng định Moscow có ý định tấn công châu Âu.

"Đó là điều rác rưởi gì vậy?" – ông chủ Điện Kremlin đặt vấn đề.

Nhưng nhiều lãnh đạo châu Âu đơn giản là không tin Moscow.

Trước thềm cuộc xâm lược toàn diện Ukraine, các quan chức Nga đã phủ nhận chuyện họ có kế hoạch tấn công quy mô lớn.

Gần đây hơn, Nga bị cáo buộc xâm phạm không phận châu Âu bằng máy bay chiến đấu và thiết bị bay không người lái (drone), cũng như tiến hành các cuộc tấn công mạng và thực hiện hành vi phá hoại.

Nhưng khi ông kết thúc phần trả lời câu hỏi của tôi, liệu đây có phải là một cành ô-liu – tức một tín hiệu hòa giải – mà Tổng thống Nga gửi tới châu Âu?

"Chúng tôi sẵn sàng chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch, với điều kiện an ninh trung và dài hạn của Nga được bảo đảm, và chúng tôi sẵn sàng hợp tác với các anh."

Tuy nhiên, nếu Moscow tiếp tục gắn yếu tố an ninh dài hạn của mình với những yêu sách tối đa đối với Ukraine, giới lãnh đạo châu Âu sẽ vẫn giữ thái độ hoài nghi.