Thế giới phản ứng ra sao về vụ tấn công Iran?

Quân đội Mỹ và Israel đã tiến hành các cuộc tấn công vào các thành phố trên khắp Iran, sự kiện mà Tổng thống Mỹ Donald Trump mô tả là "các chiến dịch quân sự lớn".

Ông Trump kêu gọi người dân Iran nổi dậy và chính phủ hãy đầu hàng sau điều mà Israel gọi là "cuộc tấn công phủ đầu". Sau đó, ông nói rằng Lãnh tụ Tối cao Iran, Đại giáo chủ Ali Khamenei, đã bị giết. Iran cũng đã xác nhận điều này.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) tuyên bố họ đang đáp trả các cuộc tấn công bằng cách nhắm mục tiêu vào các căn cứ và tài sản của Mỹ trên khắp Trung Đông như một phần của chiến dịch "Lời thề đích thực 4" (Truthful Promise 4).

Điều này diễn ra sau nhiều tuần đe dọa và đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran.

Dưới đây là phản ứng từ quốc tế.

Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đã lên án việc leo thang quân sự và cảnh báo rằng hòa bình và an ninh quốc tế đang bị phá hoại.

Ông nói: "Việc Hoa Kỳ và Israel sử dụng vũ lực nhắm vào Iran cũng như sự trả đũa sau đó của Iran trên khắp khu vực đang phá hoại hòa bình và an ninh quốc tế."

"Tôi kêu gọi chấm dứt ngay lập tức các hành động thù địch và xuống thang. Nếu không làm như vậy, nguy cơ sẽ dẫn đến một cuộc xung đột khu vực rộng lớn hơn với những hậu quả nghiêm trọng đối với thường dân và sự ổn định khu vực."

Tại cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ở New York chiều 28/2, Đại sứ Mỹ Mike Waltz cho biết các cuộc tấn công "nhằm vào các mục tiêu cụ thể và chiến lược: phá hủy khả năng tên lửa đe dọa các đồng minh, làm suy yếu các tài sản hải quân được sử dụng để gây bất ổn vùng biển quốc tế và làm gián đoạn bộ máy trang bị vũ khí cho các lực lượng dân quân ủy nhiệm và đảm bảo rằng chế độ Iran không bao giờ có thể đe dọa thế giới bằng vũ khí hạt nhân".

Đại sứ Israel Danny Danon cho hay: "Israel cùng với Hoa Kỳ đã hành động để ngăn chặn mối đe dọa hiện hữu đối với Israel, đối với các đồng minh của chúng tôi và đối với sự ổn định toàn cầu.

"Khi một chế độ hô hào 'cái chết cho Israel', 'cái chết cho nước Mỹ', chúng tôi xem điều đó là lời đe dọa. Chúng tôi tin họ sẽ làm vậy và chúng tôi hành động. Mục tiêu của chúng tôi rất rõ ràng."

Nga, đồng minh của Iran, đã lên án các cuộc tấn công. "Sự gây hấn mà Iran phải hứng chịu ngày hôm nay đã dẫn đến sự leo thang trong khu vực và có thể lan rộng ra ngoài biên giới của nước này," Đại sứ Nga Vasily Nebenzia cảnh báo.

Trước đó, Moscow đã kêu gọi cộng đồng quốc tế đánh giá những gì họ gọi là "các hành động vô trách nhiệm nhằm phá hoại hòa bình, ổn định và an ninh" ở Trung Đông.

Ngoại trưởng Oman Badr Albusaidi – người đã làm trung gian hòa giải các cuộc đàm phán hạt nhân Mỹ-Iran tuần này – cho biết ông "rất thất vọng".

"Các cuộc đàm phán tích cực và nghiêm túc lại một lần nữa bị phá hoại," ông viết trên X, nói với Mỹ rằng các cuộc tấn công không phục vụ lợi ích của họ hay hòa bình thế giới. "Tôi kêu gọi Hoa Kỳ đừng sa lầy thêm nữa. Đây không phải là cuộc chiến của các vị."

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi chỉ trích các cuộc tấn công chung của Mỹ và Israel là "hoàn toàn vô cớ, bất hợp pháp và phi chính đáng".

Trong một bài đăng trên X, ông nói rằng ông Trump đã biến "Nước Mỹ trên hết thành Israel trên hết - điều đó luôn có nghĩa là nước Mỹ sau cùng".

Ả Rập Xê Út chỉ trích các cuộc tấn công trả đũa của Iran vào Bahrain, UAE, Qatar, Jordan và Kuwait khi họ lên án "mạnh mẽ nhất hành động gây hấn trắng trợn của Iran".

"Vương quốc [Ả Rập Xê Út] khẳng định sự đoàn kết hoàn toàn và ủng hộ kiên định đối với các quốc gia anh em và sẵn sàng huy động mọi nguồn lực của mình để hỗ trợ bất kỳ biện pháp nào mà họ có thể thực hiện," bộ ngoại giao nước này tuyên bố.

Một tuyên bố chung của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Thủ tướng Anh Keir Starmer cũng kêu gọi Iran "tìm kiếm một giải pháp đàm phán".

Tuyên bố, được Đại sứ quán Đức tại London đăng tải trên X, cho biết các nước này đã liên tục kêu gọi chế độ Iran chấm dứt chương trình hạt nhân và tên lửa, kiềm chế "các hoạt động gây bất ổn" và chấm dứt "bạo lực và đàn áp khủng khiếp đối với chính người dân của mình".

"Chúng tôi không tham gia vào các cuộc tấn công này," ba nhà lãnh đạo cho biết, đồng thời nói thêm rằng họ đang liên lạc với các đối tác quốc tế, bao gồm Mỹ, Israel và các nước khác trong khu vực.

"Chúng tôi kêu gọi giới lãnh đạo Iran tìm kiếm một giải pháp đàm phán. Cuối cùng, người dân Iran phải được phép tự quyết định tương lai của mình," họ nói.

Ông Starmer cho hay máy bay Anh "đã hoạt động trên bầu trời hôm nay [28/2]" ở Trung Đông như một phần của "các hoạt động phòng thủ khu vực phối hợp để bảo vệ người dân, lợi ích và đồng minh".

Trước đó, ông Macron nói "sự bùng phát" này đem đến "hậu quả nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh quốc tế" và cảnh báo rằng việc leo thang liên tục là "nguy hiểm cho tất cả mọi bên". "Pháp cũng sẵn sàng triển khai các nguồn lực cần thiết để bảo vệ các đối tác thân cận nhất của mình theo yêu cầu của họ," ông nói thêm.

Đức thông tin rằng họ đã được thông báo trước về vụ tấn công và Thủ tướng Merz đã tham khảo ý kiến ​​các bộ trưởng an ninh có liên quan.

Kaja Kallas, lãnh đạo ngoại giao của Liên minh châu Âu (EU), gọi những diễn biến mới nhất là "nguy hiểm".

"EU đã áp dụng các biện pháp trừng phạt mạnh mẽ đối với Iran và ủng hộ các giải pháp ngoại giao, bao gồm cả vấn đề hạt nhân," bà nói trong một tuyên bố trên X, đồng thời cho biết thêm bà đã nói chuyện với các bộ trưởng ngoại giao của Israel và các nước khác trong khu vực.

"Bảo vệ thường dân và luật nhân đạo quốc tế là ưu tiên hàng đầu."

Văn phòng Thủ tướng Ý Giorgia Meloni cho hay họ sẽ tham vấn các đồng minh và các nhà lãnh đạo khu vực để hỗ trợ các nỗ lực giảm căng thẳng.

Trong một tuyên bố, chính phủ Brazil lên án các cuộc tấn công của Mỹ và Israel và bày tỏ "mối quan ngại sâu sắc".

Thủ tướng Úc Anthony Albanese tuyên bố nước ông ủng hộ Mỹ "hành động để ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân và ngăn chặn Iran tiếp tục đe dọa hòa bình và an ninh quốc tế".

Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc Volker Türk kêu gọi kiềm chế và thúc giục tất cả các bên "hãy suy nghĩ lý trí, xuống thang và quay trở lại 'bàn đàm phán'".

"Như thường lệ, trong bất kỳ cuộc xung đột vũ trang nào, thường dân là những người phải trả giá cuối cùng", ông nói, trước khi nhắc nhở những người liên quan rằng bảo vệ thường dân là "cốt yếu" theo luật quốc tế.

Trước đó vào hôm 28/2, ông Trump đã đăng một video dài trên trang web Truth Social của mình, xác nhận sự can thiệp của Mỹ:

"Mục tiêu của chúng tôi là bảo vệ người dân Mỹ bằng cách loại bỏ các mối đe dọa có thể xảy ra từ chế độ Iran," ông nói, bổ sung thêm rằng mục tiêu của Washington là "đảm bảo rằng Iran không có được vũ khí hạt nhân".

Ông cũng kêu gọi người dân Iran ở yên trong hầm trú ẩn và không rời khỏi nhà.

"Khi chúng tôi hoàn thành, hãy chiếm lấy chính phủ của các bạn," ông nói. "Nó sẽ thuộc về các bạn. Đây có lẽ sẽ là cơ hội duy nhất của các bạn trong nhiều thế hệ."

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cũng kêu gọi toàn thể người dân Iran "hãy rũ bỏ ách thống trị và mang lại một Iran tự do và hòa bình".

Nói lời cảm ơn ông Trump, ông nhắc lại thông điệp của mình rằng Iran "không được phép sở hữu vũ khí hạt nhân mà giúp nước này đe dọa toàn nhân loại".

"Hành động chung của chúng ta sẽ tạo điều kiện cho người dân Iran dũng cảm nắm lấy vận mệnh của chính mình."