Ngôi trường đại học Pháp chuyên đào tạo điệp viên

Giáo sư Xavier Crettiez thừa nhận rằng ông không biết tên thật của nhiều sinh viên trong khóa học của mình.

Đây là một tình huống rất bất thường trong giới học thuật, nhưng công việc của Giáo sư Crettiez thì hoàn toàn không theo chuẩn mực thông thường.

Thay vào đó, ông giúp đào tạo các điệp viên của Pháp.

"Tôi hiếm khi biết lai lịch của các điệp viên khi họ được cử đi học khóa này, và tôi nghi ngờ những cái tên tôi được cung cấp cũng không phải là tên thật," ông nói.

Nếu bạn muốn tạo ra một bối cảnh cho ngôi trường đào tạo điệp viên, thì khuôn viên của trường Sciences Po Saint-Germain ở ngoại ô Paris có vẻ là một lựa chọn phù hợp.

Với những tòa nhà được xây từ đầu thế kỷ 20 mang vẻ u ám, thậm chí có phần ảm đạm, được bao quanh bởi những con đường chằng chịt, tẻ nhạt và những cánh cổng kim loại to lớn, đáng sợ, nơi đây tạo cảm giác vô cùng kín đáo.

Điểm nổi bật của cơ sở này là chương trình văn bằng độc đáo, quy tụ cả những sinh viên bình thường ở độ tuổi đầu 20 và các thành viên đang hoạt động trong ngành mật vụ Pháp, thường từ 35 đến 50 tuổi.

Khóa học có tên là Diplôme sur le Renseignement et les Menaces Globales, dịch ra là Bằng cấp về Tình báo và Các mối đe dọa toàn cầu.

Chương trình được trường đại học phát triển phối hợp với Académie du Renseignement, cơ quan đào tạo của ngành mật vụ Pháp.

Điều này xuất phát từ yêu cầu của chính quyền Pháp cách đây một thập niên. Sau các vụ tấn công khủng bố năm 2015 tại Paris, chính phủ đã tiến hành một chiến dịch tuyển dụng quy mô lớn trong các cơ quan tình báo Pháp.

Họ yêu cầu Sciences Po, một trong những trường đại học hàng đầu của Pháp, thiết kế một khóa học mới để vừa đào tạo các điệp viên tiềm năng, vừa cung cấp chương trình đào tạo liên tục cho các điệp viên đang công tác trong ngành.

Các công ty lớn của Pháp cũng nhanh chóng thể hiện sự quan tâm, vừa muốn cử nhân viên an ninh của mình theo học, vừa muốn tuyển dụng nhiều sinh viên trẻ tốt nghiệp từ chương trình này.

Chương trình học bao gồm 120 giờ học trên lớp, với các học phần trải dài trong bốn tháng. Đối với sinh viên ngoài trường – những điệp viên và những người được các doanh nghiệp cử đi học – học phí khoảng 5.000 euro (5.900 USD).

Mục tiêu cốt lõi của khóa học là xác định các mối đe dọa ở bất cứ đâu, cũng như cách theo dõi và vượt qua các mối đe dọa đó.

Các chủ đề chính bao gồm kinh tế học của tội phạm có tổ chức, chủ nghĩa thánh chiến Hồi giáo, thu thập tình báo doanh nghiệp và bạo lực chính trị.

Để tham dự một buổi học và trò chuyện với các học viên, tôi [phóng viên BBC] trước tiên phải được các cơ quan an ninh Pháp thẩm tra. Chủ đề của buổi học tôi tham gia là "tình báo và sự phụ thuộc quá mức vào công nghệ".

Một trong những sinh viên mà tôi có dịp nói chuyện là một người đang ông khoảng 40 tuổi, tên là Roger. Anh ấy nói với tôi bằng tiếng Anh rất chuẩn xác và ngắn gọn, rằng anh là một chuyên viên ngân hàng đầu tư. "Tôi cung cấp dịch vụ tư vấn ở khắp Tây Phi, và tôi tham gia khóa học này để cung cấp các đánh giá rủi ro cho khách hàng của tôi ở đó", Roger cho hay.

Giáo sư Crettiez, người giảng dạy về chủ nghĩa cực đoan chính trị, cho biết các cơ quan tình báo Pháp đã mở rộng rất nhiều trong những năm gần đây. Và hiện nay có khoảng 20.000 điệp viên trong điều mà ông gọi là "vòng tròn nội bộ".

Vòng tròn này bao gồm DGSE, cơ quan chuyên xử lý các vấn đề ở nước ngoài, tương đương với MI6 của Anh hoặc CIA của Mỹ; và DGSI, tập trung vào các mối đe dọa trong nước Pháp, giống như MI5 của Anh hoặc FBI của Mỹ.

Tuy nhiên, ông cho rằng không chỉ có khủng bố. "Có hai cơ quan an ninh chính, nhưng còn có Tracfin, một cơ quan tình báo chuyên về rửa tiền.

"Cơ quan này đang rất quan tâm đến sự gia tăng hoạt động của các tổ chức mafia, đặc biệt là ở miền nam nước Pháp, bao gồm cả tham nhũng trong khu vực công và tư, chủ yếu do lợi nhuận khổng lồ từ buôn bán ma túy bất hợp pháp."

Trong số các giảng viên khác của khóa học còn có một quan chức của DGSE từng công tác tại Moscow, một cựu đại sứ Pháp tại Libya, và một quan chức cấp cao từ Tracfin. Người đứng đầu bộ phận an ninh của tập đoàn năng lượng khổng lồ EDF của Pháp cũng phụ trách giảng dạy một học phần.

Sự quan tâm của khu vực tư nhân đối với chương trình văn bằng này được cho là vẫn đang tiếp tục gia tăng. Không chỉ các tập đoàn lớn, đặc biệt trong lĩnh vực quốc phòng và hàng không vũ trụ, mà cả các hãng hàng xa xỉ của Pháp, ngày càng mong muốn tuyển dụng sinh viên từ khóa học này khi họ phải đối mặt với những mối đe dọa không ngừng về an ninh mạng, gián điệp cũng như phá hoại.

Gần đây, các sinh viên tốt nghiệp đã được các nhà mạng di động Pháp như Orange, tập đoàn hàng không vũ trụ và quốc phòng Thales, và đế chế LVHM (sở hữu các thương hiệu từ Louis Vuitton, Dior đến các thương hiệu rượu sâm panh Dom Perignon và Krug) tuyển dụng.

Năm nay có 28 sinh viên theo học lớp này. Sáu người trong số đó là điệp viên. Bạn có thể nhận ra họ vì họ thường tụm lại với nhau trong giờ giải lao, tách biệt các sinh viên trẻ hơn, và không quá vui mừng khi tôi tiến đến bắt chuyện.

Khoanh tay trước ngực và không nói rõ vai trò cụ thể của mình, một người cho biết khóa học này được coi là bước đệm nhanh chóng để thăng tiến từ công việc văn phòng lên nhiệm vụ thực địa.

Một người khác cho biết anh ta có được những ý tưởng mới mẻ khi ở trong môi trường học thuật này. Họ ký vào bảng điểm danh trong ngày bằng tên riêng.

Một trong những sinh viên trẻ tuổi, Alexandre Hubert, 21 tuổi, cho biết anh muốn hiểu sâu hơn về cuộc chiến kinh tế sắp xảy ra giữa châu Âu và Trung Quốc.

"Nhìn vào hoạt động tình báo theo lăng kính James Bond là không phù hợp; công việc thực sự là phân tích rủi ro và tìm cách đối phó với nó," anh nói với tôi.

Một thành viên khác trong lớp, Valentine Guillot, cũng 21 tuổi, cho biết cô được truyền cảm hứng từ bộ phim truyền hình gián điệp nổi tiếng của Pháp, Le Bureau.

"Đến đây để khám phá một thế giới mà trước đó tôi không biết gì ngoài những gì thấy trên phim truyền hình là một cơ hội đáng kinh ngạc, và giờ tôi rất muốn gia nhập các cơ quan an ninh," cô chia sẻ.

Trên thực tế, gần một nửa số sinh viên trong lớp là nữ giới. Theo một trong các giảng viên, Sébastien-Yves Laurent, chuyên gia về công nghệ trong hoạt động gián điệp, đây là một sự thay đổi diễn ra tương đối gần đây.

"Sự quan tâm của phụ nữ đối với công tác tình báo là điều mới mẻ," ông nói. "Họ quan tâm vì nghĩ rằng lĩnh vực này có thể góp phần tạo ra một thế giới tốt đẹp hơn.

Và nếu có một điểm chung giữa tất cả những sinh viên trẻ này thì đó là họ rất yêu nước, điều này khác hẳn so với 20 năm trước.

Nếu bạn muốn đăng ký khóa học, quốc tịch Pháp là điều kiện bắt buộc, mặc dù một số công dân song tịch cũng được chấp nhận.

Tuy nhiên, Giáo sư Crettiez cho biết ông phải thận trọng. "Tôi thường xuyên nhận được đơn đăng ký từ những phụ nữ Israel và Nga rất xinh đẹp với lý lịch ấn tượng. Không có gì ngạc nhiên khi những đơn này bị loại ngay lập tức."

Trong một bức ảnh chụp tập thể của lớp gần đây, bạn có thể nhận ra ngay ai là "điệp viên" – họ đều quay lưng về phía máy ảnh.

Mặc dù tất cả các sinh viên và "điệp viên chuyên nghiệp" mà tôi gặp đều có vóc dáng cân đối và khỏe mạnh, Giáo sư Crettiez cũng muốn xóa bỏ huyền thoại về những cuộc phiêu lưu kiểu James Bond.

"Rất ít tân binh sẽ được ra thực địa," ông nói. "Hầu hết các công việc trong các cơ quan tình báo Pháp đều là công việc văn phòng."