Vì sao ông Trump 'cắt lỗ' với Bộ trưởng An ninh Nội địa Noem?

Sớm muộn gì, các cố vấn trong bộ sậu của Tổng thống Donald Trump cũng đều học được một quy tắc bất thành văn: không ai được phép tỏa sáng hơn sếp.

Bà Kristi Noem, Bộ trưởng Bộ An ninh Nội địa, đã trở thành minh chứng mới nhất cho điều đó vào thứ Năm (5/3) khi ông Trump tuyên bố loại bỏ bà khỏi vị trí người đứng đầu chiến dịch trấn áp nhập cư của chính quyền.

Ông Trump cho biết Thượng nghị sĩ bang Oklahoma kiêm võ sĩ MMA, ông Markwayne Mullin, sẽ thay thế bà Noem vào cuối tháng này, theo một bài đăng của ông trên mạng xã hội Truth Social.

Thượng viện Mỹ vẫn cần phải phê chuẩn ông Mullin cho vị trí này.

Tổng thống cho biết bà Noem sẽ chuyển sang một công việc mới với tư cách là đặc phái viên cho một sáng kiến ​​an ninh mới của Mỹ ở Tây bán cầu có tên là Lá chắn châu Mỹ.

"Tôi cảm ơn Kristi vì những đóng góp của bà tại 'Bộ An ninh Nội địa'," ông Trump nói.

Quyết định này chấm dứt nhiệm kỳ gây tranh cãi của bà Noem ở vị trí đứng đầu bộ An ninh Nội địa, cơ quan có nhiệm vụ thực hiện chương trình nhập cư quy mô lớn của tổng thống.

Bà Noem là một trong những ngôi sao sáng nhất của chính quyền khi bà đảm nhận vai trò này năm ngoái sau khi ông Trump trở lại Nhà Trắng.

Bà nhanh chóng thu hút sự chú ý khi tham gia các cuộc truy quét người nhập cư, thường xuất hiện với trang phục áo chống đạn cùng các nhân viên thực thi pháp luật.

Bà là người ủng hộ mạnh mẽ chiến dịch trục xuất của ông Trump và ca ngợi các chính sách gần như đóng cửa biên giới Mỹ-Mexico.

Bà cũng mang thông điệp này ra nước ngoài, trong đó có chuyến thăm một nhà tù nơi an ninh siết chặt tối đa ở El Salvador, nơi giam giữ một số người di cư bị trục xuất từ ​​Mỹ.

Nhưng cách tiếp cận không theo quy cũ của bà Noem ngay từ đầu đã gây tranh cãi.

Các bộ trưởng An ninh Nội địa thường không tham gia vào các hoạt động thực địa.

Quyết định xuất hiện ở tuyến đầu trong chiến dịch trấn áp nhập cư của ông Trump của bà Noem bị giới chỉ trích coi là nỗ lực nhằm đánh bóng bản thân như một tổng chỉ huy luật di trú cứng rắn.

Khi đeo chiếc đồng hồ Rolex trị giá 50.000 đô la trong chuyến thăm Cecot, nhà tù khét tiếng ở El Salvador, bà khiến dư luận dậy sóng.

Bà Noem cũng xuất hiện trên lưng ngựa trong một chiến dịch quảng cáo của Bộ An ninh Nội địa kêu gọi những người nhập cư không có giấy tờ rời khỏi Mỹ.

Điều này khiến một số nhà chỉ trích cánh tả gọi bà là "ICE Barbie" [tạm dịch Búp bê ICE].

Các nghị sĩ đảng Dân chủ trong Quốc hội cũng chỉ trích bà vì đã chi 220 triệu đô la tiền ngân sách liên bang cho một chiến dịch quảng bá rầm rộ có sự tham gia của chính bà, và gần 200 triệu đô la cho hai máy bay phản lực hạng sang phục vụ các chuyến đi chính thức của bà.

Bà Noem đã bảo vệ chiến dịch quảng bá này trong một phiên điều trần tại Capitol Hill hồi đầu tuần và cho biết ông Trump đã biết về khoản chi tiêu này.

Nhưng ông Trump đã công khai bác lại lời bà Noem hôm thứ Năm (5/3) trước khi tuyên bố sa thải bà, nói với Reuters rằng ông không hề hay biết về chiến dịch tốn kém đó.

"Tôi chưa bao giờ biết gì về điều đó cả," ông nói.

Tổng thống đã có một cuộc điện thoại gay gắt với Corey Lewandowski, cố vấn cấp cao của bà Noem, hôm thứ Ba sau khi bà điều trần trước Quốc hội, theo tường thuật của CBS, đối tác tin tức của BBC tại Mỹ.

Ông Lewandowski hiện cũng rời bộ này.

Ông Trump được cho là đã gọi điện cho các nghị sĩ Cộng hòa trong Quốc hội để hỏi liệu ông có nên sa thải bà Noem hay không, một dấu hiệu cho thấy ông đang hướng đến việc cải tổ đội ngũ phụ trách vấn đề nhập cư của mình trong tuần này.

Có lẽ điều đáng chú ý là một số người đã ngay lập tức ủng hộ quyết định của ông vào thứ Ba.

Chẳng hạn, Thượng nghị sĩ Lindsey Graham của Nam Carolina cho biết "đã đến lúc cần thay đổi".

"Việc thay đổi lãnh đạo tại Bộ An ninh Nội địa đã bị trì hoãn từ lâu," nghị sĩ Dan Newhouse của bang Washington cho biết.

Nhưng sự thất vọng của ông Trump đối với bà Noem đã trở nên rõ ràng trong nhiều tháng qua, thậm chí là từ trước đó.

Chính quyền đã phải đối mặt với làn sóng phản ứng dữ dội vì chiến dịch trấn áp nhập cư ở Minneapolis hồi tháng Một, sau khi các đặc vụ liên bang bắn chết hai công dân Mỹ.

Ông Trump đã cử người phụ trách biên giới của Nhà Trắng, Tom Homan, đến Minneapolis để chỉ đạo xử lý khủng hoảng, dẫn đến quyết định thu hẹp quy mô chiến dịch.

Việc bổ nhiệm ông Homan được nhiều người coi là một sự khiển trách đối với bà Noem, người lẽ ra sẽ được giao nhiệm vụ này.

Bà Noem cũng bị chỉ trích vì những bình luận bà đưa ra sau cái chết của ông Renee Good và bà Alex Pretti ở Minneapolis, đặc biệt là tuyên bố của bà, được đưa ra mà không có bằng chứng, rằng bà Pretti đã "thực hiện một hành vi khủng bố trong nước" trước khi bị bắn.

Việc điều động ông Homan phụ trách ở Minnesota là một dấu hiệu rõ ràng cho thấy ông Trump đang gạt bà Noem sang một bên sau khi trao cho bà quyền tự do hành động như ngôi sao thực thi luật di trú của chính quyền.

Phản ứng của chính quyền đối với vụ sát hại ông Good và bà Pretti ở Minneapolis là một trường hợp hiếm hoi ông Trump điều chỉnh thông điệp của mình về vấn đề nhập cư - và là dấu hiệu cho thấy Nhà Trắng nhận thức được rằng cách tiếp cận cứng rắn do bà Noem dẫn đầu đang ngày càng không được lòng công chúng.

Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy đa số người Mỹ tán thành một số khía cạnh trong chương trình nghị sự về nhập cư của ông Trump, nhưng không ủng hộ các chiến thuật quyết liệt hơn được các nhân viên di trú sử dụng.

Điều đó tạo ra một thách thức cho đảng Cộng hòa khi bước vào năm bầu cử, và việc cách chức bà Noem cho thấy ông Trump nhận thấy cần phải thay đổi.

Đây cũng là cuộc cải tổ lớn đầu tiên trong nội các nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông Trump đã thay thế cố vấn an ninh quốc gia, chánh văn phòng Nhà Trắng và các quan chức cấp cao khác ngay trong năm đầu tiên nhậm chức.

Ông thường thông báo sa thải trên mạng xã hội.

Sự xáo trộn trong đội ngũ của ông thường xuyên làm lu mờ các chính sách của tổng thống.

Ngược lại, ông Trump đã giữ nội các khá ổn định trong nhiệm kỳ thứ hai, tránh được những rắc rối đã xảy ra trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông tại Nhà Trắng.

Liệu sự ra đi của bà Noem có dẫn đến việc những người khác cũng sẽ ra đi hay không vẫn còn phải chờ xem.

Cũng còn là một câu hỏi bỏ ngỏ liệu cuộc cải tổ này có dẫn đến một hướng đi mới trong chính sách tại Bộ An ninh Nội địa hay không.

Ông Mullin là một đồng minh bảo thủ của ông Trump, và giống như bà Noem, từ lâu đã là một tiếng nói cứng rắn về vấn đề nhập cư trong giới cánh hữu.

Sau vụ bắn bà Pretti, ông Mullin nói rằng các quan chức thực thi pháp luật liên bang là "những người yêu nước" đang phải đối mặt với những lời đe dọa giết người vì làm nhiệm vụ của họ.

"Cản trở việc thực thi pháp luật liên bang là một tội hình sự. Hầu hết người Mỹ đều tuân theo chỉ thị của ICE mà không cần suy nghĩ lâu," ông Mullin nói trong một bài đăng trên mạng xã hội.

Gần đây hơn, ông đã chỉ trích đảng Dân chủ về việc chính phủ đóng cửa một phần Bộ An ninh Nội địa.

Cơ quan này đang vướng vào cuộc tranh cãi về ngân sách liên quan đến các đề xuất cải cách việc thực thi luật nhập cư.

Trong một cảnh tượng gợi nhớ đến nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump, bà Noem đang phát biểu thì ông Trump đăng tải thông báo trên mạng xã hội về việc sa thải bà.

Bà nhanh chóng đăng một vài dòng lên mạng xã hội, cảm ơn ông Trump về vai trò mới của bà.

Bà Noem có thể là nạn nhân cấp cao đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai của ông Trump.

Nhưng bà có thể không phải là người cuối cùng, vì việc giáng chức bà cho thấy tổng thống vẫn sẵn sàng và có khả năng nắm bắt được chiều gió chính trị và "cắt lỗ" sớm.