Янгиликлар. Дунё: Қизларнинг расмларини яширинча олиб, порно яратишмоқда Dunyo Qizlar Yangiliklar

Тасаввур қилинг-а, сизнинг тасвирингиз розилигингизсиз порно видеога айлантирилган ва кейин интернетга жойлаштирилган. Бир аёл ўзи билан содир бўлаётган даҳшат ҳақида гапириб берди.

Алоқадор мавзулар:

Ҳаммаси қандай бошланди?

Бир куни кечқурун Кейт Айзекс ўзининг Twitter саҳифасини кўриб чиқаётиб, билдиришномаларида безовта қилувчи видеога дуч келди.

"Мени ваҳима чулғаб олди, - дейди Кейт, нима бўлганлиги ҳақида биринчи марта омма олдида гапириб. - Кимдир менинг юзимни олиб, порно видеога жойлаштирган ва уни менга ўхшатиб қўйганди."

Кейтнинг сурати дипфейк қилинган эди. Кимдир сунъий интеллект ёрдамида унинг юзини бошқа бировнинг юзи билан рақамли манипуляция қилган ва у гўё порноактриса бўлиб қолган.

Ўзаро розиликка асосланмаган порнографияга қарши бўлган Кейтнинг Twitter'даги «дипфейк» видеоси у кампания давомида берган телевидение интервьюларидан фойдаланган ҳолда тайёрланган. Видеода у жинсий алоқада бўлаётгани тасвирланган эди.

"Юрагим сиқилиб кетди. Фикрларим чалкашди, - дейди у. - Эсимда, мен бу видео ҳамма жойга тарқалишини ҳис қилдим - бу даҳшатли эди."

Кейтни дипфейкка тэг қилишган эди.

Илгари машҳур юлдузлар ва сиёсатчилар дипфейкларнинг энг кўп нишони бўлган - видеолар ҳар доим ҳам порнографик бўлмаган, баъзилари комедия учун яратилган. Аммо бу йиллар давомида ўзгарди - Диптрейс киберхавфсизлик компанияси маълумотларига кўра, барча дипфейкларнинг 96 фоизи розиликсиз тайёрланган порнодир.

Қасос порноси сингари, дипфейк порнография ҳам тасвирга асосланган жинсий таҳқирлов бўлиб, розиликсиз интим тасвирларни олиш, яратиш ва/ёки баҳам кўришни ўз ичига олади.

Шотландияда бошқа шахснинг розилигисиз интим вазиятдаги суратлари ёки видеоларини алмашиш аллақачон жиноят ҳисобланади. Аммо Буюк Британиянинг бошқа қисмларида бундай ҳаракатлар жабрланувчига зарар келтириш мақсадида қилинганлиги кўрсатилса, бу жиноят ҳисобланади - ана шу бўшлиқ видео яратувчилари кўпинча қонуний оқибатларга дуч келмаслигини англатади.

Ҳукуматнинг Буюк Британия бўйлаб Интернет хавфсизлиги тўғрисидаги узоқ кутилган қонун лойиҳаси бўйича режалари кўп бора кўриб чиқилди ва бир неча бор кечиктирилди. Янги қонунлар Офком регуляторига дунёнинг қаерида бўлишидан қатъи назар, Буюк Британия фойдаланувчилари учун зарарли деб топилган ҳар қандай веб-сайтга қарши чоралар кўриш ҳуқуқини беради. Бироқ, маданият вазири Мишел Донелан шу ой бошида у ва унинг жамоаси қонун лойиҳасининг ўтказилишини таъминлаш учун "кўп ишлаётганини" айтди.

30 ёшли Кейт 2019 йилда #NotYourPorn кампаниясига асос солган. Бир йил ўтгач, унинг фаоллиги катталар учун кўнгилочар веб-сайт Pornhub'дан сайтга текширилмаган фойдаланувчилар томонидан юкланган барча видеоларни - унинг кўп қисмини ўчиртиришга ҳисса қўшди.

Шу сабабли, Кейт унинг дипфейк ортида ким турган бўлса, унинг кампаниясидан ғазабланган деб тахмин қилди. У "уларнинг порносини олиб ташлаганди".

Лекин у бу одам кимлигини ёки видеони ким кўриши мумкинлигини билмас эди. Ва у юзи порно актёрнинг суратларига қўйилганлигини кўрган бўлса‑да, видео бошқалар буни сезмай қоладиган даражада ишонарли тайёрланган эди.

"Бу тажовуз эди - менинг шахсим мен рози бўлмаган тарзда ишлатилганди."

Видео остида одамлар Кейтни уйига кузатиб боришлари, уни зўрлашлари, ҳужумни тасвирга олишлари ва видеоларни интернетга жойлаштиришлари ҳақида ҳақоратомуз шарҳлар қолдира бошлади.

"Сиз оилангиз ҳақида ўйлай бошлайсиз, - дейди у кўз ёшларини аранг ушлаб. - Агар улар буни кўришса, нимани ҳис қилишади?"

Видео остида Кейтнинг уйи ва иш манзили эълон қилинганида таҳдид кучайди, бу амалиёт доксинг деб аталади.

"Мен бутунлай ваҳимага тушиб қолдим: "Менинг манзилимни ким билади? Дўстларимдан бири қилганми буни?

Менда ҳақиқатан ҳам муаммо бор, бу интернетда фақат баъзи одамлар суҳбатлашаётгани эмас, ҳақиқатда ҳам хавф бор", деб ўйладим.

Ўзининг шунга ўхшаш вазиятларда бошқаларни қўллаб-қувватлаш тажрибасидан келиб чиқиб, Кейт кимдир қурбон бўлса, нима қилиш кераклигини аниқ биларди - лекин ўша пайтда у гарангсиб қолди.

"Мен бошқаларга берадиган маслаҳатларимга ўзим амал қилмадим, - дейди у. - Фаол Кейт жуда кучли эди, заифлик кўрсатмасди, кейин мен, Кейт эса жуда қўрққан эди."

Бир ҳамкасби Twitter'да видеолар, нафрат ифодаланган изоҳлар ва доксинг ҳақида шикоят қилди, уларнинг барчаси платформадан олиб ташланди. Аммо ҳар қандай дипфейк нашр этилган ва интернетга жойлаштирилганидан кейин уни бутунлай йўқотиш қийин.

"Мен шунчаки бу видеони интернетдан олиб ташламоқчи эдим, - дейди Кейт, - лекин бу ҳақда ҳеч нарса қила олмадим."

Агар сиз дипфейкка дучор бўлган бўлсангиз, нима қилиш керак?

Манба: #NotYourPorn Campaign кампанияси.

Онлайн форумларда дипфейклар учун бозор мавжуд. Одамлар хотинлари, қўни-қўшнилари ва ҳамкасблари, ҳатто тушунарсиз бўлса‑да, оналари, қизлари ва амакиваччалари ҳақида видео суратга олишни сўрашмоқда.

Контент яратувчилари босқичма-босқичли кўрсатмалар билан жавоб беришади - уларга қандай манба материал кераклиги, суратга олиш учун энг яхши ракурслар бўйича маслаҳатлар ва иш учун нархлар.

Англиянинг жануби-шарқидан бўлган дипфейк контент яратувчиси Горкем Би‑би‑си билан аноним тарзда гаплашди. У эрмак учун таниқли шахсларнинг дипфайкларини яратишни бошлади - унинг айтишича, улар одамларга "илгари имконсиз бўлган фантазияларни амалга оширишга имкон беради".

Горкем кейинчалик ўзига ёққан аёлларни, шу жумладан, унчалик танимайдиган ҳамкасбларининг дипфейкларини тайёрлашга ўтди.

"Бири оилали, иккинчиси муносабатларда эди, - дейди у. - Бу аёлларнинг дипфейк қилгандан кейин ишга бориш ғалати эди, лекин мен асабларимни жиловладим. Ўзимни ҳаммаси яхшидек тута оламан - ҳеч ким гумон қилмайди.»

Горкем ўзининг «хобби» деб атаган ишидан пул топиши мумкинлигини тушуниб, буюртма қилинган дипфейклар учун ҳақ олишни бошлади. Аёлларнинг ижтимоий тармоқлардаги профилларидан кадрларни йиғиш унга жуда кўп манбаларни беради. Унинг сўзларига кўра, у ҳатто яқинда Zoom қўнғироғи видео ёзувидан фойдаланиб, бир аёлнинг сохта видеосини ясаган.

"Тўғридан-тўғри камерага қараб олинган кўплаб видеолар мен учун яхши манба. Кейин алгоритм буни фақат экстраполяция қилиши ва мақсадли видеода юзни яхши реконструкция қилиши мумкин.»

У "баъзи аёллар" дипфейклардан психологик зарар кўриши мумкинлигини тан олади, лекин у уларни буюмга айлантириб қўяётганига бефарқ қарайди.

"Улар шунчаки: "Бу мен эмас, бу сохта", дейишлари мумкин. Улар буни тан олишлари ва ўз ишларини давом эттиришлари керак.

Ахлоқий нуқтаи назардан, ҳеч нарса мени тўхтата олмайди деб ўйламайман, - дейди у. - Агар мен комиссиялардан пул ишламоқчи бўлсам, буни қиламан, бу муаммо эмас."

Дипфейклар учун стандарт жуда хилма-хил бўлиши мумкин ва бу видеони яратган одамнинг тажрибасига ва фойдаланилган технологиянинг мураккаблигига боғлиқ.

Аммо энг катта дипфейк порно сайти орқасидаги одам, сиз қайта ишланган тасвирларга қараяпсизми ёки йўқлигини аниқ билиш осон эмаслигини айтади. Унинг сайтига ойига 13 миллионга яқин ташриф буюрувчилар бор ва 20 000 га яқин видеолар бор. У АҚШда яшайди ва камдан-кам ҳолларда ОАВ билан гаплашади, лекин Би‑би‑си билан аноним гаплашишга рози бўлди.

Унинг сўзларига кўра, «оддий» аёлларни дипфейк унинг учун қизил чизиқ, аммо машҳурлар, ижтимоий тармоқларга таъсир ўтказувчилар ва сиёсатчиларнинг порнографик дипфейкларини жойлаштиришни оқлайман, дейди у.

"Улар салбий оммавий ахборот воситаларига ўрганиб қолган, уларнинг контенти асосий оқимда мавжуд. Улар оддий фуқаролардан фарқ қилади", дейди у.

"Фикримча, улар буни бошқача ҳал қилишлари мумкин - улар буни шунчаки тозалашлари мумкин. Розилик шарт эмас деб ҳисоблайман - бу хаёл, бу ҳақиқий эмас".

У қилаётган ишини нотўғри деб ҳисоблайдими? У бир томондан "аёлларга таъсирини инкор этишини" тан олади ва энг муҳими, у турмуш ўртоғи тирикчилик учун нима қилиб юрганини билмаслигини кўрсатади.

"Мен хотинимга айтмадим. Бу унга қандай таъсир қилиши мумкинлигидан қўрқаман."

Нисбатан яқин вақтгача дипфейклар яратиш учун дастурий таъминотни топиш осон эмас эди ва оддий одам уларни яратолмасди. Аммо энди 12 ёшдан ошган ҳар бир киши қонуний равишда ўнлаб иловаларни юклаб олиши ва бир неча жойни босиш орқали ишончли дипфейклар яратиши мумкин.

Кейт учун бу безовта қилувчи ва "ҳақиқатан ҳам қўрқинчли".

"Бу яширин тармоқ эмас, у иловалар дўконларида - бизнинг кўз ўнгимизда турибди."

Шунингдек, у узоқ кутилган интернет хавфсизлиги тўғрисидаги қонун лойиҳаси технологияга мос келмаслигидан хавотирда. Уч йил олдин, қонун лойиҳаси биринчи марта ишлаб чиқилганда, дипфейк яратиш шунчаки дастурни юклаб олиш эмас, балки ўрганиш керак бўлган профессионал маҳорат сифатида кўрилган.

"Йиллар ўтди ва [қонун лойиҳасининг] мазмуни эскирди - унга жуда кўп нарса етишмаяпти", дейди у.

Аммо Горкем учун «дипфейк»ни криминаллаштириш вазиятни ўзгартиради.

"Агар мени интернетда кузатиб бориш мумкин бўлса, мен у ерда тўхтаб, балки бошқа севимли машғулотимни топаман", дейди у.

"Мен уларга ғалаба қозонишларига йўл қўймайман", дейди Кейт.

Дипфейк Кейтнинг соғлиғига ва унинг бошқа одамларга ишончига таъсир қилди. Унинг фикрича, ҳужумлар ортида турганлар нафақат уни қўрқитиш ва камситиш, балки унинг овозини ўчиришга ҳам ҳаракат қилишган. У бир мунча вақт кампанияни тарк этди ва мезогиния ҳақида гапиришни давом эттира оладими, деб ўйланиб қолди.

Аммо энди у янада қизийди. У кетиш учун уни жуда кўп қайғураётганини тушунди.

"Мен уларга ғалаба қозонишларига йўл қўймайман."

Дипфейк аёлларни назорат қилиш учун ишлатилиши мумкин, деди у, ва технологик фирмалар, шу жумладан, юзни алмаштириш иловаларини яратаётганлар хавфсизлик чораларини қўллашга ундашлари керак.

"Ҳар қандай илова жинсий контентни аниқлаши керак."

"Агар компаниялар ўз иловаларидан жинсий контент яратиш учун фойдаланилмаслигини таъминлаш учун пул, ресурслар ва вақт сарфламаган бўлса, улар масъулиятсизларча ишламоқда. Улар айбдор".

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek