Эрон ядровий иншоотига жиддий шикаст етказилганини тан олди

Эрон Атом энергияси ташкилоти сўзчиси эълон қилган баёнотга кўра, 2 июл куни рўй берган ёнғин ядровий объектга "салмоқли шикаст" етказган.

Эрон Атом энергияси ташкилоти вакили Беҳруз Камолвандийнинг айтишича, ёнғин сабаби аниқланган, бироқ у бошқа тафсилотни ошкор этмаган.

Жаноб Камолвандий айтишича, вайрон бўлган ускуналар янада илғорроқлари билан алмаштирилади.

Ёнғин Натанз ядровий иншоотидаги центрифуга йиғиладиган жойда рўй берган.

Айрим эронлик расмийлар ҳодисада кибер саботажни айблаб чиққанлар.

Центрифугалар уранни бойитиш учун ишлатилади.

Улардан атом электр станцияси ёнилғиси, шунингдек, ядровий қурол ёнилғиси сифатида фойдаланиш мумкин.

Атом энергияси ташкилоти воизи Беҳруз Камолвандий сўзларига кўра, хавфсизлик расмийлари ёнғинга нима сабаб бўлгани ҳақида гапиришни истамайдилар, чунки бунинг ортида "хавфсизлик сабаблари" ётипти.

Ҳодиса "салмоқли шикастга сабаб бўлди, аммо талофатлар йўқ", деб айтган жаноб Камолвандий.

Бир ҳафта олдин Эронда бошқа ёнғин ва портлашлар ҳам рўй берган.

Беҳруз Камолвандий сўзларига кўра, ёнғин илғор центрифугалар ишлаб чиқариш ва ривожлантириш жараёнини секинлаштириши мумкин.

Халқаро Атом энергияси агентлиги 2015 йилда Эрон ва дунёнинг қудратли мамлакатлари билан эришилган келишувга биноан Эроннинг ядровий дастурлари устидан мониторинг олиб бораётган бўлиб, Натанздаги ёнғиндан кейин баёнот билан чиқди, ушбу ҳодиса халқаро ташкилотнинг текшириш фаолиятига таъсир қилмаганини айтди.

Натанз ядровий иншоотидаги ёнғин Парчин ҳарбий мажмуаси ёнида рўй берган портлашдан олти кун ўтиб рўй берди.

Эрон расмийларига кўра, портлашга "газ цистернасидан газ сизиб чиқиши" сабаб бўлган.

Бироқ таҳлилчилар сунъий йўлдошдан олинган суратларга таяниб портлаш ракета ишлаб чиқариш корхонаси ёнида юз берганини айтадилар.

Парчин пойтахт Теҳронга яқин бўлиб, Ғарб мамлакатлари гумонига кўра, айнан шу ерда Эрон бир неча йил олдин ядровий каллакларни портлатиб синовдан ўтказган.

Эроннинг ўзи эса ядровий дастурини фақат тинчлик мақсадини кўзлаганини, ядровий қурол ишлаб чиқаришга ҳаракат қилмаганини айтиб келади.

Шунингдек, Эрон жануби-ғарбидаги Аҳваз шаҳри яқинидаги электр станциясида ҳам ёнғин келиб чиққан.

Расмийлар ёнғин ўчирилганини, электр қуввати ишлаб чиқариш қайта бошланганини айтадилар.

Натанз нега муҳим?

Натанз пойтахт Теҳрондан 250 км жанубда жойлашган бўлиб, Эроннинг энг йирик уранни бойитиш иншооти ҳисобланади.

2015 йилги келишувга биноан Эрон фақат кам тўйинтирилган ва атом электр станциясидагина фойдаланиш мумкин бўлган U-235 ни ишлаб чиқаришга рози бўлган.

Қурол учун ишлатиладиган уран эса 90 ва ундан кўпроқ фоиз бойитилган бўлиши талаб қилинади.

Шунингдек, Эрон Натанзда 2026 йилгача 5060 тагача эски ва кам самара центрифугаларни ўрнатиш ва яна бир ядровий объекти Фордода 2031 йилгача уранни тўйинтирмаслик мажбуриятини бўйнига олган эди.

Ўтган йили АҚШ Президенти Доналд Трампнинг Эрон билан ядровий келишувдан чиқиш ва Эронга қарши иқтисодий санкциялар жорий этиш қарорига жавобан ўша мажбуриятларидан воз кечгани ҳақида эълон қилди.

Ўтган йили Эрон Натанздаги илғор центрифугалари сонини икки баравар кўпайтиргани ва Фордо ядровий иншоотидаги центрифугаларга кучлироқ уран солишни бошлагани ҳақида хабар тарқатди.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.

Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek