Фан: Неандерталлар бошқа одам турлари билан жинсий алоқа қилган

Россиянинг Олтой ўлкасидаги машҳур Денис ғоридан топилган қиз болага тегишли суяк қолдиқлари юзасидан ўтказилган ДНК таҳлилига кўра, қиз ҳозирда йўқолиб кетган одам ост-тури (ёки тури) бўлмиш неандертал-она ва денисова одами зурриёди бўлган. Nature журналида эълон қилинган кашфиёт тафсилотлари қадимий қариндош-аждодларимиз турмуш тарзига янада аниқроқ назар ташлаш имконини беради.

"Биз олдин ўтказган изланишларимиз давомида неандерталлар ва денисова одами баъзида жинсий алоқага киришганлигини англаган эдик," дейди Германиянинг Лейпсиг шаҳрида жойлашган Эволуцион Антропология Институти тадқиқотчиси Вивен Слон.

Ибтидоий одамлар Африкадан биз ўйлагандан вақтлироқ чиққан

"Аммо мен омадимиз келиб, бу икки турдан дунёга келган зурриёд қолдиқларини топамиз, деб ҳеч ўйламаган эдим."Бундан 50 минг йилча бурун келиб чиқиши турлича бўлган икки одам тури замонавий Россия ҳудудидаги ғорлардан бирида учрашиб қолади. Олимларнинг аниқлашича, уларда қизалоқ дунёга келади.

Томиримизда неандертал қони оқадими?

Келиб чиқиши Африкадан бўлмаган замонавий одамлар ДНКсида оз миқдорда неандертал таъсирини топиш мумкин. Аждоди африкалик бўлмаган замонавий одамларнинг баъзилари ДНКсида эса Осиёда пайдо бўлган денис одамидан мерос қолган хусусиятлар мавжуд.

Генлар авлоддан авлодга ўтиши борасидаги қонуният қачондир ва қаердадир қадимий одам турлари ўзаро қўшилган бўлиши мумкинлигини тасдиқлайди. Бироқ ҳозиргача одам турлари қўшилишидан туғилган зурриёд қолдиғи Денис ғоридан топилган, холос.

Шу вақтга қадар homo sapiens (ҳозиргача яшаб қолган ягона одам тури, яъни биз)дан бошқа 20 га яқин қадимий одам турларига тегишли генлар ўрганиб кўрилган.

"Бу борада олиб борилган барча тадқиқотлар натижасидан хулоса қилиб айтиш мумкинки, бутун эволюция тарихи давомида турли одам турлари бир-бири билан жинсий яқинлик қилиб келган," таъкидлайди Слон хоним.

"Аммо бизда ҳозирча бундай яқинликнинг биргина далили - Денис ғоридан топилган қизалоқ қолдиқлари бор, холос."

Неандерталлар ва денислар қачон, қаерда яшаган?

Неандерталлар ва денис одамлари бир даврнинг ўзида Евроосиёнинг турли минтақаларида куч кечиргани фанга маълум: неандерталлар ғарбда, денислар эса шарқда яшаган.

Бундан тахминан 40 минг йил ортга қайтсак, ҳар икки тур Ер юзида деярли йўқолиб кетганига гувоҳ бўлиш мумкин. Олимлар айни шу вақтда неандерталлар ва денислар ўрнини замонавий одамлар эгаллай бошлаган, деб ҳисоблайдилар.

Археологик қазишмалар йўқолиб кетиш арафасида турган неандерталларнинг шарқ томон кўча бошлаганини кўрсатади. Бу омил ҳисобга олинса, неандерталларнинг денис одами, ҳатто, илк homo sapiens'лар билан жинсий алоқага киришиш эҳтимоли анча юқори бўлганини англаш мумкин.

"Неандерталлар ва денисоваларнинг учрашиш имкони жуда кам бўлган," дейди Эволюцион Антропология Институти директори Сванте Паабо.

«Бироқ улар учрашган вақтда, биз ўйлагандан ҳам кўпроқ жинсий алоқага киришганларини тахмин қилиш мумкин,» қўшимча қилади у.

Дурагай қизалоқ ҳақида нималар маълум?

Бундан бир неча йил муқаддам биргина суяк бўлаги шарофати билан россиялик археологлар томонидан Денис ғоридан топилган қизалоқ тақдири бизга маълум бўлган эди. Суяк ўрганиш учун Лейпцигга юборилади.

"Ўрганиб кўрилган суяк қолдиғидан қизнинг ёши 13 дан кам бўлмаганини айтиш мумкин," сўзлайди Торонто Университетидан Бенс Виола.

Тадқиқот давомида олимлар қизнинг онаси Ғарбий Европада яшаган неандертал турига мансуб бўлган, деган хулосага келадилар.

Бундан неандерталлар қирилиб кетишидан ўн минг йилча олдин Ғарбий Европадан Шарқий Европа ва Осиёга кўчиб ўта бошлаган, деган хулосага келиш мумкин.

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.Telegram каналимиз: @bbcuzbek