Путин рейтинги тушиб бормоқда - рекорд сондаги россияликлар кўча намойишига тайёр

Россия ҳукумати томонидан пенсия ёшини ошириш режаси эълон қилинганидан икки ҳафта ўтиб россияликларнинг учдан бир қисми яқин вақт ичида ҳар қандай норозилик намойишига чиқиш истагини билдирмоқда. Бундай норози кайфият сўнгги саккиз йил ичида илк бор кузатилмоқда.

Айни вақтда Путин учун сайловларда овоз бериш ниятида бўлганлар сони 50 фоиздан тушиб кетган.

Россиядаги «Общественное мнение» фондининг сўнгги сўровномасидан маълум бўлишича, россияликларнинг 80 фоизи пенсия билан боғлиқ ўзгаришлардан норози. Сўровнома иштирокчиларининг ярми пенсия ёшини умуман ошириб бўлмаслигини айтган. Ислоҳотга нисбатан норозилик билдирганларнинг 39 фоизи ўз фикрини қуйидагича ифодалаган: «Оширилган пенсия ёшига қадар кўпчилик яшамайди, пенсия жамғармалари эса талон-тарож қилинади.»

Норози Россия

Фуқароларнинг кўпчилиги пенсия ислоҳотига нисбатан ўз норозилигини кўча намойишларида кўрсатишга тайёр. Сўровномада қатнашганларнинг 43 фоизи мабодо яқин вақт ичида пенсия ислоҳотига қарши норозилик намойишлари ташкил қилинса, унда иштирок этишни исташини маълум қилган. Ҳаммадан ҳам кўпроқ 46-60 ёшлилар (улар сўровнома қатнашчиларининг 57 фоизини ташкил қилади) ва қишлоқ аҳолиси намойишларга чиқишни истайди.

Россиядаги жорий норози кайфият 2011 йилдаги вазиятдан ҳам юқорилаб кетган. Ўшанда Давлат Думаси сайловларида кузатилган кўзбўямачиликларга қарши оммавий намойишлар бўлиб ўтган эди. 31 фоиз иштирокчи эса агарда яқин вақт ичида пенсия ислоҳоти ва бошқа ҳар қандай сабаб билан ўз шаҳарларида кўча намойишлари юзага келса, унда албатта қатнашишларини маълум қилганлар.

2011 йилда фақатгина 20 фоиз иштирокчи норозилик намойишларига чиқиш истагини билдирган, лекин 2012 йилдаги президентлик сайловида Путин ғалаба қозонгандан сўнг эса бу рақам 12 фоизга тушиб кетган эди.

Якшанба, 1 июль куни Россиянинг ўнлаб шаҳарларида пенсия ёшининг оширилишига қарши норозилик акциялари бўлиб ўтиши кутилмоқда. Намойишларни Россия Меҳнат конфедерацияси ўтказмоқчи. Бу ҳақида таниқли мухолифат фаоли Алексей Навальный хабар берган. Пойтахт Москвада эса "Яблоко" партияси ва "Левий Фронт" ҳаракати одамларни митингга чорламоқда.

Красноярск, Мурманск, Тверь, Новосибирск ва яна ўндан ортиқ аҳоли масканларида норозилик акциялари ташкилланиши эълон қилинган.

Москва, Петербург ва футбол бўйича Жаҳон Чемпионати ўтаётган бошқа йирик шаҳарларда намойишлар ўтказилишига ҳукумат рози бўлмаган.

Сўровномада иштирок этганларнинг тўртдан бир қисми бюджетда пул етишмаётганлиги туфайли пенсия ёши оширилди, деган фикрда. Бундай камомадга сабаб сифатида аксарият одамлар Қрим, Сурия, Украина ва Жаҳон Чемпионати кабиларга давлат томонидан кўплаб маблағ сарфланаётганини кўрсатади. Иштирокчиларнинг учдан бир қисми, пировардида, пенсия ёши бўйича қонун лойиҳаси юмшатилишига ишонади.

Обрўси тушган президент

Ҳукуматнинг пенсия ёшини оширилиши афзалликлари ва бу режага Путиннинг алоқаси йўқлиги борасидаги тарғиботлари одамларни тинчлантиришда ҳозирча самара бермаётир.

«Общественное мнение» фонди олиб борган тадқиқотлардан аён бўлишича, пенсия ислоҳоти режаси эълон қилингандан бери Путиннинг рейтинги 14 фоизга камайган. 56 фоиз иштирокчи улардаги ҳукуматга нисбатан бундай норози кайфият айнан пенсия ислоҳоти режаси таъсирида юзага келганлигини тан олади.

Келгуси сайловда Путинга овоз берасизми, деган саволга фақатгина 48 фоиз иштирокчи ижобий жавоб берган. Қайд этиш жоизки, пенсия ислоҳоти режаси эълон қилинишидан атиги бир ҳафта олдин бу рақам 62 фоизга тенг эди.

Путинни қўллаб-қувватловчиларнинг бунчалик паст кўрсаткичи 2011 йилда кузатилган эди. Бу борада ҳозирча янгиланмаган антирекорд эса 2013 йилда қайд этилган - шу йили Путин учун овоз бериш истагини билдирганлар миқдори бор-йўғи 43 фоизни ташкил этган.

Қиёслаш учун: Путинни қўллаб-қувватловчиларнинг энг юқори даражаси 2015 йилда бўлган эди, яъни Қрим аннекциясидан сўнг 74 фоиз россиялик унга овоз беришга тайёрлигини маълум қилган.

Россияда президентга билдирилган ишонч даражаси ҳам жуда паст кўрсаткичларга тушиб кетган. Путинга ишонасизми, деган саволга 27 фоиз иштирокчи «Ҳа» деб жавоб қайтарган бўлса, 34 фоиз одам эса «Ишончим ўртача» деган.

Кремл расман пенсия ислоҳотига Путиннинг ҳеч қандай алоқаси йўқ, демоқда. Президентнинг ўзи «Прямая линия» теледастурида бу борадаги қарорни ҳукумат қабул қилишини маълум қилган.

Россия президенти матбуот котиби Дмитрий Песков ҳозирча ислоҳот борасида «якуний тасаввур» йўқ эканлиги сабабли унинг муҳокамасида на Владимир Путин, на унинг маъмурияти иштирок этаётганлигини айтган ва бу ҳақидаги саволларни ҳукуматга йўллашни маслаҳат берган.

Ўтган ҳафта пенсия ислоҳоти таъсирида Путиннинг рейтинги тушиб кетганлиги маълум бўлгандан сўнг жаноб Песков президент «ҳеч қачон ўз рейтингига эътибор қилмаслиги»ни таъкидлаган.

«Мўъжиза содир бўлмади»

«Путин рейтингининг тушиб кетиши - жуда ташвишланарли ҳолат. Замонавий Россиядаги ҳар қандай таҳдид бутун тизимни бузиб юбориши мумкин,» - дейди сиёсатшунос Аббос Галямов.

Жаноб Галямовнинг фикрига кўра, мамлакатдаги «деярли барча асосий институтлар» фаолияти издан чиққан ва бутун сиёсий муҳит барқарорлиги айнан Путиннинг қўллаб-қувватланиш даражасига боғлиқ. «Агар Путинга бўлган ишонч тушиб кетса, бутун сиёсий тузилма қарталардан қурилган уйдек қулаб тушади. Оқибатда барча сиёсий ўйинчилар бир-бирга қарши тиш қайрай бошлайди. Бу худди 1990 йиллардагидек ҳамма бир-бирига қарши уруши бўлади,» - дейди у.

Сиёсатшунос ҳозирда Ғарбга йўналтирилган бутун нафрат мамлакат ичига қаратилиб, таниқли сиёсатчилар, эндиликда халқ душманларига айлана бошлаши хавфи юқорилигини тахмин қилади.

«Кейинчалик одамлар ислоҳотга кўниккандан сўнг президент рейтинги яна кўтарилиши эҳтимолини ҳам назардан соқит қилмаслик зарур. Одамлар айнан Путинга муқобил бўлувчи шахс йўқ, у кетса, тартибсизлик бошланади, деб ўйлагани учун ҳам ундан кўнгил узишни истамайди.»

«Рейтинг мақтаниш учун восита эмас. Путин рейтинги - бутун сиёсий тизим остида жон сақлайдиган шамсия,» - қайд этади сиёсатшунос Константин Калачев. Унинг фикрича, президент рейтингининг тушиб кетиши нафақат пенсия ислоҳоти, балки сайловдан сўнг у томонидан амалга оширилмаган ваъдалар туфайли ҳамдир. «Сайлов ўтди - мўъжиза содир бўлмади,» - дейди у.

Калачев, шунингдек, ҳозирги ҳолат фақат пенсия ислоҳоти билан боғлиқми ёки рейтинг яна тушишда давом этадими, буниси номаълумлигини таъкидлайди. Сиёсатшунос Путиннинг ўзининг ислоҳотга алоқаси йўқдек кўрсатишга уринишини энг катта сиёсий хато сифатида баҳолайди.

У президент томонидан ислоҳотнинг юмшатилиши унинг рейтингини яна кўтарилишига хизмат қилишига ишонишини айтади.

Сўровнома «Общественное мнение» фонди томонидан 53 та ҳудуддаги 104 аҳоли масканида ўтказилган. Сўровномада 1,500 нафар одам қатнашган.

Путин расман ғолиб деб эълон қилинди

Путин энг зўр президентми ё мафиячи?

BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг. Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek