Ўзбекистон: Каримов қаҳрига учраган ЕТТБ Самарқандда йирик тадбир ўтқазмоқда. Тадбирга Мирзиёев ҳам етиб келди - Янгиликлар (видео)

Ислом Каримов билан зиддиятга бориб, Ўзбекистондан чиқиб кетган ЕТТБ тадбирида қатнашиш учун чоршанба куни президент Шавкат Мирзиёев Самарқандга етиб келди.

Узоқ йиллик танаффус ортидан Ўзбекистонга қайтиб, қисқа вақт ичида йирик инвесторлардан бирига айланган Европа тикланиш ва тараққиёт банки (ЕТТБ) мамлакатдаги кичик ва ўрта бизнесни дастаклашда давом этишини маълум қилди.

Бу ҳақда Самарқандда давом этаётган ЕТТБнинг йиллик анжумани давомида эълон қилинган.

Расмий баёнотда кўра, эътибордан четда қолаётган ҳудудлардаги кичик ва ўрта бизнесни дастаклаш Саноат Қурилиш Банк (СҚБ)га қўшимча $25 миллион ажратиш орқали амалга оширилади.

ЕТТБ ўз баёнотида пойтахт Тошкентдан ташқаридаги кичик ва ўрта бизнес субъектлари зарурий молиялаш имкониятларидан қарийб мосуво қолаётганини таъкидлаган.

"Биз ҳамкоримиз СҚБ билан Ўзбекистондаги кичик бизнеснинг молияниш имкониятларини дастаклаш, айниқса, эътибордан четда қолаётган ҳудудларда молиявий инклюзия даражасини оширишга кўмаклашишдаги ҳамкорлигимизни давом эттиришдан бағоят хурсандмиз", деган ЕТТБ ҳузуридаги Молиявий институтлар бошқарув директори Франсис Малиж Самарқандда ўтаётган банкнинг йиллик анжуманида.

ЕТТБнинг 32-йиллик анжумани ва бизнес форумини ўтказиш учун бу сафар Самарқанд шаҳри танланган.

Тадбир Ислом Каримов ҳукумати билан зиддият ортидан - роппа-роса 20 йиллик танаффусдан сўнг илк бор Ўзбекистонда ўтказилмоқда.

2003 йилда Тошкентда ўтган йиллик анжуманнинг халқаро жанжал билан тугаши алал-оқибат ЕТТБнинг Ўзбекистондаги фаолиятига якунланишига сабаб бўлган.

2017 йилда мамлакатга қайтган ЕТТБ қисқа вақт ичида етакчи инвестор-молиявий ташкилотга айланган.

Янги рақамларга қаралса, ЕТТБ ўтган олти йил давомида Ўзбекистондаги 130 дан ортиқ лойиҳага $4,3 миллиарддан зиёд инвестиция киритганини кўриш мумкин.

Оқибатда, Ўзбекистон бир вақтлар Каримов билан "жиққа мушт" бўлган халқаро молиявий ташкилот кўмагини олиш бўйича Марказий Осиёдаги биринчи мамлакатга айланган.

Самарқанддаги тадбир

Шу йилнинг январь ойида ЕТТБ ва Ўзбекистон ҳукумати банк бошқарувчилар кенгашининг 32-йиллик анжуманини Самарқандда ўтказишга келишиб олгани хабар қилинган эди.

Ўзбекистон томони маълумотига кўра, йиллик йиғинни Самарқандда ўтказишга ҳали 2019 йилдаёқ ариза ташланган.

ЕТТБ эса Самарқанддаги тадбир халқаро инқироз фонида кечаётгани, шу сабабдан асосий эътибор иқтисодий барқарорликни таъминлаш ва иқтисодий ўсишни дастаклашга қаратилишини билдирган.

"Анжуман сиёсатчилар, бизнесменлар ва экспертларни глобал иқтисодиётни янада чидамли қилиш йўлида амалий стратегияларни муҳокама қилиш учун бир жойга тўплайди", дейилади расмий баёнотда.

Тадбир Украина уруши туфайли дунёда юзага келган вазият фонида Ўзбекистон дохил Марказий Осиё мамлакатлари Ғарб ва Россиянинг таъсир доираси бўйича рақобат нуқтасига айланган бир вақтга тўғри келган.

ЕТТБ расмий баёнотида ҳам 70 дан ортиқ давлатдан йиғилган мингдан зиёд иштирокчи Самарқандда Украинадаги уруш сабаб бўлган қисқа ва узоқ муддатли қийинчиликлар масаласини муҳокама қилиши ҳақида сўз боради.

"Россиянинг ўтган февралдаги Украинага босқинидан бери украин донини денгиз орқали экспорт қилишдаги ноаниқликлар халқаро озиқ-овқат хавфсизлигини таъминлаш йўлида янги муқобил йўллар топишга диққат қаратишга ундамоқда", дейилади 17 май куни эълон қилинган пресс-релизда.

Чоршанба куни айни Самарқандда Украина товарларининг Европа Иттифоқига кириб келишини осонлаштириш мақсадида ЕТТБ ва ЕИ томонидан Молдова темир йўл тизимига умумий миқдори 71 миллион еврога тенг ёрдам пакети ҳамда грант ажратилишига келишилган.

"Ўзбекистонга инвестиция киритинг"

17 май куни Ўзбекистонга инвестиция киритиш истиқболларига бағишланган алоҳида сессия бўлиб ўтган.

Сессияда сўзга чиққан ЕТТБ президенти Одиле Рено-Бассо ўзи раҳбарлик қилаётган банк биргина 2022 йилда Ўзбекистонга қарийб $900 миллион миқдорида инвестиция киритганини тилга олиб, бошқаларни ҳам ЕТТБ изидан боришга чақирган.

Рено-Бассо хоним Ўзбекистонда ЕТТБ қизиқишида бўлган тўртта соҳани санаб ўтган: энергетика, давлат-хусусий шерикчилиги, хусусийлаштириш ва бизнес муҳит.

"Биз бу соҳаларнинг кўпчилигида фаол бўлдик. Биз Ўзбекистон олиб бораётган ислоҳотларни инвестициялар ва сиёсий маслаҳат йўли билан қўллаб-қувватлашда давом этамиз. Шу ерда - Самарқандда сизларни ҳам биздан ўрнак олган ҳолда, мамлакатда фаолроқ бўлишга чақираман", деган ЕТТБ президенти залда йиғилган бизнесмен ва халқаро ташкилотлар вакилларига қарата.

Бироқ Рено-Бассо хонимнинг бу чақириғи Ўзбекистондаги инвестиция муҳити ёмонлашиб бораётганига оид қатор хабарлар чиққан даврга тўғри келган.

Масалан, Испаниянинг "Максам" компанияси шартномани бузиб келгани иддаоси билан Ўзбекистон ҳукумати устидан Лондондаги арбитражга даъво аризаси киритган ва журналистлар билан гаплашган компания вакили Ўзбекистонда ишлаш қийинчиликларини қайд этган эди.

Каримовни ғазабига учраган банк

Самарқандда йирик тадбир бошланишига оз вақт қолар экан, қатор ўзбекистонлик журналистлар 2003-йил майида Тошкентда ўтган айни анжуман қанчалик кўнгилсизлик билан якунланганини ёдга олган.

Ўшанда, хорижий ва мустақил матбуот Ислом Каримов ҳукумати хорижий инвестиция оқимини олиб келиш мақсадида ЕТТБнинг 12-йиллик анжуманини Ўзбекистонда ўтказиш учун жиддий курашгани, аммо Ғарб томони қўйган инсон ҳуқуқларига амал қилиши ва демократияга оид талаблар босимига "чидай олмагани" ҳақида ёзган эди.

Reuters'нинг эслашича, АҚШ элчихонасидан сизган каблограммада ЕТТБ тадбирини Ўзбекистонга олиб келишга бош-қош бўлган ўша вақтлардаги бош вазир ўринбосари Рустам Азимов бу амали учун Ислом Каримовдан "қаттиқ дашном эшитган"и тилга олинади.

Ғарб истаган демократия тамойиллари ҳамда инсон ҳуқуқларига амал қилиш ваъдасини бермаган Каримов ва ЕТТБ муносабатига жиддий дарз кетган.

Оқибатда, банк 2010 йилда Ўзбекистондаги фаолиятини тўхтатганини эълон қилган

Иккинчи ҳукумат таклифи билан 2017 йилда Ўзбекистонга қайтиб келган ЕТТБ қисқа давр ичида мамлакат иқтисодиётидаги йирик ўйинчига айлана олган.

Каримовдан фарқли ўлароқ Мирзиёев хориждан инвестиция ва кредит жалб қилишга жиддий эътибор қаратган.

Натижада, ўтган олти йил давомида мамлакат олган ташқи қарз миқдори каррасига ортган.

Telegram kanalimiz: https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002