Коронавирус энди гуркираётган Ўзбекистон туризмига қанчага тушмоқда? O'zbekiston
Сурат манбаси, BBCuzbek
Коронавирус пандемиясининг авж олиши ва оқибатда дунё бўйлаб давлатларнинг карантинга кириши сайёҳлик соҳасига қаттиқ зарба берди.
Парвозларнинг бекор қилиниши, чегараларнинг ёпилиши ортидан март ойидан бошлаб жаҳон бўйлаб хорижий меҳмонлар рақамларининг кескин тушиб кетишига олиб келди.
Сайёҳлик ширкатлари ва меҳмонхона бизнеси гуллаб яшнаши керак бўлган ёз ойларининг бошига келиб бу кўрсатгич нолга тенглашди.
Ўзбекистон ҳам миллий ҳаво ширкатидан тортиб, меҳмонхоналар ва оддий гидларгача ҳар бир соҳага таъсир қилиб бу оқимдан четда қолмади.
Қуйидаги графиклар туризм саноати барқарор ўсиб, келажакдан катта умид бера бошлаган Ўзбек сайёҳлик соҳаси қандай зарар кўрганини тасвирлайди.
Юз минглаб одам зарар кўрди
Дунё бўйлаб ёйилган карантиннинг таъсири қаттиқ ва тез бўлди.
Сайёҳлик, транспорт ва меҳмонхона соҳасидаги минглаб одамлар ҳаётида ноаниқлик даври бошланди.
Covid-19 биз учун даҳшатли хабар бўлди
Анвар Шерматов Германияда «Давра» ўзбек-олмон жамияти раиси ва сайёҳлик соҳасида тадбиркорлик қилади. Европадан Ўзбекистонга сайёҳ олиб бориш билан шуғулланадиган тадбиркордан пандемия бизнесига қандай таъсир қилгани ҳақида сўрадик.
Сурат манбаси, Facebook.com/anvar.shermatov
Анвар Шерматов Би-би-си билан суҳбатда 2020 йил сайёҳлик бизнеси учун учун ҳар йилгидан ҳам ўзгачароқ тайёргарлик кўрганини, бироқ коронавирус барчасини барбод қилганини айтди.
"Сайёҳлик бизнеси билан шуғулланаман. 2020 йилга ҳар йилгидан ҳам бошқача тайёргарлик қилган эдик, Facebook, Google орқали реклама учун пул тикдик, сайёҳлик ярмаркаларида қатнашдик. Каталоглар чиқариб тарқатдик, ҳамкорларимиз билан янада жипс ишладик. Хуллас, 2020 йил шу вақтгача бўлган туристик сезонлар ичида энг яхшиси бўлиши кутилаётган эди. Билганингиздек, тўсатдан CОВИД-19, биз учун даҳшатли хабар бўлди", дейди у.
Тадбиркорнинг таъкидлашича, март ойининг ярмигача мавсум тўхтамаслигидан умид қилишган.
"Мартнинг яримларигача умидимизни узмадик, Аллоҳдан сўрадик, «Ўзбектуризм»га ёздик, Ўзбекистон бўйича аниқлик киритишларини илтимослар қилдик, аммо кутилганидек ҳамма давлатлар дарвозаларини ёпди. Апрелдан бошлаб кетма кет бориши аниқ бўлган группаларимизни ҳаммасини (кузги сезондан ташқари) бекор қилдик, иложи бўлганларини кузги сезонга, айримларини 2021 йилга кўчирдик, аммо 80 % бекор бўлди".
Анвар Шерматов ҳамон кузги мавсумдан умид қилишаётганини, бироқ унинг ҳам амалга ошишига ишончи йўқлигини айтади.
«Энди бир умидимиз кузги сезондан, лекин униям амалга ошишига ишонмай турибман. Иқтисодий тарафдан яхшигина зарар бу, лекин аксарият мижозларимизга хабар ёзиб келажакда қайтадан биз орқали саёҳат қилишларидан мамнун бўлишимизни ёздик».
Сайёҳлик фирмаларининг олдида мавсум очилишидан бошқа муаммолар ҳам ечилмай турибди. Олдиндан харид қилинган чипталарнинг пулини қайтариб олиш қийин бўлмоқда.
«Учоқ учун сарфланган маблағлар ечимини топгани йўқ, Авиакомпаниялар ҳар хил, ҳа деганда пулни қайтармайди, менимча, бу узоқ давом этадиган жараён», дейди Шерматов.
У карантин вақти соҳасини ривожлантириш учун масофадан туриб бажарса бўладиган ишларни қилган.
«Имкониятдан фойдаланиб веб саҳифамизни янгилашга киришиб кетдик, бекор ўтирмаслик учун. 4 ойдан бери тинмай меҳнат қилаяпмиз, ҳечқурса вебсайт замонавийроқ кўринишга эга бўлсин деб ҳаракатдамиз. Тайёргарликларнинг ҳаммаси энди 2021 йилга қаратилган, бир вақтда 3 та веб саҳифа билан бозорда бўламиз, ИншаАллоҳ», дейди у.
Оиласи билан Берлинда истиқомат қилаётган Анвар Шерматов иқтисодий жиҳатдан қийинчиликка дуч келмаган.
"Оилам билан Берлинда яшайман, оиламнинг бюджетига салбий таъсир кўрсатгани йўқ, буниям айтишим керак, у тарафдан кўнглим тўқ, Аллоҳга шукр!
Ҳамкасблар ҳақида кўп нарса ёзолмайман, Германия тарафдан ҳамкасбларим ходимларини вақтинча ишсиз деб ойлигини давлатдан оберяпти, яқиндан бошлаб Европа Иттифоқига саёҳат қилишга рухсат берилди, кўпчилиги нормал иш режимига қайтди, лекин асосий даромад олиб келувчи мамлакатлар Европа Иттифоқида эмас, бироз сабр қилишларига тўғри келади", дейди Анвар Шерматов.
Чегараларнинг ёпилиши
Халқаро парвозлар бекор қилинганидан ва қўшни давлатлар билан чегаралар ёпилганидан сўнг чет эллик сайёҳларнинг оқими кескин тўхтади.
Карантин вақти Ўзбекистоннинг қўшнилар билан чегараларини ёпиши туризмга энг катта зарбани берди. Чунки сайёҳларнинг катта оқими Марказий Осиё, жумладан, МДҲ давлатларидан келарди.
Даромадни йўқотиш
Ўзбекистон ер юзидаги тез ўсаётган халқаро сайёҳлик марказига айланиш учун ўзини дунёга танитишда қаттиқ меҳнат қилётганди.
Сурат манбаси, Flightradar24
Сурат манбаси, Flightradar24
- Туризм буткул тўхтади, дейди Тошкентдан Дилфуза Мирзаҳмедова.
"Баъзи олдиндан тўлов қилиб қўйган ҳамкорлар ҳам биз ҳам кутишдан бошқа иложимиз йўқ. Бу йилдан аллақачон умид узганмиз. Сабаби вазият яхшиланса ҳам Ўзбекистонга ёки бошқа узоқ манзилга боришга шошилишмаса керак. Солиқларга келсак, имтиёзлар берилган аммо мавжуд бўлмаган тушумга бу имтиёзларни қўллай олмайсиз. Менимча, кредит тўловларини тўхтатиб туришгани кредит олган компаниялар учун яхши ёрдам бўлган бўса керак, лекин бизда кредит йўқ аниқ айтолмайман.
Эндиги режалар албатта қайтадан жалб қилиш, вазият яхшилигига ҳамкорларни ишонтиришдан бошланади. Аммо бунинг учун ўзимизда тиббиёт тизимига ишонч бўлиши, экстренний вазиятда чет эл фуқароси билан қаерга мурожаат қилишни билишимиз керак.
Лекин туристлар орзиқиб кутиб ўтиришибди вазият яхшиланишини. Яқинда шундайлар учун виртуал тур қилдик Хивага. Бир Аргентиналик ҳамкор фирма таклифи билан", дейди у.
Энди нима бўлади?
Бошқа соҳалар каби туризм ҳам пандемиядан олдинги нуқтасидан жуда пастлаб кетди. БМТнинг Жаҳон Туризм ташкилоти бизнесни жонлантириш учун карантин чораларини юмшатишнинг турли вақтлар билан боғлиқ 3 хил сценарийсини ишлаб чиқди.
Графикдан сайёҳлар оқими ва даромад йил давомида ва келаси бошида ҳам кутилганидан пастда бўлиши кўриниб турибди.
Covid-19 инқирози Ўзбекистон дохил барчани орқага катта қадам ташлашга мажбур қилди.
BBCUZBEK.COM билан Telegram орқали +44 7858860002 номери билан боғланинг.
Telegram каналимиз: https://t.me/bbcuzbek
