Ҳаррис ёки Трамп? Хитой АҚШ президент сайловини нега кузатаяпти? Видео

Хитойда одамлар АҚШ сайловларини катта қизиқиш ва бироз хавотир билан кузатмоқдалар. Улар Оқ Уйга ким келишидан қатъи назар, бу ички ва халқаро ҳаётнинг бир неча жабҳаларига таъсир кўрсатишидан қўрқишади.

Яқин-атрофда мусиқанинг кучайиб бораётган оҳангларига рақс тушаётган раққослар бир-бирларини айланар экан, “Муҳими, ҳеч ким урушни хоҳламайди, ” дейди жаноб Хианг истироҳат боғида ўтириб.

У Ритан паркига бошқа қариялар каби рақсни ўрганиш учун келган. АҚШнинг Хитойдаги элчиси яшайдиган уйдан бир неча юз метр узоқликда жойлашган бу манзилда улар мунтазам йиғилиб туришади.

Янги рақс ҳаракатларини ўрганишдан ташқари, яқинлашиб келаётган АҚШ сайлови ҳам уларнинг фикру ёдини қамраб олган.

“Мен Хитой- АҚШ муносабатлари таранглашаётганидан хавотирдаман, — дейди олтмишдан ошган жаноб Хианг — Биз тинчликни истаймиз. ”

Суҳбатни тинглашга бир гуруҳ одамлар йиғилди. Уларнинг кўпчилиги тўлиқ исмларини айтишдан бош тортишди, чунки АҚШ президенти мавзусини муҳокама қилишга рухсат этилса-да, ўз раҳбарларини танқид қилиш мамлакатда улар учун жиддий муаммо туғдириши мумкин.

Улар урушдан хавотирда – фақатгина Вашингтон ва Пекин ўртасидаги можаро эмас, балки Яқин Шарқ ва Украинадаги ҳозирги урушларнинг кучайишидан ҳам. Шу сабабдан етмиш ёшлардан ошиб қолган жаноб Менг Доналд Трамп сайловда ғалаба қозонишидан умид қилади.

“У Хитойга иқтисодий санкциялар қўяди, лекин уруш бошланишини ва жанг қилишни истамайди. Байден эса янада кўп урушга сабаб бўлди. Шунинг учун кўпчилик оддий одамлар уни хуш кўрмайди. Байден Украинадаги урушни қўллаб-қувватлайди. Ваҳонлаки, бу урушда Россия ҳам, Украина ҳам катта йўқотишларга учрайди”, дейди у.

Ижтимоий тармоқ учун рақсларини видеога олаётган опа-сингиллар ҳам суҳбатга қўшилади.

“Доналд Трамп мунозарада лавозимга келгач кейинги 24 соат ичида Украинадаги урушни тўхтатишини айтган, ” дейди улардан бири.

“Ҳаррис ҳақида кўп маълумотим йўқ, лекин у президент Байден билан бир йўлдан бораётган бўлса керак, у урушни қўллаб-қувватлайди. ”

Уларнинг фикрлари Хитой давлат оммавий ахборот воситаларида тарқатилаётган асосий хабарларни ўзида акс эттиради.

Хитой халқаро ҳамжамиятни Ғазо ҳудудида сулҳ тузишга чақирмоқда ва ўзини Яқин Шарқдаги “Араб биродарлари” билан бир сафда деб эълон қилмоқда. Шунингдек, Исроилни қўллаб-қувватлаётган АҚШни танқид остига олади.

Украина масаласида Ташқи ишлар вазири Ван И БМТда Хитойнинг “конструктив рол” ўйнаётганини айтди ва Вашингтонни “вазиятдан ўз манфаатлари йўлида фойдаланаётганликда” айблади.

Кўпчилик таҳлилчилар Пекиннинг бу сайловда аниқ бир номзодни қўллаб-қувватламаётганига ишонишади, лекин Камала Ҳаррис Хитой халқи ва раҳбарлари учун номаълум шахс ҳисобланади.

Аммо баъзилар, АҚШ ва Хитой ўртасидаги энг катта зиддиятлардан бири бўлган Тайван масаласида у Трампдан кўра барқарорроқ эканлигига ишонади.

“Трамп менга ёқмайди. Менимча, АҚШ ва Хитой ўртасида ёрқин келажакдан дарак йўқ – глобал иқтисодиёт ва шунингдек, Тайван муаммоси каби жуда кўп масалалар бор, ” дейди тўрт ёшли боласи билан паркда оилавий ҳордиққа чиққан бир ота.

У Тайван масаласидаги фарқлар охир-оқибат можаро келтириб чиқариши мумкинлигидан қўрқади. “Мен буни истамайман. Мен ўғлимнинг армияга кетишини истамайман, ” дейди у, фарзанди тебратишда давом этишини сўрар экан.

Хитой ўзини ўзи бошқараётган Тайван оролини ўз ҳудуди деб билади ва президент Си “бирлашиш муқаррар” эканлигини айтиб, агар керак бўлса куч ишлатишга ваъда берган. АҚШ эса Пекин билан расмий алоқаларни давом эттиради ва уни “Ягона Хитой сиёсати” бўйича ягона Хитой ҳукумати сифатида тан олади, аммо Тайваннинг ҳам энг муҳим халқаро тарафдори ҳисобланади.

Вашингтон қонун бўйича Тайванга мудофаа қуролларини етказиб бериши шарт ва Жо Байден АҚШ Тайванни ҳарбий йўл билан ҳимоя қилишини айтган. Бу эса стратегик ноаниқлик деб номланувчи ёндашувдан воз кечишдир. Ҳаррис бу даражада очиқ гапирмайди. Яқинда берган интервюсида у “барча давлатларнинг хавфсизлиги ва фаровонлиги учун мажбурият” зиммасига олишини айтиб ўтди, холос.

Доналд Трамп эса дипломатиядан кўра келишувга кўпроқ эътибор қаратади. У Тайванни ўз ҳимояси учун ҳақ тўлашга чақирган. “Тайван бизнинг чип саноатимизни тортиб олди. Биз қанчалар нодонмиз. Улар жуда бой, ” деган эди у яқинда берган интервюсида. “Тайван бизга ҳимоя учун ҳақ тўлаши керак. ”

Трамп ҳақида энг катта хавотирлардан бири шундаки, у Хитой маҳсулотларига 60% бож солмоқчи эканини очиқ-ойдин таъкидлаган.

Бу эса ҳозир Хитой бизнеслари дуч келишни асло хоҳламайдиган нарса, чунки мамлакат иқтисодий инқироздан қутулиш учун етарлича маҳсулот ишлаб чиқаришга интилмоқда.

Хитойдаги вазирлар Доналд Трамп томонидан жорий этилган АҚШ божларига салбий кайфиятда муносабат билдиришади.

Президент Байден ҳам Хитой электрон автомобиллари ва қуёш панелларига нисбатан божлар жорий қилган.

Пекин бу чора-тадбирларни ўзининг глобал қудрат сифатида кўтарилишини тўхтатишга уриниш деб баҳолайди.

“Хитойга бож қўйиш АҚШга ҳеч қандай фойда келтирмайди деб ўйлайман, ” дейди жаноб Хианг, биз учрашган кўплаб одамларнинг фикрини умумлаштириб.

Божлар АҚШ халқига фақатгина зарар етказиб, оддий одамлар учун нархларни оширишдан бошқа нарсага ярамайди, дея қўшимча қилади у.

Гарчи ёш авлод вакилларининг кўпчилиги ватанпарвар бўлсалар-да, улар АҚШга маданият ва урф-одатларни ўрганиш учун маскан сифатида қарашади – бу эса эҳтимол ҳар қандай дипломатик ташаббусдан кўра кўпроқ кучга эга.

Одатда янгиликларни ТикТокдан қабул қилувчи 20 ва 22 ёшли Лили ва Анна АҚШ билан рақобат ҳақида Хитой давлат оммавий ахборот воситаларида тарқатилаётган ватанпарварлик руҳидаги хабарлар ҳақида гапиришади.

“Бизнинг мамлакатимиз жуда гуллаб-яшнаган ва қудратли давлат, ” дейди улар миллий кийимда.

Улар Хитойни севишади, лекин “Қасоскорлар” филми қаҳрамонлари ва Капитан Американи ҳам яхши кўришади.

Уларнинг мусиқий рўйхатидан Тейлор Свифт ҳам жой олган.

Хусусан, 17 ёшли Люси бир кун келиб Америкада ўқишни орзу қилади. У паркда янги ўрнатилган велосипедда спорт билан шуғулланаётиб, битирув кечасидан кейин Ҳолливудга боришни кўз олдига келтиради.

Люси номзодлар орасида хотин-қизлар борлигидан хурсанд. “Ҳарриснинг номзоди гендер тенглиги учун муҳим қадам бўлиб, уни президентликка номзод сифатида кўриш аёлларга илҳом ва куч беради”, дейди у.

Хитой Халқ Республикасида ҳеч қачон аёл раҳбар бўлмаган ва ҳозирда ҳам Хитой Коммунистик партиясининг энг юқори раҳбарияти – Политбюронинг 24 аъзоси орасида бирорта аёл йўқ.

Люси иккала давлат ўртасидаги кучли рақобатдан хавотирда ва Хитой ва АҚШ ўртасидаги муносабатларни яхшилашнинг энг самарали йўли одамлар ўртасидаги мулоқотни кучайтириш деб ҳисоблайди.

Ҳар икки томон эса бунга интилаётганини айтиб келади, аммо Хитойда таҳсил олган америкалик талабалар сони 2011 йилдаги 15, 000 нафардан 800 нафарга тушиб кетди.

Си Цзинпин келгуси беш йилда Хитойга 50, 000 нафар америкалик талабаларни киритишни умид қилмоқда. Аммо яқинда Би-би-си билан бўлган интервюда АҚШнинг Хитойдаги элчиси Николас Бёрнс Хитой ҳукуматининг айрим вакилларини бу ваъдани жиддий қабул қилмаётганликда айблади.

Унинг сўзларига кўра, Хитойда бир неча бор хавфсизлик кучлари ёки ҳукумат вазирлиги АҚШ томонидан олиб борилаётган халқ дипломатиясида хитойлик фуқароларнинг иштирок этишига рухсат бермаган.

Бошқа томондан эса хитойлик талабалар ва академиклар АҚШ чегара ходимлари томонидан ноҳақ нишонга олинаётганликларини билдиришган.

Шунга қарамай, Люси бир кун Америка сафари амалга ошишига, Хитой маданиятини тарғиб қилиш имкониятига эга бўлишига умид қилади.

Яқин атрофда мусиқа бошланаётган пайтда у америкаликларни Хитойга келиб, бу мамлакатни ўрганишга чақиради.

“Биз баъзан бироз тортинчоқ ёки АҚШ одамлари каби киришимли бўлмаслигимиз мумкин, лекин биз меҳмондўстмиз”, дейди у оиласи томон кетар экан.

Би-би-си учун фотосуратларни Хиқинг Ванг олган.

Telegram kanalimiz

https://t.me/bbcuzbek