Ҳаррис ва Трамп сиёсатларидаги фарқ нимада?

Сайлов кунида америкалик овоз берувчилар Демократик вице-президент Камала Ҳаррис ва республикачи Доналд Трамп ўртасида қарор қилишдек катта танлов билан юзлашишади.

Қуйида номзодлар қандай сиёсатни илгари суришаётгани ва турли масалаларда уларнинг қарашлари бир-биридан қандай фарқ қилаётганини кўришингиз мумкин.

Иқтисодиёт

Ҳаррис ишчи оилалар учун озиқ-овқат ва уй-жой нархларини камайтириш илк кунданоқ унинг энг бирламчи вазифасига айланишини айтганди. У озиқ-овқат нархларининг оширилишини тақиқлаш, биринчи марта уй сотиб олувчиларга ёрдам бериш ва уй-жой таклифини ошириш учун рағбатлар тақдим этишга ваъда берган.

Трамп эса “инфляцияни тугатиш ва Американи яна арзонлаштириш”ни ваъда қилган.

Гарчи бу президент назорат қила олмайдиган нарса бўлса-да, у фоиз ставкаларини пасайтиришни ваъда қилмоқда. Шунингдек, Трамп ноқонуний муҳожирларни депортация қилиш орқали уй-жойга бўлган босимни енгиллаштиришини ҳам таъкидлаб келади.

Солиқлар

Ҳаррис йирик бизнеслар ва йилига 400 000 доллар (£305,000) даромад қиладиган америкаликлар учун солиқларни оширмоқчи. Аммо у оилалар учун солиқ юкини енгиллаштирадиган бир қатор чораларни, жумладан, болалар солиқ кредитларини кенгайтиришни эълон қилган.

Трамп эса асосан бойларга ёрдам берган 2017 йилдаги солиқ имтиёзларини кенгайтириш каби бир қатор триллион долларлик имтиёз лойиҳаларини таклиф қилмоқда. У уларни юқори иқтисодий ўсиш ва импортга солиқ солиш орқали молиялаштиришини айтади. Таҳлилчилар иккала солиқ режаси ҳам дефицитни оширишини, бироқ Трампнинг режаси кўпроқ зарарга ишлашини таъкидлайд

Аборт

Ҳаррис аборт ҳуқуқларини ўз кун тартибидаги асосий масала даражасига чиқарди ва репродуктив ҳуқуқларни бутун мамлакат бўйлаб қўллаб-қувватловчи қонунчиликни илгари суришда давом этмоқда.

Трамп эса сўнгги ҳафталарда бу борада асосли фикр билан кўриниш бермади. Унинг президентлик даврида Олий судга тайинлаган уч судя “Роэ Уэдга қарши” номи билан машҳур аборт қилиш ҳуқуқини бекор қилишда муҳим рол ўйнаганди.

Иммиграция

Ҳаррис жанубий чегара инқирозининг асосий сабабларини ҳал қилишни ўз зиммасига олган эди. Шу сабабдан ҳам, шимолга оқиб келаётган муҳожирлар оқимини тўхтатишга қаратилган ҳудудий сармоялар учун миллиардлаб хусусий маблағларни жалб қилган. 2023 йил охирида Мексика орқали ўтган одамлар сони рекорд даражага етганди, аммо кейинги давр ичида бу рақамларда сезиларли пасайиш кузатилди. Ҳаррис бу масала юзасидан унинг позицияси қатъий эканлигини билдира туриб, одам савдосига қарши курашда намуна ўлароқ Калифорниядаги прокурорлик тажрибасига урғу бериб ўтади.

Трамп девор қуриш ва назоратни кучайтириш орқалигина чегарани ёпиш мумкинлигини таъкидлаган. Бироқ у республикачиларга Ҳаррис томонидан қўллаб-қувватланган икки томонлама қатъий чегарага оид қонун лойиҳасидан воз кечишни тавсия қилади. Шунингдек, Трамп АҚШ тарихидаги энг катта ноқонуний мигрантларнинг оммавий депортациясини амалга оширишни мақсад қилган. Мутахассислар эса у бу йўлда жуда кўп қонуний муаммоларга дуч келишини айтади.

Ташқи сиёсат

Ҳаррис Украинани “қанча керак бўлса, шунча қўллаб-қувватлаш”ни ваъда қилади. У сайловда ютар экан, Хитой эмас, АҚШ “21-аср учун рақобатда ғалаба қозонишини” таъминлашни ваъда қилади. Ҳаррис узоқ вақтдан бери Исроил ва Фаластин ўртасида икки давлатли ечимни қўллаб-қувватлаб келади ва Ғазодаги урушни тугатишга чақиради.

Трамп изоляционист ташқи сиёсатни олиб боришни ва АҚШни дунёнинг бошқа жойларидаги низолардан узоқлаштиришни истайди. У Россия билан музокаралар орқали Украинадаги урушни 24 соат ичида тугатишга ваъда берган, демократлар бу ҳаракатни Владимир Путин учун туртки бўлади, деб айтишган. Трамп ўзини Исроилнинг қатъий тарафдори сифатида кўрсатади, аммо Ғазодаги урушни қандай тугатиши ҳақида аниқ фикр билдирмайди.

Савдо

Ҳаррис Трампнинг импортга божхона тарифларини жорий этиш режасини танқид қилиб, бу ишчи оилаларга ҳар йили 4 000 долларга тушадиган миллий солиқ эканлигини айтади. Унинг ўзи эса импортга солинадиган солиқларни мақсадли йўналтиришни режалаштирган.

Трамп божхона тарифларини ўз кампаниясининг бирламчи ваъдасига айлантирди. У аксарият хорижий товарларга янги 10-20% божхона солиғи ва Хитойдан келтирилган маҳсулотларга эса юқори солиқ жорий қилишни таклиф қилган.

Иқлим

Ҳаррис юз миллиардлаб долларни қайта тикланадиган энергия, транспорт воситалари, солиқ кредитлари дастурларига йўналтирган инфляцияни камайтириш тўғрисидаги қонунни қабул қилишда вице-президент сифатида фаол иштирок этган эди. Аммо у газ ва нефт қазиб олишда экологлар зарарли деб ҳисоблайдиган гидравлик ёрилиш усулига қаршилигидан воз кечган.

Трамп эса Оқ уйдаги пайтида юзлаб экологик ҳимоя чоралари, шу жумладан, электр станциялари ва транспорт воситаларидан карбонат ангидрид чиқиндиларига қўйилган чекловларни бекор қилган эди. Бу сафарги кампанияда эса у Арктикадаги қазиш ишларини кенгайтиришга ва электр транспорт воситаларини танқид қилишга ваъда бермоқда.

Соғлиқни сақлаш

Ҳаррис дорилар нархини пасайтиришни ва инсулин нархини 35 долларда чеклашни жорий қилган Оқ уй маъмуриятининг бир қисми бўлган.

Трамп эса президент сифатида миллионлаб одамларга суғуртани кенгайтирган Аффордабле Cаре Аcтъини бекор қилишга уринмаслигини айтади. У солиқ тўловчилар маблағлари ҳисобидан молиялаштириладиган туғиш даволашини қўллаб-қувватлайди, аммо бу лойиҳа Конгрессдаги республикачилар томонидан қаттиқ қаршиликка учраши мумкин.

Жиноятчилик

Ҳаррис рақибини ўзи билан таққослар экан, прокурорлик тажрибасини мисол сифатида олиб, Трамп содир этган жиноятга урғу беришга ҳаракат қилади.

Трамп эса наркокартелларни йўқ қилиш, тўда зўравонликларини бостириш ва демократлар бошқарадиган жиноятларга тўла шаҳарларни қайта тиклашга ваъда беради.

Қуроллар

Ҳаррис қурол зўравонлигининг олдини олишни мақсад қилган. Қурол эгалари ўлароқ, у ва Тим Валс кўпинча бу борада қонунларни кучайтиришни тарғиб қилишади. Аммо улар қуролга оид қонунларни кенгайтириш ёки штурм қуролларини тақиқлаш каби чораларни кўриш учун Конгресс ёрдамига муҳтож бўлади.

Трамп ўзини иккинчи тузатиш (қурол сақлаш ҳуқуқи) бўйича қатъий ҳимоячи сифатида кўрсатади. У май ойида Миллий ўқотар қурол ассоциациясига мурожаат қила туриб, ўзини уларнинг энг яқин дўсти деб атаган.

Марихуана

Ҳаррис марихуанани кўнгил очиш учун истеъмол қилишни декриминализация қилиш керак дейди. У жуда кўп одамлар шунчаки сақлаб юргани учун қамоққа олинганини ва қора танли ҳамда лотин америкалик эркакларнинг ҳибсга олиниш сони мутаносиб эмаслигини таъкидлайди.

Трамп ўз позициясини юмшатди ва шахсий фойдаланиш учун оз миқдордаги марихуана учун “кераксиз ҳибсга олиш ва қамоққа ташлашларни” тўхтатиш вақти келганини айтди.

Telegram kanalimiz: https://t.me/bbcuzbek

BBC.COM/UZBEK

Telegramda bog'lanish raqami +44 7858860002