Yas ilan edilen ülkede sokaklar sessiz

Göreve geldikten sonra Türkmenbaşı adını alan Saparmurat Niyazov dün Türkiye saatiyle 22:10'da ölmüştü.

1999 yılında parlamento tarafından 'ömür boyu cumhurbaşkanı' seçilen Niyazov'un kalbinden rahatsız olduğu biliniyordu.

66 yaşındaki Niyazov, bağımsızlığından bu yana doğal gaz zengini ülkesinin kaderini elinde tutuyordu.

Niyazov'un katı yönetimi altında ülkedeki muhalifler baskı altındaydı, önemli bir bölümü sürgünde yaşıyordu.

Niyazov yerini alacak bir siyasi varis belirlemediğinden, önümüzdeki günlerde bir iktidar mücadelesi yaşanacağı tahmin ediliyor.

Cumhurbaşkanlığı görevine geçici olarak Başbakan Yardımcısı Kurbangeldi Berdimuhammedov atandı.

Normal koşullarda bu görevi vekaleten üstlenmesi gereken meclis başkanı hakkında halihazırda bir soruşturma yürütülüyor.

Her yerde Türkmenbaşı

Niyazov, iktidarda olduğu süre içinde şahsının yüceltilmesine dayanan bir siyasi kült yarattı, gün ve aylara Türkmen kahramanlarının ve yakınlarının adlarını vermek gibi icraatlara imza attı.

	Halkın önemli bir bölümü ondan başka lider tanımıyor

Tüm resmi binalarda portreleri bulunan Niyazov'un heykelleri ülkenin dört bir yanında meydanları süslüyordu.

Sadece caddelere veya bazı binalara değil, ülkenin en yüksek tepesine ve bir meteora da Türkmenbaşı ismi verildi.

Yedi kitap yazan Niyazov, tarihsel ve dini konuları tartıştığı Ruhname adlı kitabın okullarda okutulmasına karar vermiş, kitabın sıkça okunmasının cennet yolunu açacağından söz etmişti.

Dokuz yıl önce bir kalp ameliyatı geçiren Niyazov, daha sonra sigarayı bırakmış ve tüm bakanlarına kendisini izlemeleri yönünde emir vermişti.

Nüfusun büyük bölümü Türkmenbaşı dışında bir lider tarafından yönetilmemiş olan Türkmenistan için Niyazov'un ölümünün psikolojik bir darbe olacağı görüşü dile getiriliyor.

Cenaze töreninin başkent Aşkabat'ta Pazar günü yapılacağı açıklandı. Törene Türkiye'den Dışişleri Bakanı Abdullah Gül katılacak.

Cenaze töreninin düzenlenmesini de Başbakan Yardımcısı Kurbangeldi Berdimuhammedov üstleniyor.

21 yıllık tartışmalı iktidar

1985 yılında Türkmenistan Komünist Partisi'nin başkanı olan Niyazov, 1991'de bağımsızlığını ilan eden Türkmenistan'ın ilk cumhurbaşkanı seçilmiş ve 1999 yılında ise meclis tarafından ''ömür boyu cumhurbaşkanı'' ilan edilmişti.

Saparmurat Niyazov geçen yıl, "Kimse sonsuza dek yaşamaz, bir halef bulmak gerekiyor" diyerek sürpriz şekilde 2009'da cumhurbaşkanlığı seçimleri yapılacağını açıklamıştı.

Niyazov bu seçimde üç ya da dört adayın yarışması gerektiğini söylemiş, kendisinin aday olup olmayacağı hakkında da ise yorum yapmamıştı.

Uluslararası Kriz Grubu'ndan Orta Asya Proje Başkanı Michael Hall, ''Niyazov, fiilen devletin kendisiydi. Herhangi bir konuda aldığı kararlar ve verdiği talimatlar sorgulanmaz yasalardı'' diyor.

Siyasi yorumcular Niyazov'un ardında karamsar bir tablo bıraktığını düşünüyor.

Niyazov döneminde Türkmenistan, ülkenin geniş doğal gaz kaynaklarına sahip olmasına rağmen eğitim, sağlık ve sosyal yardım alanlarında ciddi biçimde geriledi.

Türkmenbaşı, muhaliflerine baskı uyguladığı gerekçesiyle insan hakları grupları tarafından sık sık eleştiriliyordu.