Emre Temel: İsrail'in, Hizbullah'ın silahsızlandırılması yönündeki talebini ne kadar gerçekçi buluyorsunuz?

Robert Fisk: Bu gerçekçi olmayan bir talep. Buna inanmak, kendi kendinizi aldatmak olur. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi de 1559 sayılı kararıyla aynı yönde talepte bulunsa da bu gerçekçi değil. Burada gerçek sorun şu: Hizbullah, Suriye ve İran'ın bir 'kurumu' ve eğer onu silahsızlandırırsanız, ortada Hizbullah diye birşey kalmaz. Hizbullah'ın gücü sadece, Lübnan Parlamentosu'nda temsil edilen siyasî bir örgüt olmasından gelmiyor. Sert, disiplinli ve acımasız bir gerilla ordusundan söz ediyoruz. Hizbullah'ın silahsızlandırılması, uluslararası çapta istense de, pratikte yerine getirilemez. Esir alınan İsrail askerlerinin serbest bırakılmaları sağlanabilir, bir ateşkes ilan edilebilir ancak Hizbullah'ın silahsızlandırılması olacak şey değil.

E.T.: Independent gazetesindeki yazılarınızda İsrail dışında, bölgede krizi tırmandırmakla eleştirdiğiniz ülkelerin başında Suriye geliyordu. Acaba Suriye, Lübnan üzerinden İsrail'le dolaylı olarak savaşa mı girdi?

R.F.: Evet. Kesinlikle. Sınır geçilerek İsrail içinde bir saldırı düzenlenmesi, iki askerin esir alınması, diğer üçünün öldürülmesi... Suriye'nin görüşü alınmadan, böyle bir saldırı asla düzenlenmezdi. Suriye'nin dolaylı olarak olaya karıştığına şüphe olmadığını düşünüyorum. Ancak genelde olduğu gibi sonuçta, Suriye'nin İsrail'le savaşının bedelini ödeyenler yine Lübnanlılar oluyor. Belki Fransa Başbakanı Dominiqe De Villepin Beyrut'taki temasları sonrası Suriye'ye geçecek, Cumhurbaşkanı Beşar Esad'dan, o ünlü tabirle, "etkisini" kullanmasını isteyecek. Geçen yıl Lübnan'dan açıkça küçük düşürücü bir şekilde geri çekilmesinden sonra sonuçta yeniden Suriye'nin Orta Doğu'daki politik ve diplomatik nüfuzuyla yüzleşeceğiz.

E.T.: Beyrut merkezli Orta Doğu muhabirliğiniz sırasında son 30 yılda bölgede çok sayıda kriz gördünüz, yaşadıklarınızı yazılarınız ve kitaplarınızla okurlarınıza aktardınız. Son durumu nasıl değerlendiriyorsunuz?

R.F.: Lübnan'daki mevcut kriz son yıllarda görülenlerin en büyüğü. Krizin daha da da ciddi şekilde sürme potansiyeli de bulunuyor. Görüyoruz ki Lübnanlı gerillalar, ki burada Hizbullah'tan söz ediyoruz, uzaktan kumandayla kontrol edilen füzelerle İsrail donanmasına ait bir gemiyi vurabiliyor. Hayfa'ya füze atabiliyor. Tüm bunlar, askerî olarak yeni gelişmeler. Söz konusu füzelere sahip oldukları sürece gerillaların dikkate değer bir askerî kapasiteye sahip olduklarını gösteriyor. Oysa daha önce hiç bu noktaya gelmemiştik.

E.T.: Peki Lübnan'daki mevcut krizde nihai nokta ne olabilir?

R.F.: Bakın, tüm savaşların bir sonu vardır, o sırada hissedilmese bile. Bugün Lübnan'da ise tehlike şu: Ülkeyi yok edecek, uzun süreli bir bombardımana tanık olacağız. Halen Lübnan'da demokratik yollarla seçilmiş, Batı yanlısı bir hükümet var. Ancak eğer Lübnanlıları koruyamaması nedeniyle bu hükümet çökerse, Suriye yanlısı bir hükümet geri gelebilir. Suriye ordusu yeniden ülkeye çağrılabilir. Bu durumda İsrail'in tehdit ettiği gibi 20 yıl öncesine geri döneriz. Halen en büyük tehlike bu.