Oana Lungescu BBC Brüksel muhabiri

Avrupa Birliği'nin önündeki en önemli dönemeç anayasanın kabulünü sağlamak

Genişlemenin üzerinden bir yıl geçti ve Avrupa Komisyonu'nun başkanı Jose Manuel Barroso, yıldönümünü, Avrupa Birliği'nin itici gücü olan ve sonuç üreten, ''diğerlerine'' karşı açıklığın güçlü bir anımsatıcısı olarak tanımlıyor.

Barroso'ya göre, genişleme, siyasi ve ekonomik istikrarla demokrasi ve insan haklarının pekiştirilmesini ve Avrupa Birliği'nin uluslararası konumunu güçlendirdi.

Ancak Barroso, genişlemenin aynı zamanda, Avrupa kimliği, sınırları ve gelecekteki işlevi konusunda da yeni soruları tetiklediğini de kabul ediyor.

Avrupa Birliği genişlemenin ardından daha önce eşi benzeri görülmemiş sayıda yoksulları kucaklarken, bu konuda hem doğuda hem de batıda korkuların çok azı gerçeğe dönüştü.

Doğu Avrupa'da fiyatların bir bölümü artarken, yabancı yatırım ve ihracattaki artış daha büyük oldu.

Yeni üyelerin en büyüğü olan Polonya, Almanya'ya şimdi, geçmişten yüzde 30 daha fazla gıda ürünleri ihracatı gerçekleştiriyor.

Polonya'nın gıda ihracatı yüzde 30 arttı

Polonyalı çiftçiler, bir milyar beş yüz milyon Euro'ya yakın tutarda yardım elde edince en çok muhalif olanlardan en coşkulu destekçiye dönüştü.

Doğu Avrupa'da, ekonomik büyüme, Avrupa Birliği'nin geçen yılki büyümesinin iki katı düzeyinde, yani yüzde 5 oranındayken, Baltık ülkelerinde ve Slovakya'daki büyüme bu orandan da daha yüksek oldu.

Yeni üyeler Euro'ya hazırlanıyor

10 yeni üyeden altısı, daha şimdiden, gelecek birkaç yıl içinde euro'yu para birimi olarak kabul etmek yönünde kararlı adımlar atmış durumda.

Bu ülkeler ayrıca, Avrupa Birliği yasalarını uyarlama konusunda da ilk sıralarda yer alıyor.

Son çalışmalara göre, Avrupa Birliği talimatlarının uygulanmasında birlik ortalaması yüzde 3,6 olarak gerçekleşirken, Litvanya, bu talimatların yüzde 99'unu uygulamış durumda.

Ancak, bu küçük, vergi reformlarıyla körüklenen açık ekonomileri, herkes memnuniyetle karşılamıyor.

Sözgelimi, birliğin önde gelen iki ülkesi Fransa ve Almanya, gerçi, büyük sayıda istihdam olanağının ve şirketlerin yatırım olanaklarının Doğu Avrupa'ya kaydığı yönünde çok az kanıt olmasına karşın, adil olmayan vergi rekabeti ve ucuz işçi politikalarından yakınıyor.

Yalnızca üç ülke emek piyasalarını herhangi bir sınırlama getirmeksizin açmasına karşın, göçmen yığınlarının Batı'ya yöneldikleri endişesi de büyük oranda temelsiz çıktı.

Türkiye'nin AB üyeliği hem Avrupa'da yoğun tartışma konusu

İsveç, yeni üyelerden 4 bin göçmen kaydı yaparken, İrlanda'da çalışma izni için başvuranların sayısı en az 75 bin oldu.

İngiltere'de ise, beklenenin 10 katı, yanı 130 bin kişi çalışma izni başvurusunda bulundu. İçişleri Bakanlığı'na göre, işsizlik ve sağlık ödeneği için başvuranların sayısı ise yalnızca 800 oldu ve bu başvuruların yüzde 97'si reddedildi.

İş ve işçi bulma şirketlerinin verilerine göre, Polonyalı tesisatçılar, Macar doktorlar ve Letonyalı şoförler, İngiltere'deki emek piyasasında varolan, el becerisi ve nitelik gerektiren çalışan açığını karşıladı.

Bulgaristan ve Romanya rahat

Siyasi açıdan, yeni gelenler Avrupa'nın Rusya'ya yönelik duruşunu güçlendirirken, Ukrayna’da ve eski Sovyetlerin diğer bölgelerindeki demokratik değişimleri destekledi.

Polonya ve Litvanya Avrupa Birliği'nin daha da ileri giderek, Ukrayna'ya tam üyelik beklentisi sunmasını istiyor. Ancak, bu ülkelerin genişleme arzusunu paylaşanlar, bir kaç ülkeyi geçmiyor.

Genişlemenin üzerinden geçen bir yılda, Avrupa Birliği, bazılarına göre, ''genişleme hüznü'' yaşıyor.

Örneğin Fransa'da, bazıları, bir zamanlar Avrupa Birliği entegrasyonunun motor gücü olan ülkelerinin, Amerikan yanlısı, ultra liberal sonradan görmeler tarafından kenara itildiğini düşünüyor.

Eğer, sonuçta, Fransa, ay sonunda yapılacak referandumda anayasayı reddederse, Avrupa Birliği, hız kesme riskiyle karşı karşıya.

Türkiye tam üyelik müzakerelerine 3 Ekim'de başlıyor

Özellikle Türkiye'ye doğru, ama Hırvatistan ve diğer Balkan ülkelerine de yönelik daha kapsamlı bir genişleme, beklenenden daha uzun sürebilir.

Bulgaristan ve Romanya'nın 2007'de üye olmaları planlanıyor ki, gerçi bu da bir yıl ertelenebilir. Ama sonuçta, bu iki ülke, geçen hafta imzaladıkları katılım anlaşmasıyla işlerini sağlama bağlamış durumda ve dolayısıyla Avrupa Anayasası'na ne olursa olsun, birliğe üyelikleri kesin gibi.

Ve bunlar üye olduğunda da, Avrupa Birliği kapılarını uzunca bir süre için kapatabilir.