Liderler kendilerini uzun bir günün beklediğini söylüyor

Liderlerin bir diğer hedefi de Avrupa Komisyonu Başkanı üzerinde de uzlaşma sağlamaktı ancak görüşmeler son saatlerde sert açıklamalara sahne oldu.

İngiltere Başbakanı'nın sözcüsü, Alman ve Fransız yönetimlerinin tavrını 'müessif' diye niteledi.

Fransa Cumhurbaşkanı Jacques Chirac ise, anayasa metninin daha fazla sulandırılmasını kabul edemeyeceğini söyledi.

Bu açıklama, İngiltere'nin ulusal vetoyu koruma ve anayasayla birlikte yürürlüğe girecek Temel Haklar Sözleşmesi'nde ulusal çalışma yasalarının baltalanmaması gibi taleplerinde istediğini elde etmesine bir atıf olarak görülüyor.

İngiltere ve Fransa komisyon başkanlığı üzerinde de tartışma yaşıyor.

İlk gün geç saatlere dek süren görüşmelere rağmen Komisyon başkanının kim olacağı konusunda ilerleme sağlanamamıştı. Fransa ve Almanya'nın desteğini alan Belçika Başbakanı Guy Verhofstadt'ın adaylığına, İngiltere karşı çıkmayı sürdürüyor.

İngiltere Başbakanlık Sözcüsü, bugün Fransa'nın anayasa üzerinde görüşmeler başlamadan kendilerini eleştirmeye giriştiğini, Almanya'nın ise anayasa görüşmeleri ile birlik başkanlığı üzerindeki tartışmaları birlikte masaya getirmeye çalıştığını söyleyerek bu ülkeleri eleştirdi.

Bu açıklama, zirvelerde olağan kabul edilen ancak kapalı kapılar ardında kalan gerginlikleri kamuoyuna yansıtması açısından dikkat çekici görülüyor. Bazı gözlemciler bunu Tony Blair'in İngiltere'deki seçmenlere mücadeleci bir tavır izlediği mesajını verme çabası olarak görüyorlar.

Uzlaşma sağlayabilen aday yok

Komisyon başkanlığı için şu ana kadar adı en çok öne çıkan isim Belçika Başbakanı Guy Verhofstadt oldu. Ancak Almanya ve Fransa'nın desteklediği Verhofstadt'a İngiltere direniyor.

KOMİSYON BAŞKAN ADAYLARI Guy Verhofstadt - Belçika Başbakanı Jean-Claude Juncker - Lüksemburg Başbakanı Antonio Vittorino - Komisyon üyesi Pat Cox - Avrupa Parlamentosu Başkanı Bertie Ahern - İrlanda Başbakanı Javier Solana - AB Dış ilişkiler sorumlusu Chris Patten - Komisyon üyesi

Jacques Chirac, bu kişinin AB para birliğinin üyesi olması gerektiğini vurguluyor.

İngiltere ise Verhofstadt'ın görüşlerinin federal bir yapıyı çok fazla destekler nitelikte olduğunu belirtiyor. Polonya, İtalya, Portekiz ve Yunanistan'ın da Verhofstadt konusunda itirazları var.

Bu itirazların Irak savaşına muhalefet eden Belçika lideri ile, bu alanda yaşanan anlaşmazlığın da rolü olduğu düşünülüyor.

Bu sorunu aşmak için önerilen isimler arasına son olarak Avrupa Komisyonu’nun dış ilişkilerden sorumlu yetkilisi Chris Patten da katıldı.

Hedef anayasa düğümünü çözmek

Anayasa üzerinde AB üyeleri arasındaki temel anlaşmazlık noktalarının başında, oylama hakları geliyor.

Dönem başkanı İrlanda, uzlaşma formülü olarak oy çokluğuyla alınacak kararlarda üye ülkelerin yüzde 55’inin onayının zorunlu olmasını, bu ülkelerin de Avrupa Birliği nüfusunun yüzde 65’ini temel almasını öneriyor.

Avrupalı liderlerin çözüm aradıkları bir sorun, hangi kararların oybirliği yerine çoğunluk oyuyla alınabileceği.

Üye sayısı 15’den 25’e çıkan Avrupa Birliği’nde daha fazla kararın çoğunluk oyuyla alınması gerektiğini, aksi takdirde, her üye ülkenin veto hakkının bulunduğu bir sistemde karar alma sürecinin tıkanacağını hemen herkes kabul ediyor.

Üyelerin belli alanlardaki veto hakları ile Avrupa Komisyonu'nda görev yapacak üyelerin sayısı da diğer başlıklar.

İrlanda, Komisyon'un genişlemeden sonra 25'e yükselen üye sayısının yeniden 18'e çekilmesini öneriyor.

Anayasa üzerindeki görüş ayrılıkları, çalışmaların 2003 Aralık ayında tamamlanması hedefinin gerçekleşmemesine yol açmıştı. Bu nedenle de metin 1 Mayıs 2004'teki genişlemeye yetişmedi.

Liderlerin bu kez 25 üyeyle masaya oturdukları zirvede yine bir anlaşmaya varılamazsa, birlik görünür gelecekte halihazırdaki sistemle faaliyet göstermeye devam edecek. Ancak bunun uzun vadede kurumların tıkanmasına yol açabileceği belirtiliyor.

Anayasa, birlik bünyesinde şimdiye dek yapılan anlaşmaları bir çerçeveye oturtmasının yanı sıra, iki önemli makam oluşturulmasını öngörüyor.

Avrupa Birliği Başkanlığı sayesinde, altı ayda bir el değiştiren dönüşümlü başkanlık sistemi ortadan kalkacak. Ayrıca bir de birliğe bir AB Dışişleri Bakanı atanacak.