Seçim sonuçları: İkinci turda seçime katılım ve adayların oy oranları illere göre nasıl değişti?

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Pazar günü resmi olmayan sonuçlara göre oyların yüzde 52,18'ini alarak yeniden göreve seçildi. Cumhur İttifakı'nın adayı Erdoğan, seçimin ikinci turunda tüm illerde oy oranını artırmayı başardı. Oy sayısı ise yalnızca Batman'da 1209 kişi azalırken, diğer tüm illerde arttı.

En yüksek oy oranı artışı 7,93 puanla Iğdır'da olurken, en düşük artış 0,98 puanla Edirne'deydi.

Erdoğan genel olarak muhalefetin güçlü olduğu yerlerde oyunu daha az artırdı. İç Anadolu, Karadeniz ve Doğu Anadolu'da ise oy artışı daha fazla oldu.

Millet İttifakı Cumhurbaşkanı Adayı ve CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu ise ülkenin batısında oy oranını Erdoğan'a kıyasla daha fazla artırmayı başarsa da özellikle HDP/YSP'nin güçlü olduğu çoğu ilde oy oranında gerileme yaşadı.

Bazı uzmanlara göre, Batı illerindeki Sinan Oğan ve Muharrem İnce seçmenini çekmek için atılan adımlar ve Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ ile imzalanan protokol, Batı'daki illerde oy artırmaya yararken Kürt illerindeki oy oranının düşmesine yol açmış olabilir. Zira Kılıçdaroğlu'nun oy kaybettiği illerin tamamı, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da.

Bu argümanı destekleyen bir diğer veri de ikinci turda sandığa katılım oranındaki değişim oldu.

Ülke genelinde Tunceli dışında her ilde katılım oranı ilk tura göre azaldı.

Fakat bu azalış Türkiye'nin batısında daha az olurken Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da daha fazla oldu.

Iğdır 7,14 puanlık azalışla başı çekerken, ilk turda sandığa katılım oranının en düşük olduğu il Ağrı'da katılım yüzde 72,86'dan yüzde 65,81'e geriledi.

Fakat bu illerin nüfuslarının düşük olması nedeniyle Doğu ve Güneydoğu'daki düşüşün Türkiye geneline etkisi büyük şehirler kadar değildi.

Kılıçdaroğlu'nun önde olduğu İstanbul, Ankara ve İzmir'de 550 bin civarında kişi, ilk turda oy vermesine rağmen ikinci turda oy kullanmadı.

Türkiye genelinde iki tur arasındaki geçerli oy düşüşünün çeyreğinden fazlası bu üç şehirden geldi.

BBC Türkçe'ye konuşan araştırmacı Reha Ruhavioğlu, Kürt illerinde sandığa katılım Türkiye ortalaması seviyesinde olsa ve sandığa gitmeyen kişiler Kılıçdaroğlu'na oy vermiş olsa bile bunun kazananı değiştirmeye yetecek bir miktar olmayacağını vurguluyor:

"Muhalefetin seçimi kazanamamasında, büyük şehirlerdeki katılım oranının düşmüş olması daha etkili.

"Gördüğüm kadarıyla Türkiye'nin genelinde katılımı düşüren şeylerden biri Kemal Kılıçdaroğlu'nun ilk turda beş puan geride olması ve Erdoğan'ın kazanmaya çok yakın olması nedeniyle muhalif seçmende yaşanan demoralizasyon.

"Erdoğan Oğan'ın desteğini aldığı gün seçimi kazanmış gibi gözüküyor, 'Nasıl olsa kazanamıyor' diye sandığa gitmemiş bir grup seçmen.

"İkinci tur kampanyası morali bozulan bu seçmeni sandığa götürmeyi başaramadı."

Ruhavioğlu HDP'nin ikinci tur öncesinde Kılıçdaroğlu'na desteğini açıklamayı, CHP liderinin Ümit Özdağ ile görüşmesi sonrasına bıraktığını ve bu yüzden yalnızca üç gün kampanya yapabildiğini, bunun da yetersiz kaldığını aktarıyor:

"HDP'nin son bir hafta bütün teşkilatlarını güçlü olduğu illere yığarak, kırsaldan başlayarak yoğun bir kampanya yapması gerektiğini vurguluyordum seçimden önce."

Ruhavioğlu, CHP'nin de uzun bir aradan sonra ilk kez vekil çıkardığı Diyarbakır ve ikinci defa vekil çıkardığı Şanlurfa'da güçlü bir ikinci tur kampanyası yürütemediğini de ekliyor.