Dezenformasyon teklifi TBMM Adalet Komisyonu'nda bazı değişikliklerle kabul edildi

    • Yazan, Ayşe Sayın
    • Unvan, BBC Türkçe, Ankara
  • Okuma süresi: 3 dk

AKP ve MHP'nin, "dezenformasyonla mücadele" gerekçesiyle hazırladığı "Basın Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapan Kanun Teklifi" TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edildi. Teklifin "dezenformasyon" suçunu düzenleyen ve Türk Ceza Yasası'na "halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" suçunun eklenmesini öngören 29. maddesinin görüşmelerinde iktidar ile muhalefet milletvekilleri arasında sert tartışmalar yaşandı. Madde üzerinde konuşan, Yargıtay 8. Ceza Dairesi Üyesi İhsan Baştürk'ün, sözkonusu maddeye yönelik eleştirilerine AKP ve MHP'liler, "Suç felsefesi yaptı", "Afaki boş değerlendirme" diyerek tepki gösterdi.

Basın ve sosyal medyaya yeni yaptırımlar getiren, internet haber sitelerinin de süreli yayın kapsamına alınarak çalışanlara basın kartı verilmesi yolunu açan 40 maddelik yasa teklifi, kısmi değişikliklerle komisyonda kabul edildi.

Muhalefet 29. Maddenin çıkarılmasını istedi

Teklifin en çok tartışma yaratan ve basın meslek örgütlerinin de tepki gösterdiği 29. Maddenin görüşmelerinde iktidarla, muhalefet milletvekilleri arasında sert tartışmalar yaşandı. Muhalefet, "halkı yanıltıcı bilgiyi alenen yayma" suçunu işleyenlerin, 1 yıldan 3 yıla kadar hapisle cezalandırılmasını öngören maddenin tekliften çıkarılmasını istedi.

Yargıtay Üyesi uyardı: Yüzde 99 basın yoluyla işlenir

Milletvekillerini konuşmasının ardından madde üzerinde söz alan Yargıtay 8. Ceza Dairesi Üyesi İhsan Baştürk, sözkonusu suçun yüzde 99 oranında basın yoluyla işlenebileceğini belirterek, ağırlaştırılmış neden olarak sayılmasının yasa yapma tekniği açısından sorunlu olduğuna işaret etti. Anayasa Mahkemesi'nin Türk Ceza Yasası ve diğer özel yasalara ilişkin verdiği iptal kararlarında, "belirlilik" ilkesine dikkat çektiğini belirten Baştürk, 29. Maddedeki "ülkeni iç ve dış güvenliği", "kamu barışını bozma" kavramlarının, "belirlilik" ilkesi açısından sıkıntı yaratacağını vurguladı:

"Ülkenin iç ve dış güvenliği' kavramı, 'kamu barışını bozma' kavramı... Bunların içeriğinin belirlenmesinin yargı erki tarafından uygulanmasında önemli tartışmalar çıkabileceğini tahmin etmek hiç de güç değildir. 'Ülkenin iç ve dış güvenliği, kamu düzeni ve genel sağlığı' ile ilgili bilginin ne olduğunun belirlenmesi oldukça güçlük arz edecektir. Akabinde bu bilginin ne olduğu belirlense bile 'kamu barışını bozmaya elverişli şekilde yayılması' unsurunun belirlenmesi de ayrı bir güçlük olarak karşımıza çıkmaktadır. Diğer taraftan teklif metninde yer alan 'alenen yayma' ifadesinin ne olduğunun belirlenmesi, uygulamada güçlük doğurabilecek nitelikte gözüküyor."

AKP ve MHP'liler tepki gösterdi

Baştürk'ün bu açıklamalarına, teklif sahipleri MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, "Suç felsefesi yaptı"; AKP Milletvekili Ahmet Özdemir ise "Boş hikaye anlattın. Dört tane ana unsur var. Bir tanesi bile eksik olsa bu suç işlenemez. Afaki içi boş değerlendirme. Bu değerlendirmeyi kabul etmiyorum" sözleriyle tepki gösterdi.

Muhalefet milletvekilleri, bu sözlere tepkiyle karşılık verirken, CHP İzmir Milletvekili Tuncay Özkan, söz talebine olumsuz yanıt veren Komisyon Başkanı Abdullah Güler'e, "Yargıtay'da uygulamayı yapacak olanı sustur, gazeteciyi sustur. Buyur sen konuş" diye tepki göstererek komisyonu terk etti.

Tartışmaların ardından "Suçun, failin gerçek kimliğini gizlemek suretiyle veya bir örgütün faaliyeti çerçevesinde işlenmesi halinde cezaların yarı oranında artırılacağı"na ilişkin ikinci fıkrasında AKP önergesiyle "mini rötuş" yapıldı. Kabul edilen önerge, "suçun" ile "failin" sözcüklerinin yerinin değiştirilmesini içeriyor.

Haberin başlığını atlayın ve okumaya devam edin
En çok okunanlar

Haberin sonu

Yasa teklifinin 5, 7, 9, 11, 14 ve 15'nci maddelerinde yapılan kısmi değişiklikler muhalefet ve basın meslek örgütlerinin talepleri kabul görmedi.

Komisyon'da görüşmeler devam ettiği sırada Çağdaş Gazeteciler Derneği (ÇGD), "AKP-MHP oy çokluğuyla adım adım yasalaştırılan yasa teklifi bizler için yeni suç yaratıyor. Oysa gazetecilik hapsedilemez!" paylaşımıyla tepki gösterdi. ÇGD'nin paylaşımında karikatürist Bülent Çelik'in gazetecileri yasalardan kafesler içinde resmettiği karikatür de yer aldı.

Komisyonda iktidar milletvekillerinin önergesiyle yapılan değişiklikler şöyle:

  • Süreli yayınların çıkarılması için Basın İlan Kurumu'na beyanname verilmesi ve beyannameye dair yayının durdurulmasında İstanbul Asliye Ceza Mahkemelerinin görevlendirilmesine ilişkin maddeden, "İstanbul" ibaresi; iş yükünün ülke geneline yayılması gerekçesiyle çıkarıldı.
  • Tekzip süresi 24 saate indirildi. Teklifin internet haber sitelerinin tekzipleri aldıkları en geç bir gün içinde yayınlaması ve yayın hakkında verilen erişimin engellenmesi, çıkarılma kararının uygulanması veya çıkarılması durumunda bir hafta süreyle kalmasını içeren maddede düzenlemeye gidildi. Sözkonusu süre 1 haftadan 24 saate düşürüldü.
  • Serbest basın kartının tanımı "geçici bir süreyle çalışmayan medya mensuplarına verilen basın kartı" olan tanımına, yurt dışında gazetecilik yapanlar da eklendi. Buna göre yurt dışında serbest gazetecilik yapan Türk vatandaşlarına da serbest basın kartı verilebilecek.
  • "Medya alanında faaliyet göstermeleri şartıyla sendikalar ile kamu yararına faaliyette bulunduğu cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilen dernek ve vakıfların yöneticilerine basın kartı verilebilmesi" hükmündeki "cumhurbaşkanı kararı" ibaresi çıkarıldı.
  • Basın kartı alabilecek yabancı medya mensuplarında aranan şartlar arasında "Türkiye'de çalışma izinlerinin olması" ibaresi "6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca çalışma izinlerinin olması" şeklinde değiştirildi.
  • Basın Kartı Komisyonu kararlarının İletişim Başkanı tarafından onaylandıktan sonra uygulanacağına ilişkin hüküm metinden çıkarıldı.
  • Basın kartının iptaline ilişkin "Basın ahlak esaslarına aykırı davranışlarda bulunması halinde Komisyon kararıyla basın kartı iptal edilir" maddesi, "Basın ahlak esaslarına aykırı davranışlarda bulunması halinde ihlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak Komisyon tarafından basın kartı sahibi uyarılabileceği gibi basın kartının iptaline de karar verilebilir" olarak değiştirildi.

Yasa teklifi komisyonun ardından Meclis Genel Kurulu'nda görüşülecek.