Cezayir'de on binlerce kişi neden sokaklarda?

Cezayir'de on binlerce kişi 10 gündür Cumhurbaşkanı Abdülaziz Buteflika'nın 5. dönemine karşı protestolar düzenliyor. Eylemciler, 82 yaşındaki Buteflika'nın 18 Nisan'da yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimlerine aday olmasına tepkili.

Adaylık başvuru sürecinin dolduğu Pazar akşamı Buteflika, devlet televizyonunda okunan bir mektupla adaylığını resmen duyurdu.

Bunun son adaylığı olacağı sözünü vermesi ise, protestocuları tatmin etmedi.

Peki Cezayir'de neler oluyor? Protestoların kapsamı ve önemi ne?

Buteflika'nın adaylığına tepkilerin nedeni ne?

Protestocular, 20 yıldır iktidarda olan Buteflika'nın sağlık durumunu da gerekçe göstererek, artık geri çekilmesi gerektiğini söylüyor.

2013'te felç geçiren Buteflika'nın sağlık durumu kritik.

Nitekim tedavi için İsviçre'de olan Bouteflika'nın adaylık başvurusunu yapan da kampanya sorumlusu Abdülgani Zaalan idi.

Ancak yaşı ve sağlık durumu tek neden değil.

Buteflika'nın 'kronikleşen yolsuzluğun' ve işsizliğin önüne geçememesi, başlıca gerekçeler arasında.

Ülkede 30 yaş altı işsizlik oranı, yüzde 25'i aşmış durumda.

Protestoların önemi ne?

Cezayir 2011'deki 'Arap Baharı' protestolarından bu yana ülkede görülen en büyük protestolara sahne oluyor.

Buteflika'nın geçen ay seçimlerde yeniden aday olacağını açıklaması, iktidarda olduğu son 20 yılda görülen en büyük başkaldırıyı tetikledi.

Cuma günü başkent Cezayir'de düzenlenen protestolara katılım 100 bini aşkındı.

Bazı protestocular cumhurbaşkanlığı sarayı yakınlarına kaldırım taşları atınca polis biber gazıyla karşılık verdi.

Cezayir devlet medyası, yaklaşık 200 eylemci ve 56 polis görevlisinin yaralandığını aktardı. Bir kişi de kalp krizi nedeniyle yaşamını yitirdi. Farklı kentlerde de Cuma namazı sonrası benzer gösteriler vardı.

Pazar günü ise adaylık başvurularının bitmesine yakın başkent Cezayir'de70 binden fazla öğrencinin katıldığı yeni protestolar düzenlendi.

Öğrenciler "5. döneme hayır" ve "Özgür ve demokratik Cezayir" gibi sloganlar atarken yoğun güvenlik önlemleri alındı.

Adaylık başvurularının iletileceği Anayasa Konseyi binası yakınlarındaki üniversite kampüslerinin ana kapıları kapatıldı.

Polis, binaya yürüyen öğrencileri tazyikli suyla dağıtmaya çalıştı.

Buteflika: Protestocuların yürekten gelen çığlıklarını duydum

Pazar günü protestolar adaylık başvurularının son saatlerine kadar sürdü. Buteflika ise tepkilere rağmen çekilmeyeceğini resmen duyurdu.

Buteflika'nın açıklaması ile protestocuları ılımlı kılmaya çalıştığı açıktı:

"Protestocuların yürekten gelen çığlıklarını, özellikle de ülkemizin geleceği hakkında bana sorular yönelten gençlerinkini duydum" diyen Buteflika, yeniden seçilmesi halinde 'kapsayıcı bir ulusal konferans' düzenleyeceğini, ardından bir sonraki cumhurbaşkanını belirleyecek seçime gidileceğini kaydetti.

Bouteflika, "Bu gençler karşı karşıya oldukları belirsizlikler nedeniyle anlaşılabilir bir endişeyi dile getiriyorlar. Vatandaşlarımın kalplerini ve ruhlarını memnun etmek benim görevim" diye konuştu.

Saatler sonra protestocular başkent Cezayir ve diğer illerde sokaklara geri döndü. Başkentte çoğu erkek yüzlerce kişi yürüyüşler düzenlerken, polis bazı yolları kapadı. Gösteriler barışçıl geçti.

Kimler yarışacak?

Cumhurbaşkanlığı seçimleri için şu ana dek 6 aday öne çıktı.

Cezayir'e "değişimi" getireceğini söyleyen emekli general Ali Gediri ve özellikle genç seçmenin desteğini alan iş adamı Raşid Nekkaz, bu isimler arasında.

Muhalefetteki İşçi Partisi ile İslami eğilimli Barış Toplumu Hareketi Partisi ise, seçimleri boykot etti.

Bazı yorumculara göre, 1954 ve 1962 yılları arasında bağımsızlık için Fransa'ya karşı savaşan Buteflika gibi askeri kökenli isimler hâlâ siyaseten baskın.

Reuters'ın haberine göre 1990'lu yıllarda İslamcı gruplarla yaşanan ve 200 binden fazla kişinin öldüğü iç savaşın geri geleceği korkusu yaygın.

İstikrar ve barış ortamının sürmesini isteyen önemli bir kesim, muhalif seslerin kısıldığı siyasi sisteme hoşgörü gösteriyor.

Ülkede toplumsal hareketler geleneksel olarak çok güçlü değil. Muhalefet arasında da derin bir kutuplaşma var. Buteflika hükümeti de bunun farkında.

Ancak protestocular pes etmeyeceklerini söylüyor.