Yerel seçimler hakkında bilinmesi gerekenler: Nasıl yapılır, kimler seçilir?

Yerel seçimler, resmi adıyla Mahalli İdareler Genel Seçimleri, yerel yönetimlerin belirlenmesi için beş yılda bir yapılır.

Bu seçimlerde belediye başkanları, büyükşehir belediye başkanları, belediye meclisi üyeleri, il genel meclisi üyeleri, muhtarlar ve ihtiyar heyetleri belirlenir.

Türkiye'de son yerel seçimler 31 Mart 2024’te yapıldı.

Seçmenler, 30 büyükşehir, 51 il, 922 ilçe, 404 belde belediye başkanı ile 52 bine yakın mahalle ve köy muhtarını belirlemek için sandık başına gitti.

Hangi saatler arasında oy kullanılır?

Seçmenlerin oy kullanabileceği saatler yaşadıkları illere göre değişebiliyor.

Çoğu ilde 08:00 - 17:00 arası oy kullanılıyor.

İç Anadolu, Karadeniz, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde bulunan bazı illerde ise sandık açılış ve kapanış saatleri bundan birer saat önce.

Yüksek Seçim Kurulunun (YSK) 07:00 - 16:00 arası oy kullanılacağını açıkladığı 32 il şöyle:

Adıyaman, Ağrı, Artvin, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Elazığ, Erzincan, Erzurum, Gaziantep, Giresun, Gümüşhane, Hakkari, Kars, Malatya, Kahramanmaraş, Mardin, Muş, Ordu, Rize, Siirt, Sivas, Trabzon, Tunceli, Şanlıurfa, Van, Bayburt, Batman, Şırnak, Ardahan, Iğdır ve Kilis.

Nerede oy kullanabilirim?

Seçmenlerin oy kullanacakları sandıkları öğrenmesinin birkaç yolu var.

Seçmenler, nerede ve hangi sandıkta oy kullanacağını, YSK'nin internet sitesinden, e-Devlet kapısından, YSK'nin Seçmen Sorgulama Mobil Uygulamasından veya 444 9 975 numaralı YSK Çağrı Merkezinden kontrol edebilir.

Oy kullanmak için seçmenin nerede oy kullanacağını gösteren seçmen bilgi kağıdının getirilmesi zorunlu değildir.

Seçimde kaç pusula var?

Büyükşehirlerde seçmenler Büyükşehir Belediye Başkanı, İlçe Belediye Başkanı, Belediye Meclisi Üyeliği, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti için oy kullanır.

Büyükşehir olmayan illerde İl Genel Meclisi Üyeliği, İlçe Belediye Başkanı, Belediye Meclisi Üyeliği, Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti için oy verilir.

Köylerde yaşayanlarsa İl Genel Meclisi Üyeliği ve Muhtarlık ve İhtiyar Heyeti için oy verir.

Son seçimlerde oy pusulaları İl Genel Meclisi Üyeliği için turuncu, İlçe Belediye Başkanlığı için mavi, Belediye Meclisi Üyeliği için sarı, Büyükşehir Belediye Başkanlığı için de beyaz renkli olarak düzenlenmişti.

Seçmenler bu oy pusulalarını aynı renkli zarflara koyarak sandığa atar.

Köy ve mahallelerde muhtar ve ihtiyar heyeti seçimi için de muhtar tarafından beyaz kağıda hazırlanan, üzerinde muhtar ve ihtiyar heyeti üyelerinin isimlerinin birlikte yazdığı pusulalar bulunur. Seçmenler istedikleri adayın oy pusulasını alıp mor renkli zarfla sandığa atar.

Görüntü kayıt veya haberleşme cihazıyla oy verme yerine girilebilir mi?

Cep telefonu, fotoğraf veya film makinesi gibi görüntü kaydedici veya haberleşme sağlayıcı cihazlarla oy verme yerine girilmesi yasak ve cezasının bulunuyor.

Seçmenin bu tür cihazlarını oy verme işlemi bitene kadar sandık kuruluna bırakması gerekiyor.

Oy kullanmak için gerekli belgeler neler?

Seçmenlerin oy kullanmaya giderken yanlarında kimlik, ehliyet veya pasaportlarını götürmesi gerekiyor.

Seçmen kağıtlarını sandığa götürmek ise gerekli değil.

Kullanılan oyun geçerli sayılması için "Evet" veya "tercih" yazılı mührün ilgili alana basılması ve pusulaların zarflara koyularak sandığa atılması gerekiyor.

Kaç seçmen oy kullanıyor?

YSK her seçimde seçmen kütüklerini yeniliyor.

31 Mart 2024 seçimlerinde, YSK, kayıtlı seçmen sayısını, 61 milyon 441 bin 882 olarak belirledi.

28 Mayıs 2023'te yapılan Cumhurbaşkanlığı Seçimi'nde ise yurt içindeki seçmen sayısı 60 milyon 771 bin 236 olarak belirlenmişti.

Pusulada partiler hangi sırada?

Son seçimlere 34 siyasi parti katıldı. Partilerin oy pusulasındaki sıralaması şöyle oldu:

AK Parti 1, İYİ Parti 2, Sol Parti 3, Büyük Birlik Partisi 4, Memleket Partisi 5, Anavatan Partisi 6, Demokratik Sol Parti 7, Yeniden Refah Partisi 8, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) 9, Türkiye Komünist Partisi 10, Anadolu Birliği Partisi 11, Zafer Partisi 12, Halkın Kurtuluş Partisi 13, Türkiye Komünist Hareketi 14, Bağımsız Türkiye Partisi 15, Gelecek Partisi 16, Yeni Türkiye Partisi 17, CHP 18, Emek Partisi 19, HÜDA PAR 20, Hak ve Özgürlükler Partisi 21, Ocak Partisi 22, Adalet Birlik Partisi 23, Demokrat Parti 24, Güç Birliği Partisi 25, Millet Partisi 26, Milli Yol Partisi 27, Adalet Partisi 28, Aydınlık Demokrasi Partisi 29, MHP 30, Türkiye İşçi Partisi 31, Demokrasi ve Atılım Partisi 32, Saadet Partisi 33, Vatan Partisi 34.

Yerel seçimlerde ittifaklar var mı?

16 Nisan 2017'deki referandumla kabul edilen anayasa değişikliği genel seçimlerde ittifak yapmaya olanak sağladı ama yerel seçimlerde benzer bir ittifak sistemi bulunmuyor.

2024 yerel seçimlerinde AKP ve MHP, “Cumhur İttifakı” adı altında işbirliğini sürdürdü.

2023 genel seçimlerinde Cumhur İttifakı’nda yer alan Yeniden Refah Partisi ise kendi adaylarıyla seçime girdi.

2019 yerel seçimlerinde İYİ Parti ile yerel seçimlerde işbirliği yapan CHP de kendi adaylarıyla seçime girme kararı aldı. DEM Parti, İYİ Parti ve daha önce “Altılı Masa”da yer alan siyasi partiler de kendi adaylarıyla seçime girdi.

Son yerel seçimlerde hangi parti kaç oy aldı?

Kaç kadın belediye başkanı seçildi?

Son yerel seçimlerde 81 kentin 11'inde kadın belediye başkanları seçildi.

Bunların 6'sında CHP, 4'ünde DEM Parti ve 1'inde AKP'li kadın adaylar yarışı önde tamamladı.

Türkiye genelinde 922 ilçenin 61'inde de kadın belediye başkanları seçildi.

CHP 32 isimle en fazla kadın belediye başkanı çıkarırken, DEM Parti'den 31 belediye başkanı seçildi.

AKP ise il ve ilçelerde 8 kadın belediye başkanı çıkardı. Bunlardan biri büyükşehir belediye başkanı oldu.

Türkiye genelindeki oy oranlarına göre seçimi üçüncü sırada bitiren YRP hiç kadın aday çıkarmazken, MHP'den sadece bir aday seçildi.