İran'da faaliyet gösteren Kürt örgütler hükümet karşıtı ittifak kurdu

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

İranlı Kürtlerin önde gelen beş örgütü Tahran'daki yönetime karşı ittifak kurduklarını duyurdu.

Irak'ta sürgünde olan beş örgüt "İran Kürdistanı Siyasi Güçleri Koalisyonu"nun kurulduğunu 22 Şubat Pazar günü ilan etti.

İttifakta Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK), İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ), Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK), Kürdistan Emekçiler Topluluğu (Komala) ve İran Kürdistanı Mücadele Örgütü (Sazman-ı Xebat) yer alıyor.

PJAK, Türkiye ve İran'ın "terör örgütleri" listesinde yer alıyor.

Türkiye, grubun PKK'nın İran kolu olduğunu savunuyor. PJAK ise PKK ile organik bir ilişkilerinin olmadığını iddia ediyor.

Beş oluşumun liderleri tarafından yapılan ortak açıklamada ittifakın amacı "İslam Cumhuriyeti rejiminin tüm meşruiyetini yitirdiği ancak maalesef iktidarda kaldığı İran'daki mevcut siyasi durumda varlığımızı ortaya koymak" olarak ifade edildi.

Ortak açıklamada ittifakın ana hedefleri "İran İslam Cumhuriyeti'ni devirmek ve Kürtlerin kendi kaderini tayin etmesi" olarak belirlendi.

Örgüt liderleri İran'daki hükümet karşıtı protestoları desteklediklerini açıkladı ve Kürt partileri, sivil toplum örgütleri ve muhalif gruplar arasında "ortak, koordineli siyasi ve saha çalışmaları" ihtiyacı olduğunu söyledi.

'Net bir yol haritaları yok'

Aralarında İran Kürdistanı Komala Partisi'nin de yer aldığı bazı büyük İranlı Kürt partileri koalisyonda yer almadıklarını açıkladı.

1970'lerin sonunda kurulan Komala partisi ilerleyen yıllarda bölünmeler yaşadı ve bu adı kullanan farklı partiler ortaya çıktı.

Komala lideri Abdullah Mohtadi, X hesabından yaptığı yazılı açıklamada koalisyonu "net bir yol haritası bulunmaması" ve "idari mekanizmaları" olmaması gerekçesiyle eleştirdi.

Mohtadi, koalisyonun açıklamasında yer alan maddelerin çok yüzeysel ve yoruma açık olduğunu söyledi. Komala Partisi lideri, buna karşın girişime itiraz etmediklerini ve iş birliğine açık olduklarını vurguladı.

İran basını ise koalisyonun kurulmasını sert dille eleştirdi. Muhafazakar çizgisiyle bilinen Vatan-e Emrooz gazetesi, bu adımı "ABD-İsrail istikrarsızlaşma projesinin" parçası olduğunu öne sürdü.

Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) de koalisyona tepki gösterdi.

IKBY İçişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada "Hiçbir aktörün Kürdistan bölgesini herhangi bir komşu ülkeye karşı kullanmasına izin vermeyeceğiz" dendi.

Ne olmuştu?

İran'da Aralık sonunda ekonomik duruma tepki olarak başlayan eylemler ülke geneline yayılmış, hükümetin müdahalesinde binlerce gösterici yaşamını yitirmişti.

Sürgündeki Kürt oluşumlar geçtiğimiz ay hükümet karşıtı eylemlerin desteklenmesi için genel grev çağrısı yapmıştı.

İran 2022'de Kuzey Irak'ta sürgünde bulunan örgütlere askeri saldırılar düzenlemiş ve Mahsa Amini'nin öldürülmesinin ardından hükümet karşıtı gösterileri körüklemek ile suçlamıştı.

Bu gruplar son yıllarda silahlı saldırı düzenlemeseler de sürgünden İran hükümeti aleyhinde kampanyalar yürütüyorlar.

Yaklaşık 90 milyon kişinin yaşadığı İran'da nüfusun yaklaşık yüzde 10'unun Kürt olduğu tahmin ediliyor.

Kürtler yoğun olarak Irak sınırındaki batı vilayetlerinde yaşıyor.