ABD, Azerbaycan ve Ermenistan ile hangi anlaşmaları imzaladı?

Gündemi BBC Türkçe'den takip etmek artık WhatsApp'ta da mümkün. Haberlerimizin doğrudan telefonunuza gelmesi için tıklayın.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance Ermenistan'ı ziyaretinin ardından 10 Şubat'ta Bakü'de Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile görüştü. İki ülke arasında stratejik ortaklık anlaşması imzalandı.

Ziyarette enerji ve ticaret bağlantılarının güçlendirilmesi ve Azerbaycan'a ekonomik yatırımların güvence altına alınması konularında anlaşmaya varıldı.

Aliyev, "Dünyanın en güçlü ülkesi olan Amerika Birleşik Devletleri'nin stratejik ortağı olmak bizim için büyük bir onurdur" dedi.

Cumhurbaşkanı, "Kafkasya'da barışa katkılarından dolayı" Trump'a, Vance ve ekibine minnettar olduklarını söyledi.

Vance, Azerbaycan'a karasularının korunmasına yardımcı olmak için yeni gemiler göndereceklerini kaydetti.

Ayrıca Azerbaycan ile Nahçıvan'ı birbirine bağlayacak olan "Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu üzerinde uçan ilk kişilerden biri olduğunu" ve bunu duyurmaktan gurur duyduğunu ifade etti.

Ermenistan'ı ziyaret eden en üst düzey Amerikalı yetkili olan Vance, Başbakan Nikol Paşinyan ile Erivan'da görüştü.

Bu ziyarette de iki ülke arasında nükleer enerji alanında işbirliği anlaşması imzaladı.

Paşinyan, ortak basın toplantısında "bu anlaşma Ermenistan ve ABD arasında enerji ortaklığını derinleştirecek yeni bir fasıl açacak" diye konuştu.

Vance ise Paşinyan anlaşmanın küçük modüler reaktörler ile ilgili olduğunu söyledi.

ABD başkan yardımcısı, iki ülke şirketlerinin sivil nükleer projelerde iş birliği yapacağını duyurdu.

Enerji konusunda Rusya ve İran'a bağımlı olan Ermenistan, ülkedeki tek nükleer santral olan Metsamor'un yerine yeni bir santral inşa etmek için farklı ülkelerle irtibat halinde.

Reuters haber ajansının aktardığına göre Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Mikhail Galuzin, Ermenistan için en iyi seçeneğin yeni nükleer santralin Moskova tarafından yapılması olduğunu ifade etti.

Galuzin, Rusya devletinin atom enerjisi kurumu Rosatom'un bu görevi üstlenmeye hazır olduğunu söyledi:

"Güvenilebilir, kanıtlanmış teknolojilerin varlığı ve finansal parametrelerin çekiciliği açısından başka gerçekçi seçenekler yok."

Vance'in ziyaretinde nükleer işbirliği anlaşmasının yanı sıra ABD'nin Ermenistan'a 11 milyon dolar değerinde keşif İHA'sı satacağı da duyuruldu.

Vance, bu satış ile ilgili olarak "[Paşinyan] bunu ülkesini korumak ve yarattığımız barışın kalıcı olması için kullanacak" dedi.

Metsamor santrali hakkında neler biliniyor?

Türkiye sınırına 16 kilometre uzaklıkta bulunan Metsamor santralinde biri 1976'da diğeri 1980'de devreye alınan iki nükleer reaktör bulunuyor.

İkinci reaktörün kullanım ömrü 2005'te dolmuş, bunun ardından Rusya ile varılan anlaşma neticesinde 2026'ya kadar açık kalacak şekilde yenilenmişti.

ABD ve Rusya'nın yanı sıra Çin, Fransa ve Güney Kore de Ermenistan'da yeni bir nükleer santral inşa etmek için Erivan ile temas halinde.

Mevcut anlaşma Ermenistan'daki yeni nükleer santrali kesin olarak ABD'nin yapacağı anlamına gelmiyor.

Ancak Washington ve Erivan arasındaki iş birliği son dönemde giderek derinleşti.

JD Vance'in ziyareti, ABD Başkanı Donald Trump'ın Nikol Paşinyan ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev'i Ağustos 2025'te Beyaz Saray'da ağırlamasının ardından geldi.

İki lider, Trump'ın ev sahipliğinde bir barış anlaşması konusunda mutabakata varmış ve aynı görüşmede Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu (TRIPP) adlı proje de duyurulmuştu.

Vance'ın paylaşımı silindi: 'Türkiye'ye verilmiş kapitülasyon'

JD Vance'in Ermenistan'daki "Soykırım Anıtı"nı ziyaret ederken çekilen görüntülerle yaptığı bir sosyal medya paylaşımının silinmesi tartışma yarattı.

10 Şubat'ta X'teki ABD Başkan Yardımcılığı hesabından yapılan paylaşımda "Bugün Başkan Yardımcısı Vance ve eşi Usha Vance 1915 Ermeni soykırımının kurbanlarını anmak için Ermeni Soykırımı Anıtı'nda bir çelenk bırakma törenine katıldı" ifadeleri vardı.

Daha sonra bu paylaşım silindi.

Ajanslara bilgi veren ve adını paylaşmak istemeyen JD Vance'in ekibinden bir yetkili, bu paylaşımın delegasyonda olmayan bir görevli tarafından yanlışlıkla yapıldığını söyledi.

Türkiye Birinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan Ermeni ölümlerini kabul etmekle birlikte bunun "soykırım" olarak tanımlanmasına karşı çıkıyor.

Türkiye, konunun kurulacak ortak bir komisyonda bağımsız tarih uzmanları tarafından araştırılmasını öneriyor.

Paylaşımın silinmesi Amerika Ulusal Ermeni Komitesi'nin (ANCA) tepkisini çekti. ANCA Politika Direktörü Alex Galitsky "Vance bu paylaşımı sildiği için korkaktır" dedi.

Sosyal medya hesabından bir paylaşımda bulunan Senatör Adam Schiff, bu paylaşımı silmenin "Türkiye'ye verilmiş bir kapitülasyon" olduğunu savundu.

Temsilciler Meclisi üyesi ve eski başkanı, Demokrat Nancy Pelosi ise JD Vance'in paylaşımını silmesinin üzücü olduğunu fakat şaşırmadığını söyledi.

Kongre üyesi Brad Sherman da "ABD'nin yıllardır soykırımı haklı şekilde tanımasından geri dönmek utanç verici ve Trump yönetiminin bölgedeki gerilimi azaltma politikasına zarar veriyor" dedi.

Senatör Jacky Rosen da sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda "Ermeni soykırımında 1,5 milyon Ermeni öldürüldü. Trump yönetiminin, tarihin bu karanlık kısmını tanımayı reddetmesi hakikati reddetmektir" ifadelerini kullandı.