Enerji Bakanı Bayraktar, Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı'nın bu hafta faaliyete geçeceğini açıkladı

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, Mart ayından bu yana kapalı olan Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı'nın bugün itibarıyla operasyona hazır hale geldiğini ve bu hafta içinde faaliyete geçeceğini açıkladı.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkentinde düzenlenen Abu Dabi Uluslararası Petrol Fuarı ve Konferansı’nda (ADIPEC) konuşan Bayraktar, bugün itibarıyla günlük 2 milyon varil petrolün Türkiye'nin boğazlarından geçtiğini ve yaklaşık 45 yıldır aktif olan Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı'nın da günlük 500 bin varil petrol kapasitesine sahip olduğunu kaydetti.

Boru hattında yapılan bakım çalışmalarının tamamlandığını belirten Bayraktar, "Irak-Türkiye Petrol Boru Hattı bugün itibarıyla operasyona hazır. Hattı bu hafta içinde faaliyete geçireceğiz. Boru hattı faaliyete geçtikten sonra küresel petrol piyasalarına 500 bin varil petrol tedarik edilebilecek" diye konuştu.

Bayraktar, Türkiye'nin petrol ve doğal gaz konusunda güvenilir bir güzergah olduğunu da vurguladı.

Petrol boru hattı neden kapalıydı?

Irak, Türkiye’nin Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) çıkardığı petrolü Kerkük-Ceyhan ham petrol boru hattı üzerinden ithal etmesinin iki ülke arasındaki anlaşmayı ihlal ettiğini savunarak 2014 yılında tahkim davası açmıştı.

Uluslararası Tahkim Mahkemesi, 25 Mart 2023'te Irak'ın davayı kazandığını kararlaştırmış, Türkiye'nin Irak yönetimine 1,4 milyar dolar ödemesini talep etmişti.

Kararın ardından IKBY’den Türkiye’ye gelen günlük 450 bin varillik petrol ihracatı durdurulmuştu.

Bu miktar küresel günlük üretimin yüzde 0,5'i olsa da, bu durum IKBY’deki petrol şirketlerinin üretimi durdurmasına ya da petrolü kapasitesi kısıtlı depolarda tutmasına yol açmış, bu da petrol fiyatlarının artmasına sebep olmuştu.

Nisan ayında Irak federal hükümeti ve IKBY, Türkiye üzerinden petrol ihracatına devam edilmesi için anlaşmaya ulaştı.

Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi Başkanı Masrur Barzani, X'ten (eski adıyla Twitter) attığı mesajda “uzun zamandır süren anlaşmazlığın sona ermesi açısından mühim bir adım” atıldığını belirtmişti.

Anlaşma kapsamında Irak’ın sahibi olduğu Irak Petrol Pazarlama Şirketi (SOMO) petrolün ihracatından sorumlu olacak, petrol gelirleri de IKBY’nin kontrolü altındaki Irak Merkez Bankası’ndaki bir hesapta toplanacak.

Türkiye, anlaşmanın ardından 6 Şubat'ta meydana gelen Kahramanmaraş merkezli depremler ile sel ve benzeri felaketler nedeniyle boru hattının bakıma alındığını duyurmuştu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Bayraktar'ın bugünkü açıklamasına göre bakım çalışmaları tamamlandı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı: Tek taraflı yaptırım yok

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Tahkim Mahkemesi'nin Mart ayında aldığı kararın ardından tek taraflı bir tazminat ödemesinin gerçekleşmeyeceğini, iki tarafın da kabul edilen ve reddedilen talepleri olduğunu, iki tarafın da tazminat ödeyeceğini ifade etmişti.

Bakanlık, Türkiye ve Irak arasında Paris merkezli Uluslararası Ticaret Odası Tahkim Merkezi nezdinde görülen davada, Irak'ın beş talebinden dördünün reddedildiğini belirtmişti.

Bakanlık, “Türkiye'nin taleplerinin büyük çoğunluğunun kabul edilerek Irak'ın da Türkiye'ye tazminat ödemesine hükmedildiğini” bildirmişti.

Eski Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, "Türkiye'ye 1,4 milyar dolar ceza verildiği" iddiasına yönelik, "Böyle bir rakamda ceza söz konusu değil. Büyük kapsamlı bir rapor var ve ona bağlı bazı yaptırımlar söz konusu. Tek taraflı yaptırım yok" diye konuştu.

Dönmez, “Yaptırımlar, şimdi arkadaşlarımız, hukukçular tarafından değerlendiriliyor. Irak hükümetiyle aramızda zaten yürürlükte olan bir anlaşmamız var. O anlaşma, Uluslararası Tahkim Mahkemesi’nin verdiği bu rapor ve uluslararası hukuka göre, biz yapıcı bir rol oynamayı düşünüyoruz. Bunu biraz da zaman gösterecek” açıklamasında bulundu.